Mamy 11 794 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rozwód i zwrot nakładów poczynionych na nieruchomość teściowej

Autor: Anna Sochaj-Majewska • Opublikowane: 27.07.2014

Mój brat wraz z żoną i trójką dzieci mieszkał w domu swojej teściowej (ale nie był tam zameldowany). Brat inwestował w ten dom jeszcze przed ślubem (m.in. wymienił dach, wyremontował pokoje). Po ślubie brat odziedziczył sporą sumę pieniędzy, które dał żonie na otwarcie salonu fryzjerskiego. Interes nie wypalił. Aktualnie oboje są bez pracy. Jakiś czas temu żona wyrzuciła go z domu. Czy mogła tak po prostu wyrzucić mojego brata z domu? Czy mój brat ma jakieś prawa do tego domu? Jeśli nie, to czy może chociaż żądać zwrotu nakładów poczynionych na nieruchomość teściowej? Dodam, że brat jest uzależniony od alkoholu (ale nigdy się nie awanturował). Podejmuje próby leczenia, ale aktualna sytuacja mu nie sprzyja. Żona chce rozwodu z jego winy. On nie chce się rozwodzić. Jeśli dojdzie do rozwodu bez orzeczenia o winie, to co będzie z alimentami?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Jeśli nieruchomość, której całość lub część zajmuje (lub zajmował) brat wraz z żoną, stanowi własność jego teściowej, a korzystanie z niej opiera się na podstawie ustnej umowy nieodpłatnego użyczenia, jak w tym wypadku, to teściowa decyduje, kto z lokatorów i kiedy ma ten dom opuścić, a więc nie decyduje o tym wiążąco żona Pańskiego brata. To od teściowej zależy, czy brat będzie nadal mógł mieszkać w tym domu. Nie ma on natomiast żadnych praw rzeczowych do tej nieruchomości i bez znaczenia jest tu okoliczność, że nie jest on zameldowany pod tym adresem, meldunek nie jest bowiem źródłem uprawnień.

 

W kwestii nakładów, jakie brat poniósł na nieruchomość teściowej przed zawarciem związku małżeńskiego, należy zastosować przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu i dochodzić ich zwrotu od teściowej na podstawie posiadanych rachunków, faktur, umów z wykonawcami remontów itd.

 

Zgodnie z treścią przepisu art. 405 Kodeksu cywilnego, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. W przypadku nakładów remontowych raczej trudno wydać uzyskaną korzyść w naturze, czyli np. oddać wymieniony dach, stąd w grę wejdzie żądanie zwrotu uzyskanej bez podstawy prawnej kwoty. Bezpodstawnie wzbogacona jest właścicielka nieruchomości (teściowa), przy czym jeśli inwestycje brata w nieruchomość uczynione były dawniej jak dziesięć lat temu, teściowa może podnieść zarzut przedawnienia roszczenia (art. 118 K.c.), co spowoduje, że brat przegra przed sądem, choćby jego roszczenia miały podstawę i były udowodnione co do zasady.

 

Żądając od teściowej zwrotu poczynionych nakładów, możliwe jest również skorzystanie z przepisu art. 713 K.c., zgodnie z którym biorący do używania (rzecz użyczoną) ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej. Jeżeli poczynił inne wydatki lub nakłady na rzecz, stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia, a więc przepisy art. 752-757 K.c. Inna podstawa prawna roszczenia nie ma jednak znaczenia dla skuteczności żądania zwrotu czy wysokości dochodzonej kwoty.

 

Jak stanowi przepis art. 56 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej K.r.o., tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 788), jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód. Nawet gdy są spełnione powyższe przesłanki orzeczenia rozwodu, nie będzie on dopuszczalny, jeśli wskutek jego orzeczenia miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków, choć z reguły z taką sytuacją trudno się spotkać w praktyce. Sąd orzekając o rozwodzie stron, orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia (art. 57 § 1 K.r.o.). Tylko na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie.

 

Żona brata, jeśli nie jest wyłącznie winna rozkładu pożycia, może wnieść pozew rozwodowy przeciwko swojemu mężowi, niezależnie od jego woli. W toku procesu brat może konsekwentnie nie zgadzać się na rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, ale może on również żądać rozwodu z orzeczeniem o winie stron lub bez orzekania o winie, lub też może żądać separacji (art. 439 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego).

 

Jeśli żona brata będzie żądać orzeczenia rozwodu z jego wyłącznej winy, musi obowiązkowo tę winę wykazać. Fakt, że brat jest uzależniony od alkoholu, jeszcze nie przesądza, iż jest on wyłącznie winny rozpadu pożycia. Jak wynika z treści wyroku Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej z dnia 9 listopada 2001 r. (sygn. akt I CKN 438/00), „przy uzależnieniu od alkoholu ważną rolę w dochodzeniu do trzeźwego życia odgrywa pomoc osób najbliższych dla alkoholika, a wśród nich szczególnie drugiego małżonka. Jedynie ze względu na drastyczność zachowywania się małżonka uzależnionego od alkoholu nie można wymagać od drugiego małżonka dalszego pożycia z nim, jeżeli sprzeciwia się temu dobro rodziny, a w szczególności dobro małoletnich dzieci stron”.

 

Jeśli sąd rozwiąże małżeństwo brata przez rozwód, bez względu na to, czy z orzeczeniem o winie czy bez, powstanie problem podziału majątku wspólnego (dorobkowego). Wniosek w tej sprawie, jeśli byli już małżonkowie nie będą mogli się porozumieć, może złożyć do sądu każde z małżonków.

 

Zgodnie z treścią przepisu art. 566 K.p.c. w sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami właściwy jest sąd miejsca położenia majątku. Dopiero w tym postępowaniu działowym brat będzie mógł domagać się rozliczenia jego nakładów na majątek wspólny, jakie poczynił z własnego majątku osobistego, w tym wypadku ze spadku. Bez względu na to, czy nabycie spadku nastąpiło w trakcie trwania małżeństwa czy przed jego zawarciem, przedmioty nabyte w drodze dziedziczenia stanowią zawsze majątek osobisty danego małżonka (art. 33 pkt 2 w zw. z art. 45 K.r.o.).

 

Gdy sąd orzeknie rozwód, to ten z małżonków, który nie będzie sprawować pieczy nad wspólnymi małoletnimi dziećmi, zapewne obowiązany będzie regulować określoną kwotę comiesięcznych alimentów na rzecz dzieci. Wina lub jej brak nie ma wpływu na obowiązek alimentacyjny w stosunku do dzieci. Inaczej jest w przypadku obowiązku alimentacyjnego pomiędzy byłymi małżonkami.

 

Zgodnie z treścią przepisu art. 60 § 1 K.r.o. małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczenia mu środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego; obowiązek ten trwać będzie co do zasady przez pięć lat.

 

Gdyby natomiast Pański brat został uznany za wyłącznie winnego rozpadu pożycia, była żona mogłaby żądać od niego alimentów na swoją rzecz, jeśli rozwód pociągnął za sobą istotne pogorszenie jej sytuacji materialnej (art. 60 § 2 K.r.o.). W opisanej sytuacji trudności finansowych i braku pracy już w trakcie małżeństwa raczej trudno byłoby obronić tezę, że sytuacja byłej żony istotnie się pogorszyła wskutek rozwiązania małżeństwa.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 plus 7 =
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

Poduszki