Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zwrot wywłaszczonej przez Skarb Państwa nieruchomości w świetle podatku od spadków i darowizn

Autor: Karol Jokiel • Opublikowane: 18.08.2008

Artykuł omawia konsekwencje prawne, w tym podatkowe, zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w przeszłości na rzecz Skarbu Państwa.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W świetle przepisu art. 112 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. Nr 261 z 2004 r., poz. 2603 z późn. zm.) wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości.

 

Wobec bardzo częstej w przeszłości – choć stosowanej również współcześnie – praktyki wywłaszczania właścicieli nieruchomości (w tym budynków, gruntów oraz lokali mieszkalnych) i przejmowania tych nieruchomości na własność Skarbu Państwa, doniosłym problemem prawnym jest kwestia rozliczenia zwrotu tych nieruchomości przez spadkobierców prawowitych właścicieli. Wszak niejednokrotnie taki zwrot ma miejsce dopiero po wielu latach, licząc od daty przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa, gdy osoby w przeszłości wywłaszczone dawno już nie żyją. Jako oczywiste jawi się wtenczas pytanie czy, oraz ewentualnie jak, spadkobiercy osoby wywłaszczonej powinni rozliczyć zwrot nieruchomości.

 

Możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przewidują obecnie przepisy wspomnianej już ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej w skrócie nazywanej Ustawą). Zgodnie z art. 136 § 2 i § 3 tejże Ustawy, w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

 

Poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierca mogą w takich okolicznościach żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli – stosownie do przepisu art. 137 Ustawy – nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości przez Skarb Państwa jest zwrócenie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej.

 

Zgodnie z przepisem art. 137 Ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

 

  1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo
  2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

 

Oba te okresy czasu należy liczyć od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Zgodnie z art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (j.t. Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 z późn. zm.) ostateczną jest decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji.

 

W przypadku niezłożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, uprawnienie to wygasa (art. 136 § 5 Ustawy).

 

Nie ulega żadnej wątpliwości, że regulacja Ustawy ma charakter administracyjnoprawny. Tymczasem zgodnie z przepisem art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.), czyli ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.): „prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób”. Z przytoczonego przepisu wynika, że spadek stanowi ogół majątkowych praw i obowiązków zmarłego, mających – co jest tu najistotniejsze – charakter cywilnoprawny. Wnioskując zatem przez przeciwieństwo – do spadku nie należą prawa i obowiązki o charakterze majątkowym wynikające z przepisów prawa administracyjnego, w tym z omówionej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami.

 

Reasumując, w wypadku wydania decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, ze względu na administracyjnoprawny charakter uregulowań, odzyskana nieruchomość nie będzie wchodzić w skład masy spadkowej po zmarłych właścicielach. Tym samym zwrot tej nieruchomości na podstawie przytoczonych przepisów nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Analogiczne stanowisko, choć z nieco innych przyczyn, zajmują w większości przypadków organy podatkowe (tak Postanowienie Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna z dnia 19 lipca 2006 r., sygn. IV-436/3/06 oraz Postanowienie Trzeciego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 29 lipca 2005 r., sygn. WM/436/4/S/2005).

 

Na marginesie warto przywołać tu fragment uzasadnienia interpretacji indywidualnej Ministra Finansów – Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 26 lutego 2008 r., sygn. ITPB2/415-136/08/ENB, zgodnie z którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości byłemu właścicielowi (również spadkobiercy) nie kreuje prawa do niej, lecz tylko przywraca stosunki własnościowe sprzed wywłaszczenia, w związku z czym zwrot taki nie stanowi nabycia w rozumieniu przepisu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (j.t. Dz. U. Nr 14 z 2000 r., poz. 176 z późn. zm.), a zatem przychód ze sprzedaży nieruchomości zwróconej po wywłaszczeniu uprzedniemu właścicielowi również nie podlega opodatkowaniu.


Stan prawny obowiązujący na dzień 18.08.2008


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • IX minus 6 =

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »