Mamy 10 894 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zmiana przeznaczenia otrzymanych pieniędzy

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 16.09.2014

Mój ojciec w 1986 r. otrzymał od swojego ojca mieszkającego w Kanadzie pieniądze na grób babci. Tata jednak nagrobka nie postawił, a za otrzymane środki kupił działkę, ustanawiając się jej jedynym właścicielem. Obecnie toczy się sprawa o uznanie bądź nie tej nieruchomości do majątku osobistego taty. Jak ten problem wygląda w świetle prawa? Czy zmiana przeznaczenia darowanych tacie pieniędzy powoduje, że działka weszła do majątku wspólnego rodziców?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Sprawa nie jest oczywista, bo nie znamy tytułów przelewów z Kanady.

 

Zasadniczo darowizna to czynność prawna w znaczeniu przyjętym przez Kodeks cywilny (art. 888). Jest to także darowizna czyniąca zadość obowiązkowi wynikającemu z zasad współżycia społecznego (art. 902 Kodeksu cywilnego). W tej ostatniej kategorii mieszczą się m.in. zwyczajowe prezenty ślubne i tzw. wyposażenie, jakie jedno z małżonków otrzymało od swych rodziców w związku z zawarciem małżeństwa.

 

Art. 33 pkt 2 ma zastosowanie nie tylko do darowizny w czystej postaci, ale także do darowizny obciążonej poleceniem (art. 893 Kodeksu cywilnego.), tzw. darowizny obciążliwej (gdy darczyńca obciążył obdarowanego obowiązkiem spełnienia określonego świadczenia na rzecz osoby trzeciej) i tzw. darowizny mieszanej (łac. negotium mixtum cum donatione), gdy przeniesienie własności następuje częściowo pod tytułem darmym, a częściowo odpłatnym. Wiąże się z tym wiele skomplikowanych kwestii.

 

Zgodnie z art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego „przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku”. Z przepisu tego wynika najistotniejsza cecha darowizny – jej bezpłatność. O bezpłatności można mówić jedynie wtedy, gdy w wyniku umowy darowizny obdarowany nie będzie zobowiązany do jakiegokolwiek wzajemnego świadczenia.

 

Umowa ta może zawierać również polecenie. Polecenie nie uchybia bezpłatnemu charakterowi darowizny. Jest to dodatkowe postanowienie umowy (tzw. łac. accidentalia negotii), na którego mocy nałożony został na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania (art. 893 Kodeksu cywilnego).

 

Polecenie jest związane z darowizną i może, choć nie musi, zmniejszać jej wartość, ale nigdy nie może uszczuplać majątku obdarowanego. Polecenie jest instytucją prawną, dlatego należy je odróżnić od zaleceń, wskazówek i rad, jakie darczyńca udziela obdarowanemu. Ponadto polecenie, którego treść jest sprzeczna z ustawą lub z zasadami współżycia społecznego, jest nieważne. Nie pociąga jednak to za sobą nieważności darowizny, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością darowizna nie zostałaby dokonana (art. 58 § 3 Kodeksu cywilnego).

 

Tak więc tata musi wykazać darowiznę. Mogą to być przelewy dokonane przez jego matkę ze zobowiązaniem do postawienia nagrobka. Ale to trzeba wykazać. Udowodnić – bezdyskusyjnie, że to była darowizna na rzecz ojca.

 

Zgodnie z treścią art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz m.in. wyroku Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 9 stycznia 2001 r., sygn. akt II CKN 1194/2000, LexPolonica nr 388285, „domniemanie faktyczne, że przedmiot majątkowy, nabyty przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej, stanowi dorobek (art. 32 § 1 kro), może obalić pozwany przez wykazanie (art. 6 kc), że nabycie nastąpiło ze środków finansowych stanowiących jego majątek odrębny (art. 33 pkt 3 kro)”.

 

W obowiązującym Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, przyjmującym jako zasadę reżym ustawowej wspólności majątkowej, można skonstruować domniemanie faktyczne (art. 231 Kodeksu postępowania cywilnego), oparte na życiowym prawdopodobieństwie, według którego (domniemania) określone rzeczy w transakcji dokonanej tylko przez jedno z małżonków, zostały nabyte z majątku dorobkowego w interesie i na rzecz ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej. Natomiast nabycie rzeczy z majątku odrębnego małżonka musi wynikać wyraźnie nie tylko z oświadczenia tego małżonka, ale przede wszystkim – z całokształtu okoliczności istotnych prawnie z punktu widzenia przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. (zob. np. wyrok SN z dnia 17 maja 1985 r., sygn. akt III CRN 119/85, OSPiKA 1986/9–10 poz. 185; uzasadnienia: postanowienia SN z dnia 14 grudnia 1984 r. , sygn. akt III CRN 270/84 OSNCP 1985/9, poz. 134, uchwały SN z dnia 29 stycznia 1993 r., sygn. akt III CZP 172/92, OSNCP 1993/6, poz. 110 oraz wyroku SN z dnia 27 stycznia 1999 r., sygn. akt II CKN 408/98, OSNC 1999/7–8 ,poz. 136). Przede wszystkim decydujący o zaliczeniu przedmiotów majątkowych do dorobku jest czas ich nabycia: dorobkiem są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej (art. 32 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Jedynie w ściśle i wyczerpująco wymienionych przez kro wypadkach nabyty w czasie trwania ustroju wspólności ustawowej przedmiot majątkowy nie zwiększa zasobów dorobku, lecz staje się z mocy art. 33 kro przedmiotem majątku odrębnego. Art. 32 Kodeksu wyraża zasadę ogólną, a art. 33 pkt 2–10 – wyjątki od tej zasady. Z art. 33 wynika, że dorobkiem są przedmioty majątkowe nabyte zarówno ze środków pochodzących z majątku wspólnego, jak i ze środków pochodzących z majątku odrębnego każdego z małżonków. Wyjątek stanowi surogacja przewidziana w art. 33 pkt 3.

 

Jeżeli chodzi o surogację, to w postępowaniu dowodowym najpierw musi zostać ustalone, że zostały spełnione jej warunki i dopiero na tej podstawie staje się możliwe stwierdzenie, że przedmiot nabyty (tu nieruchomość) zastąpił poprzedni składnik majątku odrębnego (środki finansowe pozwanego pochodzące z darowizny jego matki). Strona, która twierdzi, że nastąpiła surogacja, obowiązana jest wykazać konkretnie środki finansowe, z których nastąpiło nabycie przedmiotu majątkowego.

 

Tak więc powodowie, wytaczając powództwo z art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, powinni wykazać, że przedmiotowa nieruchomość nabyta została przez pozwanego w czasie trwania wspólności ustawowej, pozwany powinien wykazać, że nieruchomość kupił ze środków finansowych pochodzących z darowizny swojej matki, powodowie, kwestionując twierdzenie pozwanego, mogą wykazywać, że nieruchomość kupiona została z dorobku (okoliczności negatywnej, że nie została zakupiona z majątku odrębnego nie można wykazać).

 

Jeśli na przelewach nie ma słowa „darowizna” lub jeśli konto małżonków było wspólne – nie ma mowy o środkach z majątku odrębnego.

 

Zasadniczo istnieje domniemanie, że działka kupiona – nawet na nazwisko jednego małżonka, ale w trakcie trwania wspólności ustawowej – stanowi majątek wspólny małżonków.

 

To w interesie ojca będzie wykazanie, że zakupił ją z darowizny. Według mnie z pieniędzy przywłaszczonych, ale nie z darowizny. Trudno jednak przewidzieć, jak zinterpretuje to sąd.

 

Kwalifikowanym typem przywłaszczenia jest sprzeniewierzenie. Polega ono na przywłaszczeniu sobie rzeczy powierzonej sprawcy, tzn. przekazanej mu z zastrzeżeniem jej zwrotu (np. użyczonej, oddanej na przechowanie lub w zastaw). Jako nadużycie zaufania zasługuje na surowszą ocenę i jest obarczone wyższa sankcją (od 3 do 5 lat pozbawienia wolności). Osobnym typem przestępstwa jest prowadzenie cudzych spraw ze szkodą dla osoby, której sprawami sprawca jest zobowiązany się zajmować. Nie mamy wówczas do czynienia ze sprzeniewierzeniem, ale z niegospodarnością (art. 296 Kodeksu karnego).

 

Zgodnie z treścią Postanowienia Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 16 października 1997 r., sygn. akt I CKU 130/97 LexPolonica nr 344282 Monitor Prawniczy - Zestawienie Tez 2000/3 str. 188 Prokuratura i Prawo – dodatek 1998/2 poz. 34: „w sytuacji, gdy nieruchomość nabyta została w czasie trwania związku małżeńskiego, a małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej, zasadą jest, że wchodzi ona do majątku wspólnego (art. 32 § 1 kro). Odstępstwa od zasady sformułowanej w art. 32 § 1 kro nie może uzasadniać jedynie okoliczność, że stroną umowy było tylko jedno z małżonków, a także okoliczność, że tylko jedno z małżonków ujawnione zostało w księdze wieczystej. Wyjątki wyliczone zostały bowiem wyczerpująco w art. 33 kro”.

 

Orzeczeń w zakresie zakupienia nieruchomości czy ruchomości ze środków przywłaszczonych nie ma. I przepisy, i judykatura wymagają udowodnienia przez kupującego, że zakupił rzecz ze środków odrębnych. W każdym innym przypadku – niejako z automatu – nieruchomość uznawana jest za wspólną.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • jeden + dwa =

»Podobne materiały

Majątek odrębny po rozwodzie

Czy robocizna małżonka i nabyte przez niego rzeczy stanowią jego wkład finansowy w remont mieszkania? Pieniądze przeznaczone na ten cel pochodziły w większości ode mnie, jednak faktury wystawione są na męża. Czy po rozwodzie może on żądać spłaty tych kosztów?

 

Sprzedaż nieruchomości należącej do majątku odrębnego małżonka

W momencie zawierania małżeństwa mąż posiadał dom, który – jak rozumiem – był jego własnością. Niedawno sprzedał go, a połowę otrzymanej kwoty podarował swojemu bratu. Nie poinformował o tym ani mnie, ani dzieci. Uważam, że te pieniądze były już naszą wspólną własnością – czy

 

Nabycie nieruchomości do majątku osobistego a prawa drugiego małżonka

Mąż zakupił kiedyś (w trakcie trwania małżeństwa; mamy ustawową wspólność majątkową) nieruchomość. W umowie zapisano, że kupujący jest żonaty, a nabycia dokonuje do majątku osobistego. Notariusz poinformował kupującego, co należy do majątku osobistego każdego z małżonków. Co taka umowa ozn

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »