.
Mamy 12 842 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem prawny i szukasz pomocy?
Kliknij TUTAJ i opisz nam swój problem w formularzu.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zobowiązania spółki

Autor: Małgorzata Rybarczyk • Opublikowane: 31.07.2012

Mój mąż prowadził z kolegą spółkę cywilną. Rok temu ja wstąpiłam do spółki zamiast znajomego. Przy zmianie okazało się, że straty spółki są dość znaczne, były wspólnik nie chce jednak partycypować w kosztach. Czy faktycznie nie odpowiada on za zobowiązania spółki? Co więcej, uregulowaliśmy wspólnie zaległą fakturę (duża kwota) z okresu współpracy z kolegą. Obecnie chcę też otworzyć swoją działalność. Jak zabezpieczyć dochody?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Kwestie przez Panią podnoszone regulują przepisy Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) w artykułach od 860 do 875, czyli przepisy regulujące spółkę cywilną.

 

I

 

Zgodnie z art. 867:

 

„§ 1. Każdy wspólnik jest uprawniony do równego udziału w zyskach i w tym samym stosunku uczestniczy w stratach, bez względu na rodzaj i wartość wkładu. W umowie spółki można inaczej ustalić stosunek udziału wspólników w zyskach i stratach. Można nawet zwolnić niektórych wspólników od udziału w stratach. Natomiast nie można wyłączyć wspólnika od udziału w zyskach.

 

§ 2. Ustalony w umowie stosunek udziału wspólnika w zyskach odnosi się w razie wątpliwości także do udziału w stratach”.

 

Natomiast art. 864 K.c. stanowi, że „za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie”.

 

Spółka cywilna nie posiada osobowości prawnej i w stosunkach na zewnątrz nie występuje co do zasady jako odrębny podmiot prawa, w przeciwieństwie do spółek prawa handlowego działających na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.), np. spółki jawnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to w obrocie gospodarczym występują jako odrębne podmioty prawne.

 

Zasadą jest, że za zobowiązania spółki cywilnej odpowiedzialność solidarną ponoszą wszyscy wspólnicy. Wspólnicy spółki cywilnej ponoszą odpowiedzialność solidarną za zobowiązania spółki, przez co należy rozumieć zobowiązania związane z działalnością spółki. Odpowiedzialnością solidarną są objęte zarówno należności cywilne (w tym wynikające z kontraktów handlowych), jak i należności publicznoprawne (w tym należności podatkowe oraz wynikające z ubezpieczeń społecznych). Wspólnicy nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania pozostałych wspólników, które nie są związane z działalnością spółki. Krąg wspólników odpowiedzialnych ustala się na dzień powstania zobowiązania, nawet jeśli umowa z której dług wynika została zawarta wcześniej. Solidarna odpowiedzialność wspólników oznacza także, iż wierzyciel może skierować pozew przeciwko wszystkim wspólnikom, niektórym z nich lub przeciwko tylko jednemu wybranemu i dochodzić od niego całego roszczenia czy długu.

 

Art. 864 K.c. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie może być wyłączony w stosunkach z kontrahentami czy osobami trzecimi spoza grona wspólników spółki. Jakiekolwiek próby jego wyłączenia są nieważne z mocy samego prawa. Na podobnym stanowisku staną Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 20 czerwca 1995 r. (sygn. akt I ACr 285/95; opublikowano: OSA z 1996 r. Nr 10, poz. 51), zgodnie z którym za zobowiązania spółki cywilnej jej wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. Umowa zawarta między wspólnikiem takiej spółki w zakresie przejęcia lub zwolnienia z odpowiedzialności majątkowej za zobowiązania spółki wywiera skutki prawne jedynie między byłymi wspólnikami (np. w zakresie regresu). Nie powoduje natomiast żadnych skutków prawnych w stosunku do osób trzecich.

 

Każdy wspólnik odpowiada za te zobowiązania spółki, które powstały w czasie, gdy był wspólnikiem. Nie odpowiada on za zobowiązania powstałe przed jego przystąpieniem do spółki lub po jego wystąpieniu. Odpowiedzialność wspólnika majątkiem indywidualnym za zobowiązania powstałe w czasie jego członkostwa w spółce trwa nadal mimo wystąpienia wspólnika ze spółki bądź też jej rozwiązania. Oznacza to, że za każde zobowiązanie odpowiadają solidarnie osoby będące wspólnikami w momencie powstania zobowiązania, niezależnie od tego, że następnie wystąpiły ze spółki bądź też spółka uległa rozwiązaniu. Czyli jeżeli zobowiązanie do zapłaty faktury powstało w dniu, w którym były wspólnik Pani męża był jeszcze z nim w spółce, to kwotę tę wspólnicy zgodnie z brzmieniem art. 376 § 1 K.c. powinni podzielić w częściach równych między siebie, tzn. jeżeli było ich dwóch, to podzielić ją po połowie między siebie. Zakładam przy tym, iż dokonując wzajemnych rozliczeń po wystąpieniu wspólnika, nie zwolniliście go Państwo od odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania spółki, które nie były znane w dniu wystąpienia wspólnika ze spółki. Takie zwolnienie, choć nie będzie prawnie skuteczne w stosunkach z wierzycielami spółki, Państwu skutecznie zamknęłoby możliwość dochodzenia regresu względem wspólnika, który wystąpił ze spółki i w stosunku do którego powstał obowiązek rozliczenia jego udziału w spółce.

 

II

 

Natomiast kwestie rozliczenia się ze wspólnikiem ustępującym ze spółki reguluje art. 871, który stanowi:

 

„§ 1. Wspólnikowi występującemu ze spółki zwraca się w naturze rzeczy, które wniósł do spółki do używania, oraz wypłaca się w pieniądzu wartość jego wkładu oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia – wartość, którą wkład ten miał w chwili wniesienia. Nie ulega zwrotowi wartość wkładu polegającego na świadczeniu usług albo na używaniu przez spółkę rzeczy należących do wspólnika.

 

§ 2. Ponadto wypłaca się występującemu wspólnikowi w pieniądzu taką część wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, jaka odpowiada stosunkowi, w którym występujący wspólnik uczestniczył w zyskach spółki”.

 

Art. 871 K.c. określa zasady rozliczenia ze wspólnikiem występującym ze spółki. Sposób rozliczenia uzależniony jest od rodzaju wkładów wniesionych przez danego wspólnika oraz sposobu ich wniesienia. Jeżeli zatem wspólnik wniósł do spółki rzeczy do używania, to zwraca się mu te rzeczy w naturze. Jest to uzasadnione tym, że nadal stanowią one wyłączną własność wspólnika. Wspólnik nie może przy tym żądać od pozostałych wspólników rekompensaty za używanie przez nich rzeczy należących do tego wspólnika.

 

Rzeczy wniesione do spółki na własność nie podlegają zwrotowi. Rzeczy te z chwilą ich wniesienia stają się przedmiotem wspólności łącznej wszystkich wspólników, co z kolei ma ten skutek, że do chwili, gdy spółka istnieje, rzeczy te muszą stanowić przedmiot wspólności łącznej i muszą w spółce pozostać do chwili jej rozwiązania (celem tego uregulowania jest zachowanie trwałości majątku spółki, mimo wystąpienia wspólnika). Wspólnik uzyskuje natomiast rekompensatę za wniesiony i pozostawiony w spółce wkład rzeczowy, przy czym wysokość tej rekompensaty jest uzależniona od wartości wkładu oznaczonego w umowie spółki. W braku takiego oznaczenia należy zwrócić wspólnikowi rzeczywistą wartość wkładu, jaką miał w chwili wniesienia. Należy tu zauważyć, że wspólnik zasadniczo nie może wzbogacić się poprzez żądanie wypłacenia wartości wkładu pozostawionego w spółce (np. nieruchomość wniesiona do spółki zyskała na wartości), nie może bowiem zażądać rzeczywistej wartości wkładu, jaką ma on w chwili wystąpienia ze spółki. Wspólnik musi jednocześnie ponieść konsekwencje spadku wartości wkładu wniesionego do spółki, nie może bowiem zażądać od pozostałych wspólników „waloryzacji" kwoty, która jest mu należna (np. wniesiony do spółki samochód stracił na wartości w stosunku do wartości w dnia wniesienia wkładu).

 

Wspólnik nie może zażądać od pozostałych wspólników rekompensaty za świadczenie usług.

 

Poza zwrotem wkładu w naturze lub w postaci pieniężnej występującemu wspólnikowi należna jest kwota pieniężna, odpowiadająca części wartości wspólnego majątku, po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników, przy czym część ta ma odpowiadać procentowi lub ułamkowi, w jakim wspólnik uczestniczył w zyskach spółki (tutaj zastosowanie znajdzie albo art. 867 K.c. powyżej przytoczony albo odmienne regulacje umowy spółki, jeżeli doszło w nich do modyfikacji art. 867 K.c.). Jeżeli spółka nie odnotowała zysku, to nie dojdzie do wypłaty tej kwoty.

 

Przepis ma charakter względnie obowiązujący, co umożliwia odmienne ukształtowanie zasad rozliczenia z wspólnikiem występującym ze spółki, w umowie tej spółki.

 

Oczywiście rozliczenie wkładu byłego wspólnika na zasadach opisanych powyżej nie wyłącza jego odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania na zasadach opisanych przeze mnie w części pierwszej.

 

Odnosząc się natomiast do Pani ostatniego pytania, biorąc pod uwagę zasady odpowiedzialności solidarnej wspólników spółki cywilnej opisane powyżej, najrozsądniejszymi z punktu widzenia odpowiedzialności za zobowiązania wynikające z działalności gospodarczej są spółki kapitałowe (z o.o. i akcyjna). W spółkach kapitałowych ani udziałowcy (przy spółce z o.o.), ani akcjonariusze (przy spółce akcyjnej) nie odpowiadają co do zasady za zobowiązania spółki. Spółka taka odpowiada wyłącznie swoim majątkiem, a nie majątkiem udziałowców lub akcjonariuszy. Choć trzeba być tutaj ostrożnym, gdyż za zobowiązania spółki czasami mogą odpowiadać członkowie jej zarządu. Może się więc zdarzyć, że będzie Pani odpowiadać nie jako udziałowiec, ale jako członek zarządu spółki, jeżeli będzie Pani pełnić taką rolę.

 

Ewidentnym mankamentem spółek kapitałowych, poza koniecznością zgromadzenia kapitału (5 tys. przy spółce z o.o. i 100 tys. przy spółce akcyjnej) jest to, że podlegają one opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Wielu przedsiębiorców zniechęca to do tej formuły działalności, choć ja osobiście uważam, iż kwestia opłacalności tej formy działalności wymaga po prostu szczegółowej analizy i konsultacji z księgowym.

 

Spółki osobowe w postaci spółki jawnej, partnerskiej komandytowej i komandytowo akcyjnej, po pierwsze przewidują zróżnicowaną odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki, po drugie dla swojego trwania wymagają co najmniej 2 wspólników. Jeżeli nie chciałaby Pani wchodzić w przyszłości w kooperację z żadną inną osobą, to może się Pani zdecydować na prowadzenie bądź indywidualnej działalności gospodarczej, bądź na jednoosobową spółkę z o.o.

 

W przypadku spółki cywilnej i zobowiązań powstałych w wyniku jej działalności stworzenie rozdzielności majątkowej na mocy umowy pomiędzy Państwem na niedużo się w mojej ocenie przyda. Bowiem wierzyciel, który nie uzyska zaspokojenia swojego roszczenia będzie mógł skierować egzekucję do Państwa majątku wspólnego, jak i Państwa majątków odrębnych. Gdyby była Pani jednocześnie wspólnikiem spółki kapitałowej, to zajęciu i egzekucji podlegałyby jedynie akcje lub udziały w tych spółkach, ale już nie majątek zgromadzony w tej spółce.

 

Natomiast gdyby roszczenia wierzycieli byłyby związane z Pani odrębną działalnością gospodarczą lub z Pani udziałem w spółce osobowej, a ustanowilibyście Państwo ustrój rozdzielności majątkowej, to Pani wierzyciele nie mogliby kierować egzekucji do majątku odrębnego Pani męża i co do zasady majątku wspólnego.

 

Mam nadzieję, że udało mi się chociaż w części przybliżyć Pani tę obszerną materię, jaką jest kwestia odpowiedzialności za zobowiązania wynikające z prowadzenia działalności gospodarczej w różnych formach prawnych.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • cztery plus 0 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl