Mamy 11 050 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zmiana wspólnika spółki jawnej

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 18.06.2010

Chciałabym rozstać się ze wspólnikiem, z którym mamy spółkę jawną. Wspólnik zgadza się na to, ale ja nie chciałabym rozwiązywać firmy. Mam też drugą firmę na siebie o niewielkich obrotach. Czy możliwe jest – po przekształceniu prywatnej, małej firmy w spółkę z o.o., uczynienie z niej wspólnika spółki jawnej?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W przedstawionej sprawie podjęła Pani kilka istotnych zagadnień. W pierwszym rzędzie należy wyjaśnić, czy spółka z o.o. może być wspólnikiem spółki jawnej.

 

Podstawę prawną dla odpowiedzi stanowi art. 22 Kodeksu spółek handlowych (w skrócie K.s.h.) określający definicję spółki jawnej. Zgodnie z jego treścią:

 

§ 1. „Spółką jawną jest spółka osobowa, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową.

 

§ 2. Każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, z uwzględnieniem art. 31”.

 

Ustawodawca nie przewidział żadnych ograniczeń podmiotowych w zakresie zawiązania stosunku prawnego spółki jawnej. Zgodnie z powyższym stronami umowy spółki jawnej mogą być zarówno osoby fizyczne, jak i prawne. Nie ma także przeszkód, aby wspólnikami były spółki kapitałowe (spółka z o.o. lub spółka akcyjna). Wspólnikiem może być także handlowa spółka osobowa. Należy przy tym uwzględnić postanowienia art. 31 K.s.h., który wprowadza subsydiarną odpowiedzialność wspólników spółki jawnej.

 

Wspólnikiem spółki jawnej lub innej spółki handlowej nie może być spółka cywilna.

 

Spółka jawna nie może być wspólnikiem w „swojej spółce”. Inaczej niż spółki kapitałowe, spółka jawna nie posiada udziałów. Ogół praw majątkowych i obowiązków zbywanych przez wspólnika może być wprawdzie przeniesiony na inną osobę (art. 10 § 1 K.s.h.), lecz należy uznać, że przeniesienie takiego „udziału” na spółkę jest niedopuszczalne nie tylko dlatego, że nie przewiduje tego ustawa, lecz również z uwagi na to, iż byłoby to sprzeczne z właściwością zobowiązania i naturą stosunku spółki jawnej (art. 2 K.s.h. w związku z art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego – w skrócie K.c.).

 

Przystąpienie nowego wspólnika wiąże się z koniecznością zmiany umowy spółki. Zgodnie bowiem z treścią art. 23 K.s.h.: „umowa spółki powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności”.

 

Kodeks spółek handlowych zaostrzył wymóg formy pisemnej przewidzianej dla zawarcia umowy spółki jawnej, wprowadzając sankcję nieważności czynności prawnej (art. 23 K.s.h.).

 

Każda zmiana lub uzupełnienie umowy spółki wymaga również zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 77 § 1 K.c.). Natomiast rozwiązanie lub odstąpienie, a także wypowiedzenie umowy powinno być stwierdzone pismem (art. 77 § 2 K.c.). W celu uniknięcia ryzyka odmiennej interpretacji sądowej w razie sporu między wspólnikami oraz sporów związanych z wykładnią przepisów o formie czynności prawnej zaleca się, aby umowa spółki zawierała postanowienie, że zmiana, uzupełnienie, wypowiedzenie, rozwiązanie i odstąpienie od umowy wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. Wspólnicy mogą także poddać umowę spółki formie szczególnej (np. aktu notarialnego). Należy zwrócić uwagę, że dopuszczalność odstąpienia od umowy spółki jawnej ze skutkiem retroaktywnym ex tunc (z łac. z mocą wsteczną) jest dyskusyjna z uwagi na to, że umowa ta kreuje zobowiązania o charakterze ciągłym.

 

Naruszenie wymogu formy przewidzianej w art. 23 K.s.h. powoduje nieważność czynności prawnej (art. 73 § 2 K.c.).

 

Należy mieć także na względzie unormowania art. 32 K.s.h. Zgodnie z jego treścią: „osoba przystępująca do spółki odpowiada za zobowiązania spółki powstałe przed dniem jej przystąpienia”.

 

Przepis stanowi, że przystąpienie do spółki jawnej powoduje, że nowy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przystąpienia do spółki. Jego odpowiedzialność za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przystąpienia podlega także art. 22 § 2 K.s.h.

 

Osoba przystępująca do spółki jawnej odpowiada tylko za długi „zewnętrzne” spółki. Odpowiedzialność ta nie obejmuje zobowiązań wynikających ze stosunków wewnętrznych między spółką a innym wspólnikiem (np. z tytułu wypłaty przez spółkę zysku albo odsetek).

 

Odpowiedzialność z art. 32 K.s.h. dotyczy także sytuacji, gdy przystąpieniu wspólnika do spółki towarzyszy ustąpienie dotychczasowego wspólnika. Przepis art. 32 K.s.h. znajduje zastosowanie również w razie zmiany firmy spółki wskutek zmiany jej składu osobowego.

 

Przepis art. 32 K.s.h. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. W myśl art. 34 K.s.h. „postanowienia umowne niezgodne z treścią art. 32 nie wywierają skutków wobec osób trzecich”. Osoba przystępująca do istniejącej spółki może jednak zawrzeć np. układ z dotychczasowymi wspólnikami, który wyłącza lub ogranicza jego odpowiedzialność za dotychczasowe zobowiązania spółki.

 

Przystąpienie wspólnika powinno zostać zgłoszone do sądu rejestrowego i ujawnione w rejestrze. Zgodnie bowiem z treścią art. 26 K.s.h.:

 

§ 1. „Zgłoszenie spółki jawnej do sądu rejestrowego powinno zawierać:

 

  1. firmę, siedzibę i adres spółki,
  2. przedmiot działalności spółki,
  3. nazwiska i imiona albo firmy (nazwy) wspólników oraz adresy wspólników albo ich adresy do doręczeń,
  4. nazwiska i imiona osób, które są uprawnione do reprezentowania spółki, i sposób reprezentacji.

 

§ 2. Wszelkie zmiany danych wymienionych w § 1 powinny zostać zgłoszone sądowi rejestrowemu”.

 

Należy także pamiętać o konieczności rozliczenia się z występującym wspólnikiem. Kwestię tą reguluje art. 65 K.s.h.:

 

§ 1. „W przypadku wystąpienia wspólnika ze spółki wartość udziału kapitałowego wspólnika albo jego spadkobiercy oznacza się na podstawie osobnego bilansu, uwzględniającego wartość zbywczą majątku spółki.

 

§ 2. Jako dzień bilansowy przyjąć należy:

 

  1. w przypadku wypowiedzenia – ostatni dzień roku obrotowego, w którym upłynął termin wypowiedzenia,
  2. w przypadku śmierci wspólnika lub ogłoszenia upadłości – dzień śmierci albo dzień ogłoszenia upadłości,
  3. w przypadku wyłączenia wspólnika na mocy prawomocnego orzeczenia sądu – dzień wniesienia pozwu.

 

§ 3. Udział kapitałowy obliczony w sposób określony w § 1 i § 2 powinien być wypłacony w pieniądzu. Rzeczy wniesione do spółki przez wspólnika tylko do używania zwraca się w naturze.

 

§ 4. Jeżeli udział kapitałowy wspólnika występującego albo spadkobiercy wspólnika przy rozliczeniu wykazuje wartość ujemną, jest on obowiązany wyrównać spółce przypadającą na niego brakującą wartość.

 

§ 5. Wspólnik występujący albo spadkobierca wspólnika uczestniczą w zysku i stracie ze spraw jeszcze niezakończonych; nie mają oni jednak wpływu na ich prowadzenie. Mogą jednak żądać wyjaśnień, rachunków oraz podziału zysku i straty z końcem każdego roku obrotowego”.

 

Wysokość (wartość) udziału wspólnika w majątku spółki oznacza się nie na podstawie bilansu rocznego, lecz na podstawie osobnego bilansu sporządzonego w związku z jego wystąpieniem ze spółki. Obecnie w art. 65 § 1 K.s.h. mowa jest o bilansie uwzględniającym „wartość zbywczą” majątku spółki. Jest to „wartość, jaką można by uzyskać za spółkę, a ściślej za jej przedsiębiorstwo, w danych okolicznościach”. Wartość zbywcza majątku spółki jest zmienna. Wpływa na nią przede wszystkim wartość przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 K.c., a więc zarówno prawa rzeczowe, obligacyjne, prawa na dobrach niematerialnych, jak i obciążenia.

 

Po ustaleniu wysokości udziału należy go wypłacić wspólnikom w gotówce.

 

W art. 65 § 2 K.s.h. określono, na jaki dzień sporządza się bilans. Brak natomiast oznaczenia terminu, w którym ustępującemu wspólnikowi trzeba wypłacić należny mu udział. Piśmiennictwo przyjmuje, że udział płatny jest w zasadzie natychmiast, a więc zaraz po sporządzeniu bilansu. Jeżeli w tym terminie udział nie zostanie wypłacony, ustępujący wspólnik ma prawo do ustawowych odsetek (zob. art. 481 K.c.).

 

Roszczenie o wypłatę należnego mu udziału służy ustępującemu wspólnikowi w stosunku do spółki, a nie wobec poszczególnych wspólników, którzy pozostali w spółce. Za jego wypłatę, jak za każde inne zobowiązanie spółki, odpowiadają solidarnie spółka oraz subsydiarnie wspólnicy (zob. art. 22 § 1 i art. 31 K.s.h.).

 

Rzeczy, które ustępujący wspólnik wniósł do spółki na własność jako swój wkład (zob. art. 28 i 49 K.s.h.), nie podlegają zwrotowi w naturze. Natomiast zwracane mu są rzeczy wniesione tylko do używania. Dotyczy to zarówno rzeczy stanowiących własność wspólnika, jak i tych, które wniósł do spółki do używania, chociaż nie był ich właścicielem.

 

Jeżeli bilans sporządzony w związku z ustąpieniem wspólnika okaże się ujemny, jest on obowiązany wpłacić spółce przypadającą na niego część niedoboru, chyba że umowa spółki zwalnia oznaczonego wspólnika od udziału w stratach (zob. art. 51 § 1 K.s.h.)

 

Odnosząc się do możliwości ustanowienia spółki z o.o. na podstawie prowadzonej przez Panią działalności, informuję, iż podstawę prawną w tym zakresie stanowi art. 151 K.s.h.:

 

§ 1. „Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może być utworzona przez jedną albo więcej osób w każdym celu prawnie dopuszczalnym, chyba że ustawa stanowi inaczej.

 

§ 2. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nie może być zawiązana wyłącznie przez inną jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością.

 

§ 3. Wspólnicy są zobowiązani jedynie do świadczeń określonych w umowie spółki.

 

§ 4. Wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki”.

 

Do powstania spółki z o.o. w jej właściwej, docelowej postaci, tj. formie ustrojowej spółki z o.o., konieczne jest dokonanie wielu czynności prawnych i faktycznych – poczynając od zawarcia umowy spółki z o.o. (lub utworzenia spółki w drodze jednostronnej czynności prawnej założyciela), czyli zawiązania spółki – aż do jej wpisu do rejestru przedsiębiorców.

 

Z chwilą zawiązania spółki – zgodnie z art. 161 § 1 K.s.h. – powstaje spółka z o.o. w organizacji. Natomiast z momentem wpisu spółki do rejestru kończy się proces wieloetapowego tworzenia omawianej struktury prawnej. Z tą chwilą powstaje w pełni ukształtowana spółka z o.o. jako osoba prawna.

 

Spółka z o.o. może być zawiązana w drodze umowy – przez zgodne oświadczenia woli dwóch lub więcej osób fizycznych czy prawnych (bądź też innych jednostek organizacyjnych mających zdolność prawną) – albo w drodze jednostronnego oświadczenia woli jedynego wspólnika – założyciela spółki.

 

Spółka powstaje na mocy sporządzenia aktu założycielskiego spółki z o.o., czyli jednostronnego oświadczenia woli jedynego wspólnika zawiązywanej spółki z o.o. Należy wszakże dodać, że na mocy zakazu zawartego w art. 151 § 2 K.s.h. jedynym założycielem spółki z o.o. nie może być jednoosobowa spółka z o.o. Nie ma natomiast przeszkód prawnych do tworzenia jednoosobowych spółek z o.o. przez jednoosobowe spółki akcyjne lub inne podmioty.

 

Utworzenie spółki z o.o. przebiega w kilku etapach (stadiach, fazach).

 

Pierwszym z nich jest zawiązanie spółki z o.o. (oraz powstanie – zgodnie z art. 161 § 1 K.s.h. – spółki z o.o. w organizacji). Spółka z o.o. zostaje zawiązana z chwilą zawarcia umowy spółki przez dwie lub więcej osób bądź też sporządzenia aktu założycielskiego, w razie gdy spółka z o.o. jest tworzona przez jedną osobę. W tym ostatnim przypadku osoba ta wykonuje całość uprawnień przysługujących ogółowi wspólników spółki z o.o. utworzonej przez dwie lub więcej osób (zob. art. 156 K.s.h.).

 

Stosunek prawny spółki z o.o. – jako spółki z o.o. w organizacji – powstaje zatem z chwilą sporządzenia aktu założycielskiego spółki jednoosobowej. Stosunek ten ma jednak charakter przejściowy (tymczasowy) i nietrwały. Drugim etapem jest ustanowienie zarządu spółki. Jest to organ właściwy do działania za spółkę przy przyjmowaniu przez nią wnoszonych przez wspólników wkładów pieniężnych i niepieniężnych (aportów). Z reguły w tej fazie powoływani są również ewentualni członkowie organów nadzorczo-kontrolnych (rady nadzorczej i/lub komisji rewizyjnej).

 

Trzecim etapem jest wniesienie wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego spółki. Wyraża się to we wpłacie przez wspólników zadeklarowanych w umowie spółki wkładów pieniężnych oraz dokonaniu wszelkich czynności niezbędnych do przejścia na spółkę wkładów niepieniężnych (aportów). Zgodnie ponadto z nową regulacją zawartą w art. 158 § 3 K.s.h. „przedmiot wkładu musi pozostawać do wyłącznej dyspozycji zarządu spółki”.

 

Kolejnymi etapami są: zgłoszenie zawiązania spółki z o.o. do sądu rejestrowego z wnioskiem o wpis do rejestru przedsiębiorców i, wreszcie, dokonanie tego wpisu na podstawie postanowienia sądu rejestrowego o wpisie do rejestru.

 

Przez zarejestrowanie (tzn. przez wpis do Krajowego Rejestru Sądowego, czyli wpis do rejestru przedsiębiorców) spółka z o.o. w organizacji staje się spółką z o.o. i nabywa osobowość prawną. Z tą chwilą spółka z o.o. występująca jako osoba prawna staje się także podmiotem praw i obowiązków spółki z o.o. w organizacji (zob. art. 12 K.s.h.).

 

Od momentu wpisu do rejestru spółka z o.o. jako osoba prawna odpowiada także jako taka za swoje zobowiązania – również za te, które zgodnie z prawem zostały zaciągnięte w jej imieniu w okresie między zawiązaniem a rejestracją spółki z o.o.

 

Z chwilą wpisu do rejestru następuje zakończenie procesu tworzenia spółki z o.o. Od tego momentu spółka z o.o. występuje już w swej docelowej, właściwej formie ustrojowej, tzn. jako spółka wyposażona w osobowość prawną (jako osoba prawna).

 

Wspólnikiem spółki z o.o. może być każda osoba fizyczna lub prawna.

 

Spółką jednoosobową z o.o. jest taka spółka, w której całość udziałów przysługuje jednemu wspólnikowi. Przepisy K.s.h. na oznaczenie takiego wspólnika w spółce z o.o. posługują się określeniem „jedyny wspólnik”. Jednoosobowa spółka z o.o. jest szczególną postacią, nie zaś podtypem podstawowego – wieloosobowego – modelu spółki tego typu.

 

Ze względu na jednoosobowe członkostwo odmienny jest wprawdzie w pewnym stopniu charakter prawny takiej spółki, aczkolwiek zasadniczo reguły jej funkcjonowania nie ulegają zmianie.

 

Spółka z o.o., w której wszystkie udziały należą do jedynego wspólnika, jest tzw. spółką jednoosobową sensu stricto.

 

W piśmiennictwie wyróżnia się niekiedy spółki jednoosobowe pierwotne (tzn. utworzone przez jedynego wspólnika) oraz spółki jednoosobowe wtórne (pochodne) – występujące jako takie w razie, gdy dojdzie do sytuacji, iż po zarejestrowaniu spółki całość udziałów przysługuje jedynemu wspólnikowi, czyli gdy zachodzi tzw. stan jednoosobowości spółki z o.o.

 

Zgodnie z art. 156 K.s.h. w jednoosobowej spółce z o.o. „jedyny wspólnik wykonuje wszystkie uprawnienia przysługujące zgromadzeniu wspólników”. Obecnie, w myśl art. 156 zdanie 2 K.s.h., do jednoosobowej spółki z o.o. mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zgromadzeniu wspólników.

 

Jak wyżej wspomniano, niedopuszczalne jest utworzenie (zawiązanie) spółki z o.o. wyłącznie przez jednoosobową spółkę z o.o. Jednoosobowym założycielem spółki z o.o. może być jednak (obok osoby fizycznej) jednoosobowa spółka akcyjna, a także każda inna osoba prawna bądź inny niż osoba prawna podmiot prawa cywilnego – np. spółka jawna lub partnerska.

 

Zgodnie z powyższym na gruncie obowiązującego stanu prawnego nie ma żadnych przeszkód do zawiązania jednoosobowej spółki z o.o. Spółka taka może stać się także wspólnikiem handlowej spółki osobowej (jawnej) z uwzględnieniem uwag wyżej zastrzeżonych.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • V - 7 =

»Podobne materiały

Zmiana wspólnika w spółce cywilnej

Aktualnie istnieje spółka cywilna dwuosobowa, w której ja i wspólnik mamy po 50% udziałów. Z pewnych względów chciałbym wystąpić ze spółki, a swoje udziały przekazać żonie. Czy jest możliwa taka zmiana wspólnika? Jaki jest tok postępowania w takim przypadku, aby spółka dalej istniała?

 

Spółka jawna – wystąpienie dwóch wspólników i wstąpienie nowego udziałowca

Z udziałów w spółce jawnej chce zrezygnować dwóch wspólników, a trzeci ograniczyć swoją działalność do minimum. Do spółki ma wejść nowa osoba, która miałaby 99% udziałów. Nowy udziałowiec zobowiązał się do „spłaty” pozostałych wspólników w ciągu kilku najbliższych lat. Wspólnicy wnieśli

 

Dołączenie do spółki cywilnej i jawnej – zasady obowiązujące nowego wspólnika

Znajomy ma dwie firmy: spółkę cywilną i jawną. Mam zostać jego wspólnikiem. Dotychczasowy majątek spółek ma wciąż być własnością znajomego. W zamian za zwiększenie rocznych obrotów o każde 50 000 zł mam otrzymywać 5% własności spółki aż do uzyskania 50%. Jak skonstruować taką umowę? Czy można to zro

 

Zbycie udziałów spółki jawnej na rzecz nowego wspólnika

Wspólnicy spółki jawnej posiadają po 50% udziałów. Wnieśli oni do spółki kapitał w wysokości 75 000 zł każdy oraz środki trwałe, materiały w wysokości 500 000 zł każdy. Jeden ze wspólników chce wystąpić ze spółki. Na jego miejsce wchodzi nowy wspólnik, na którego rzecz zbywa swoje udziały. Jak

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »