Przesłuchanie z art. 119 K.w. – jak się przygotować i co powiedzieć

O jakie wykroczenie chodzi w art. 119 K.w.?

Art. 119 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń przewiduje odpowiedzialność za kradzież lub przywłaszczenie cudzej rzeczy ruchomej, gdy jej wartość nie przekracza 800 zł. Jeżeli wartość rzeczy jest wyższa, sprawa co do zasady może wchodzić już w zakres przestępstwa z art. 278 § 1 Kodeksu karnego.

To oznacza, że w sprawach sklepowych kluczowe znaczenie ma ustalenie wartości mienia przypisanego do konkretnego czynu. Jeżeli pojawia się kilka zdarzeń, organ będzie badał, czy są to odrębne czyny, czy istnieją podstawy do ich łącznej oceny. W praktyce właśnie wokół wartości i liczby zdarzeń najczęściej pojawiają się spory.

Jeżeli chcesz lepiej zrozumieć wzorzec progowy związany z art. 119 K.w., warto porównać swoją sytuację z innymi sprawami dotyczącymi wartości skradzionego mienia.

Co oznacza wezwanie na przesłuchanie?

Wezwanie z policji zwykle oznacza, że prowadzone są czynności wyjaśniające na podstawie art. 54 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. W tym etapie policja zbiera materiał dowodowy i ustala, czy są podstawy do skierowania wniosku o ukaranie do sądu albo zakończenia sprawy w inny sposób dopuszczalny przez przepisy.

Na przesłuchaniu możesz zostać wysłuchana jako osoba, wobec której istnieje podejrzenie popełnienia wykroczenia. W praktyce policjant przedstawia, czego sprawa dotyczy, i pyta, czy chcesz składać wyjaśnienia.

Samo wezwanie nie przesądza jeszcze wyniku sprawy. Trzeba ustalić, czy chodzi o to samo zdarzenie, za które wcześniej nałożono mandat, czy o inne czyny, inne daty albo inne sklepy.

Jakie masz prawa podczas przesłuchania?

Najważniejsze jest to, że nie musisz składać wyjaśnień tylko dlatego, że zostałaś wezwana. Zgodnie z art. 20 § 3 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego. W praktyce oznacza to odpowiednie stosowanie uprawnień osoby obwinionej, w tym prawa do obrony.

Istotne jest zwłaszcza to, że:

• masz prawo wiedzieć, jakiego czynu dotyczy sprawa;
• możesz odmówić składania wyjaśnień albo odpowiadania na poszczególne pytania;
• możesz składać wnioski dowodowe;
• możesz działać z pomocą obrońcy – na podstawie art. 4 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.

Jeżeli nie masz pewności, czego dokładnie dotyczy zarzut, bezpiecznym rozwiązaniem bywa krótkie oświadczenie, że na tym etapie nie składasz szczegółowych wyjaśnień do czasu poznania materiału sprawy. To szczególnie ważne, gdy istnieje ryzyko pomieszania kilku zdarzeń albo błędnej identyfikacji osoby na monitoringu.

W sprawach opartych na zapisie z kamer pomocny może być także materiał opisujący obronę przed zarzutem kradzieży w sklepie, zwłaszcza gdy zarzut opiera się głównie na monitoringu sklepowym.

Czy trzeba się przyznać?

Nie. Nie ma obowiązku przyznania się do popełnienia wykroczenia. To organ musi wykazać, że doszło do czynu, że popełniła go konkretna osoba i że spełnione są wszystkie przesłanki odpowiedzialności.

Jeżeli masz wątpliwości co do dat, wartości towaru, liczby zdarzeń albo tego, czy sprawa nie dotyczy już czynu zakończonego mandatem, nie warto składać pochopnych oświadczeń. Szczególne znaczenie ma tu zasada ne bis in idem, czyli zakaz ponownego karania za ten sam czyn. Jeżeli mandat został prawomocnie przyjęty za konkretne zdarzenie, nie powinno dojść do ponownego prowadzenia sprawy o dokładnie ten sam czyn, choć wymaga to porównania daty, miejsca i przedmiotu zarzutu.

Czy wcześniejsza zapłata za towar zamyka sprawę?

Nie zawsze. Zapłacenie za towar, oddanie rzeczy albo naprawienie szkody może być dla sprawcy korzystne, ale nie powoduje automatycznie umorzenia postępowania. Wykroczenie może zostać uznane za popełnione mimo późniejszego zwrotu czy zapłaty.

Jednocześnie naprawienie szkody ma realne znaczenie praktyczne. Zgodnie z art. 119 § 4 Kodeksu wykroczeń można orzec obowiązek zapłaty równowartości skradzionego lub przywłaszczonego mienia, jeżeli szkoda nie została naprawiona. Jeżeli szkoda została naprawiona wcześniej, jest to okoliczność łagodząca i może wpłynąć na ocenę sprawy.

Jeżeli policjant informował, że po zapłacie sprawa będzie zakończona, a następnie pojawiło się nowe wezwanie, trzeba ustalić, czy:

• chodzi o inne zdarzenia niż te objęte wcześniejszym mandatem,
• zgłoszenie pochodzi z innego sklepu lub innej placówki,
• doszło do błędu w ustaleniach,
• organ próbuje objąć jednym postępowaniem zdarzenia, które wcześniej nie zostały formalnie zakończone.

Jak przygotować się do przesłuchania krok po kroku?

Co powiedzieć na przesłuchaniu?

Nie ma jednego gotowego wzoru, bo wszystko zależy od stanu faktycznego. Najczęściej bezpieczne są trzy warianty:

• przyznanie się i złożenie krótkich wyjaśnień – gdy stan faktyczny jest jasny i zależy Ci na szybkim zakończeniu sprawy;
• odmowa składania wyjaśnień na tym etapie – gdy nie znasz jeszcze dowodów lub masz obawy, że sprawa dotyczy kilku pomieszanych zdarzeń;
• częściowe wyjaśnienia – np. wskazanie, że jedno zdarzenie było objęte mandatem, ale nie potwierdzasz pozostałych.

W praktyce można spokojnie powiedzieć, że chcesz wiedzieć, jakiego dokładnie zdarzenia dotyczy zarzut, z jakiej daty, z którego sklepu i jaka wartość mienia została przyjęta przez organ. To nie jest utrudnianie postępowania, tylko korzystanie z prawa do obrony.

Jeżeli sprawa dotyczy sklepów, warto też znać ogólne sankcje za kradzież, bo ich zakres zależy m.in. od wartości mienia i przebiegu całego zdarzenia.

Czy można przełożyć termin przesłuchania?

Tak, ale potrzebny jest ważny powód. Przepisy nie dają automatycznego prawa do odroczenia każdego wezwania, jednak w praktyce policja może zmienić termin, jeżeli wniosek zostanie złożony odpowiednio wcześnie i będzie sensownie uzasadniony.

Najczęstsze uzasadnione powody to:

• choroba,
• pobyt w szpitalu,
• wcześniej zaplanowany wyjazd niemożliwy do przełożenia,
• kolizja z obowiązkowym stawiennictwem w innej sprawie urzędowej lub sądowej.

Wniosek najlepiej złożyć niezwłocznie po otrzymaniu wezwania, telefonicznie i pisemnie, a jeśli to możliwe także e-mailem lub przez ePUAP danej jednostki. Dobrze dołączyć dokument potwierdzający przyczynę, np. zaświadczenie lekarskie albo bilet.

Jeżeli powodem jest choroba, sam ogólny argument może nie wystarczyć. Im lepiej udokumentowany wniosek, tym większa szansa na zmianę terminu.

Jakie mogą być dalsze decyzje w sprawie?

Po zakończeniu czynności wyjaśniających możliwe są różne warianty:

• nałożenie mandatu karnego – jeżeli przepisy i okoliczności na to pozwalają;
• skierowanie wniosku o ukaranie do sądu – na podstawie art. 57 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia;
• odstąpienie od dalszego prowadzenia sprawy, jeżeli brak podstaw do ukarania;
• zakończenie sprawy po uwzględnieniu okoliczności wyłączających odpowiedzialność.

W razie skierowania sprawy do sądu możesz bronić się dalej, składać wnioski dowodowe i kwestionować zarówno sam fakt popełnienia czynu, jak i jego zakres. Gdy w grę wchodzi kradzież w sklepie jako wykroczenie, sąd będzie oceniał dokładnie te same elementy: sprawstwo, zamiar, wartość mienia i materiał dowodowy.

Na co szczególnie uważać w opisanej sytuacji?

W opisanym stanie faktycznym najważniejsze są cztery kwestie:

1. Czy nowe wezwanie dotyczy tego samego czynu, za który mandat został już przyjęty.
2. Czy istnieją dowody na inne, odrębne zdarzenia, o których wcześniej nie było mowy.
3. Czy wartość przypisanego mienia została prawidłowo ustalona.
4. Czy monitoring i dokumentacja sklepu pozwalają jednoznacznie przypisać sprawstwo.

Bez wglądu w dokumenty nie da się odpowiedzialnie przesądzić, czy najlepiej się przyznać, odmówić wyjaśnień, czy od razu wskazywać na wcześniejsze zakończenie sprawy. Właśnie dlatego pierwszym celem powinno być ustalenie, co dokładnie znajduje się w materiale sprawy.

FAQ

Czy mogę odmówić składania wyjaśnień na policji?

Tak. Możesz odmówić składania wyjaśnień albo odpowiadania na poszczególne pytania. To element prawa do obrony w sprawie o wykroczenie.

Czy przyjęty mandat kończy sprawę definitywnie?

Mandat kończy sprawę tylko w zakresie czynu, którego dotyczył. Jeśli nowe postępowanie obejmuje inne zdarzenie, inny dzień albo inne mienie, organ może prowadzić odrębną sprawę.

Czy zapłata za towar oznacza brak odpowiedzialności?

Nie. Późniejsza zapłata nie usuwa automatycznie odpowiedzialności za wykroczenie, ale może działać na Twoją korzyść jako naprawienie szkody.

Czy muszę iść na przesłuchanie w wyznaczonym terminie?

Co do zasady tak. Jeżeli jednak masz ważny powód, możesz wnioskować o zmianę terminu. Najlepiej zrobić to jak najszybciej i dołączyć potwierdzenie przyczyny.

Czy mogę przyjść z prawnikiem?

Tak. Obwiniony może korzystać z pomocy obrońcy, także na etapie postępowania w sprawie o wykroczenie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń – Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114
2. Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia – Dz.U. 2001 nr 106 poz. 1148
3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
4. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego – Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555