Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zrzeczenie się dziedziczenia – czy można anulować taką umowę?

Autor: Krzysztof Bigoszewski • Opublikowane: 07.03.2012

W 2007 roku podpisałam u notariusza oświadczenie o zrzeczeniu się dziedziczenia po rodzicach. Następnie rodzice przepisali dom na moją siostrę i jej męża aktem notarialnym. Szwagier porzucił moją siostrę, która złożyła już wniosek o separację i alimenty (mają jedno dziecko). Mąż mojej siostry zapowiedział, że w razie rozwodu będzie domagał się połowy majątku. Czy umowa zrzeczenia się dziedziczenia może zostać anulowana? Co można zrobić, aby szwagier nie dostał połowy naszego majątku rodzinnego?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Po analizie przedstawionego stanu faktycznego sprawy należy wskazać, iż zawarta przez Panią umowa o zrzeczenie się dziedziczenia po rodzicach nie ma bezpośredniego przełożenia na kwestie związane z dziedziczeniem Pani siostry oraz z sytuacją związaną z ewentualną koniecznością podziału udzielonej przez Pani rodziców nieruchomości pomiędzy Pani siostrę a jej męża.

 

Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 1049 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej. Z kolei zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku.

 

Powyższe oznacza, że na mocy zawartej przez Panią umowy nie będzie mogła Pani otrzymać spadku ani zachowku po rodzicach (po każdym z osobna), a w przypadku braku innego rodzeństwa, cały ten spadek przypadłby Pani siostrze.

 

Jednakże wobec tego, że Pani rodzice już obecnie wyzbyli się swojego majątku na rzecz Pani siostry i jej męża, to w zasadzie nie pozostał żaden majątek, jaki mógłby wejść w skład spadku, a zatem nie na kwestiach związanych z dziedziczeniem należy się w niniejszej sprawie skoncentrować, a właśnie na umowie darowizny zawartej przez rodziców z Pani siostrą i jej mężem.

 

W przedstawionym stanie faktycznym sprawy należy dokonać analizy, czy istnieją przesłanki do odwołania darowizny przez Pani rodziców w zakresie, w jakim ich majątek przekazany został mężowi Pani siostry.

 

I tak, zgodnie z przepisem art. 898 § 1 i 2 K.c., darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.

 

Z kolei przepis art. 900 K.c., stanowi, że odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie.

 

W tym miejscu należy ocenić, czy w opisanej przez Panią sprawie można doszukać się ww. przesłanki odwołania darowizny, w szczególności w zakresie rażącej niewdzięczności obdarowanego, tj. męża Pani siostry.

 

W tym przedmiocie wielokrotnie wypowiadał się Sąd Najwyższy, stwierdzając w wyroku z dnia 16 maja 2007 r. III CSK 74/2004, że „nie ma ogólnej reguły pozwalającej na uznanie zachowania obdarowanego wobec darczyńcy za rażącą niewdzięczność uzasadniającą odwołanie darowizny”. Ponadto w wyroku z dnia 16 maja 2007 r. III CSK 74/2007 Sąd Najwyższy wskazał, że „darowiznę można odwołać wtedy, gdy obdarowany dopuści się względem darczyńcy rażącej niewdzięczności. Powinien to dokładnie ocenić sąd, biorąc pod uwagę zachowanie obu stron”.

 

Określenie zatem, czy dane zachowania obdarowanego kwalifikują się jako „rażąca niewdzięczność”, nie jest sprawą łatwą ani jednoznaczną, przy czym należy mieć na uwadze, że w niektórych swoich orzeczeniach Sąd Najwyższy zajmował dość rygorystyczne stanowisko w tej kwestii, stwierdzając m.in., że „o rażącej niewdzięczności w rozumieniu art. 898 § 1 K.c. może być mowa tylko w takich okolicznościach, gdy obdarowany kieruje wobec darczyńcy zachowania wysoce nieprzyjazne lub wręcz przestępcze” (m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 1999 r. II CKN 600/98).

 

W omawianej sprawie istotne jest także stwierdzenie, czy niewdzięczność męża względem Pani siostry daje podstawę do odwołania darowizny przez Pani rodziców, skoro nie są oni niejako bezpośrednimi adresatami zachowania tego mężczyzny.

 

Odpowiedź w tej kwestii podsuwa treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2005 r. II CK 265/2005, w którym Sąd Najwyższy wskazuje, że „za będące wyrazem rażącej niewdzięczności w znaczeniu art. 898 § 1 K.c. uznaje się przede wszystkim takie zachowania obdarowanego, które dotyczą bezpośrednio darczyńcy i które są podjęte przeciwko niemu w nieprzyjaznym zamiarze. Ponadto do aktów stanowiących wyraz rażącej niewdzięczności w świetle wymienionego przepisu zalicza się wysoce naganne zachowania obdarowanego skierowane wprawdzie bezpośrednio nie przeciwko darczyńcy, lecz przeciwko osobie jemu bliskiej, dotykające jednak jednocześnie również samego darczyńcę”.

 

Mając zatem powyższe na uwadze, należy uznać, że przy dobrej argumentacji i właściwemu przygotowaniu sprawy, istnieją szanse na skuteczne odwołanie poczynionej przez Pani rodziców darowizny na rzecz męża Pani siostry (zgodnie z orzecznictwem nie ma konieczności odwoływania całej darowizny, a wystarczy jedynie odwołanie jej temu małżonkowi, który okazał się rażąco niewdzięczny), a następnie ewentualnie przekazanie odzyskanego w ten sposób udziału w darowanym majątku w całości wyłącznie Pani siostrze.

 

Na koniec należy wskazać, że tego typu sprawy należą do spraw procesowo trudnych i często skomplikowanych, wobec czego uzasadnione byłoby przy prowadzeniu tej sprawy skorzystanie z pomocy adwokata lub radcy prawnego, którzy byliby w stanie właściwie sprawę poprowadzić oraz należycie reprezentować interesy Pani rodziców przed sądem.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • trzy - VIII =

»Podobne materiały

Czy można zrzec się alimentów?

Jestem w ciąży, jednak nie chcę wychowywać dziecka z moim partnerem (już byłym). On ma zamiar uznać ojcostwo, jednak z pewnych przyczyn oboje nie chcielibyśmy m.in., żeby łożył na utrzymanie syna lub córki. Czy mogę zrzec się alimentów – np. spisać stosowne oświadczenie – jeszcze przed n

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »