Mamy 11 826 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zwolnienie z podatku od spadku

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 22.08.2013

Czy dziedzicząc mieszkanie po rodzicach jako jedyna córka, mogę ubiegać się o zwolnienie z podatku od spadku, jeśli mam już własne mieszkanie? Jeśli nie, to czy dziedziczyć może moja córka, nie płacąc podatku? Czy można sprawy spadkowe załatwić u notariusza? Moja mama zmarła w 2005 r., tata w tym roku.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Aby uregulować sprawy spadkowe po Pani rodzicach i aby mogła Pani stać się w świetle prawa spadkobierczynią, należy w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie spadkowe po zmarłych (czyli uzyskać potwierdzenie nabycia spadku).

 

Postępowanie spadkowe można przeprowadzić przed sądem lub przed notariuszem.

 

Postępowanie przed notariuszem

 

Do notariusza muszą stawić się wszyscy spadkobiercy ustawowi osobiście, wówczas sporządzi on akt poświadczenia dziedziczenia. Obowiązkowym warunkiem przeprowadzenia postępowania spadkowego u notariusza jest osobiste stawiennictwo.

 

Ponieważ Pani ojciec nie żyje (a odziedziczył on spadek po śmierci swojej żony), nie ma możliwości, żeby stawił się do notariusza osobiście. Zakładam więc, że notariusz może odmówić przeprowadzenia postępowania spadkowego po mamie, a jedynie będzie mógł poświadczyć dziedziczenie po zmarłym ojcu. Proszę zwrócić się do notariusza, który zajmuje się poświadczeniem dziedziczenia na co dzień i dowiedzieć się, czy poświadczy on nabycie spadku po obydwu rodzicach.

 

Wykaz dokumentów niezbędnych do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia:

 

  • akt zgonu spadkodawcy,

 

  • numer PESEL spadkodawcy oraz ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy (unieważniony dowód osobisty, zaświadczenie urzędu miejskiego lub gminy),

 

  • odpisy skrócone aktów urodzenia spadkobierców lub odpisy skrócone aktów małżeństwa spadkobierców, którzy zawarli związek małżeński i zmienili nazwisko,

 

  • odpis skrócony aktu małżeństwa małżonka spadkodawcy (zamiast odpisu skróconego aktu urodzenia),

 

  • testament spadkodawcy,

 

  • od 20 lutego 2011 r. zgodnie z treścią ustawy z dnia 26 czerwca 2009 roku o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 131, poz. 1075) notariusze sporządzający akty poświadczenia dziedziczenia zawiadamiają sąd właściwy do prowadzenia księgi wieczystej o każdej zmianie właściciela nieruchomości, dla której założona jest księga wieczysta, w związku z powyższym na spadkobiercach ciąży obowiązek wskazania wszystkich nieruchomości, których właścicielem (współwłaścicielem, użytkownikiem wieczystym, współużytkownikiem wieczystym, uprawnionym, współuprawnionym) był spadkodawca poprzez wskazanie numeru księgi wieczystej nieruchomości i sądu, który tę księgę prowadzi.

 

Koszty związane z notarialnym poświadczeniem dziedziczenia zależą od liczby osób oraz od zakresu czynności dokonywanych przez notariusza i wynoszą za:

 

  • protokół z otwarcia i ogłoszenia testamentu – 50 zł,

 

  • protokół z przyjęcia lub odrzucenia spadku (jeżeli od dnia otwarcia spadku, tj. śmierci spadkodawcy, nie upłynęło sześć miesięcy, chyba że oświadczenia tej treści zostały już przez spadkobierców uprzednio złożone) – 50 zł od każdej osoby składającej oświadczenie,

 

  • protokół dziedziczenia – 100 zł,

 

  • akt poświadczenia dziedziczenia – 50 zł,

 

  • wypisy – w zależności od ich liczby oraz liczby stron (strona – 6 zł).

 

W celu wyliczenia dokładnego wynagrodzenia notariusza za sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia warto skontaktować się z konkretną kancelarią notarialną.

 

Postępowanie przed sądem

 

Postępowanie mające doprowadzić do stwierdzenia nabycia spadku w sądzie wszczyna się poprzez złożenie w sądzie rejonowym właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. 

 

We wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy podać:

 

  • oznaczenie właściwego wydziału cywilnego sądu rejonowego, do którego wniosek jest kierowany;

 

  • imię i nazwisko oraz dokładny adres wnioskodawcy;

 

  • wykaz uczestników postępowania, przez których rozumiemy wszystkie osoby powołane do dziedziczenia na mocy testamentu i ustawy, wraz z ich dokładnymi adresami zamieszkania;

 

  • tytuł: „Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po [imię i nazwisko zamarłego]”;

 

  • w głównej części wniosku – dane o spadkodawcy (imię i nazwisko, data śmierci, ostatnie miejsce zamieszkania, stan cywilny) oraz informację o tym, czy istnieje testament, wymienić spadkobierców.

 

Do wniosku należy dołączyć:

 

  • odpis wniosku w tylu kopiach, ilu jest uczestników postępowania;

 

  • odpis skrócony aktu urodzenia dla mężczyzn i kobiet niezamężnych;

 

  • odpis skrócony aktu małżeństwa dla kobiet i mężczyzn zamężnych;

 

  • odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy;

 

  • oświadczenia o przyjęciu, odrzuceniu spadku lub zrzeczeniu się dziedziczenia (jeśli były składane);

 

  • testament, jeśli takowy zmarły sporządził.

 

Odpisy aktów stanu cywilnego muszą być nie starsze niż sprzed 3 miesięcy.

 

Od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy wnieść opłatę. Opłata ta jest stała i wynosi 50 zł. Jeżeli będzie Pani przeprowadzać postępowanie spadkowe po dwojgu rodzicach w sądzie, to będzie Pani musiała zapłacić 100 zł.

 

Cała procedura stwierdzenia nabycia spadku kończy się wydaniem przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym zostają ustalone udziały poszczególnych spadkobierców w spadku.

 

Po uzyskaniu sądowego potwierdzenia nabycia spadku spadkobierca powinien zgłosić nabycie spadku do urzędu skarbowego.

 

Po śmierci Pani ojca będzie Pani mogła skorzystać ze zwolnienia od podatku ze spadku.

 

Zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez m.in. zstępnych, małżonka, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

 

Jeżeli zatem spadkobierca złoży właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, to nie będzie musiał płacić żadnego podatku. Takie zgłoszenie do urzędu skarbowego powinien złożyć każdy ze spadkobierców. Jeśli spadkobierca nie złoży w terminie takiego oświadczenia, to trzeba będzie się liczyć z zapłatą podatku.

 

Co się tyczy podatku od spadku po śmierci Pani mamy, odpowiedź na to pytanie budzi wiele kontrowersji w doktrynie i praktyce. Z uwagi na niedostateczne uregulowanie problemu urzędy w różny sposób interpretują przepisy prawa i wszystko tak naprawdę zależy od praktyki w konkretnym urzędzie.

 

Obowiązek podatkowy powstaje wówczas z chwilą sporządzenia pisma, uprawomocnienia się wyroku sądowego i wreszcie powołania się przez podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt nabycia spadku.

 

Jeżeli zatem zdarzenia te, zwłaszcza zaś powołanie się na nabycie spadku przed organami skarbowymi, mają miejsce w 2007 r., to zgodnie z przepisami obowiązującymi przed 2007 r. obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystąpienia tych zdarzeń, a więc po 1 stycznia 2007 r. Oznacza to, że mogą tu mieć zastosowanie przepisy o ulgach i zwolnieniach z 2007 r.

 

Nie ma przy tym znaczenia, że prawodawca przez nieodpowiednie sformułowanie przepisu przejściowego nie osiągnął zamierzonego celu, jakim było prawdopodobnie wyeliminowanie z nowych zwolnień starych spadków. W interpretacji prawa liczy się bowiem, co prawodawca powiedział, a nie co chciał powiedzieć. Dotyczy to zwłaszcza prawa podatkowego jako prawa ingerencyjnego, w którym wszelkie wątpliwości zgodnie zarówno z orzecznictwem krajowym, jak i wspólnotowym muszą być interpretowane na korzyść podatnika.

 

Czyli de facto ponieważ postępowanie spadkowe zostanie przeprowadzone po 2007 r., ale dotyczyło spadku jeszcze sprzed tego roku, to teoretycznie można by było starać się o zwolnienie z podatku.

 

Tak uważają doradcy podatkowi, choć Ministerstwo Finansów jest innego zdania. Przepisy są bowiem niejednoznaczne.

 

Do końca 2006 r. spadki były opodatkowane w zależności od stopnia bliskości między spadkodawcą i spadkobiercą. Osoby z kręgu najbliższej rodziny płaciły najmniej, ale płaciły, co było powszechnie odbierane jako społecznie niesprawiedliwe. Dnia 1 stycznia 2007 r. przepisy się zmieniły: spadki nabyte od tej daty są całkowicie zwolnione z podatku, jeśli spadkobierca należy do tzw. zerowej grupy podatkowej. Ustawodawca zaliczył do niej małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki, prawnuki), wstępnych (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie), pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest zgłoszenie nabycia spadku do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku lub poświadczenia aktu dziedziczenia.

 

Umożliwia to przepis przejściowy ustawy, która wprowadziła zwolnienie dla spadkobierców z tzw. zerowej grupy podatkowej. Nakazuje on, by do spadków nabytych przed 1 stycznia 2007 r. stosować przepisy obowiązujące do końca 2006 r. Art. 6 ust. 4 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym do końca 2006 r. wyraźnie zaś stanowi, że jeżeli nabycie spadku nie zostało zgłoszone do opodatkowania, a następnie (np. po latach) stwierdzono je pismem, którym jest orzeczenie sądu, to obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się tego orzeczenia.

 

Skoro tak, to również z daty uprawomocnienia się orzeczenia powinny być brane pod uwagę zarówno stawki podatku, jak i zwolnienia.

 

Uchwalając nowelizację ustawy podatkowospadkowej, ustawodawca prawdopodobnie chciał zapobiec sytuacji, w której „stary” spadek niezgłoszony do sądu i urzędu skarbowego będzie korzystał ze zwolnienia w 2007 r. Ale ten zabieg mu się nie udał. Prawo nie zadziałałoby z mocą wsteczną, gdyby w przepisach przejściowych wyraźnie zaznaczono, że zwolnienia nie stosuje się do niezgłoszonych spadków nabytych przed 1 stycznia 2007 r.

 

Organy podatkowe uważają, że art. 4 i 4a znowelizowanej ustawy stanowią, iż zwalnia się od podatku nabycie, a zatem stosujemy przepisy z dnia nabycia.

 

Biorąc pod uwagę powyższe, w niniejszym przypadku nie ma znaczenia data formalnego nabycia spadku (orzeczenie o nabyciu spadku), lecz data śmierci spadkodawcy. W tym bowiem momencie z prawnego punktu widzenia dochodzi do nabycia spadku w rozumieniu Kodeksu cywilnego.

 

Natomiast ceny rynkowe służące określeniu wartości do obliczenia podstawy opodatkowania, kwoty wolne i skale podatkowe stosujemy z dnia powstania obowiązku podatkowego.

 

Jak zatem Pani widzi, jest spór co do opodatkowania tzw. starych spadków. To, czy będzie Pani płacić podatek od spadku po śmierci mamy, będzie zależało – jak już pisałam – od konkretnego urzędu i jego interpretacji prawa. Proponowałabym po przeprowadzeniu sprawy spadkowej zgłosić się w ciągu miesiąca do urzędu skarbowego i złożyć druk SD-2 (który przewiduje zwolnienie) po każdym ze spadkodawców. W przypadku spadku po ojcu nie będzie problemów, ponieważ Pani jako zstępna będzie zwolniona z podatku od spadku, a po mamie może również uda się skorzystać ze zwolnienia. Ewentualnie urzędnicy nie przyjmą wniosku i trzeba będzie złożyć druk SD-3.

 

Złożenie deklaracji podatkowej nie jest równoznaczne z potrzebą wniesienia podatku. Następuje ona dopiero, gdy urząd wyda decyzję o wymiarze podatku.

 

Zgodnie z art. 67a Ordynacji podatkowej:

 

„§ 1. Organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

 

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

 

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;

 

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

 

§ 2. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa”.

 

Tak więc jeśli urząd skarbowy wyda decyzję, że spadek po mamie nie będzie zwolniony z podatku od spadków i darowizn i ustali wysokość podatku, to Pani będzie mogła złożyć wniosek o rozłożenie podatku na raty. Taka praktyka jest stosowana w urzędach zazwyczaj wtedy, jeśli spadkobierca nie ma możliwości w terminie zapłacić podatku.

 

Pani córka nie jest spadkobierczynią po śmierci Pani mamy ani Pani ojca. Musiałaby Pani odrzucić spadek po każdym z rodziców w terminie 6 miesięcy od daty śmierci każdego z nich, żeby syn mógł nabyć spadek (czyli całe mieszkanie). Niestety po śmierci mamy nie może Pani już odrzucić spadku, ponieważ już dawno upłynął 6-miesięczny termin.

 

Może Pani obecnie odrzucić jedynie spadek po ojcu.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 8 - 6 =
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

Poduszki