.
Mamy 13 359 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Sprzedaż udziałów w spółce jawnej

Chciałbym pozbyć się połowy dobrze prosperującej spółki jawnej – mam 50% udziałów i zysków; spółka nie posiada majątku trwałego. Nie mam spadkobierców, a chciałbym przejść na emeryturę. Pewna osoba chce jednak „kupić” ode mnie te udziały, ale wspólnik się nie zgadza. Co mam zrobić?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Poruszony przez Pana problem jest dość skomplikowany. Co do zasady Kodeks spółek handlowych (w skrócie K.s.h.) umożliwia przeniesienie „udziału” ogółu praw i obowiązków na inną osobę. Zgodnie bowiem z treścią art. 10 K.s.h.:

 

§ 1. „Ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej może być przeniesiony na inną osobę tylko wówczas, gdy umowa spółki tak stanowi.

 

§ 2. Ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej może być przeniesiony na inną osobę tylko po uzyskaniu pisemnej zgody wszystkich pozostałych wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

 

§ 3. W przypadku przeniesienia ogółu praw i obowiązków wspólnika na inną osobę, za zobowiązania występującego wspólnika związane z uczestnictwem w spółce osobowej i zobowiązania tej spółki osobowej odpowiadają solidarnie występujący wspólnik oraz wspólnik przystępujący do spółki”.

 

Przepis ten ma na celu ułatwienie „wyjścia” wspólnika ze spółki osobowej.

 

W przypadku gdy umowa spółki przewiduje możliwość przeniesienia ogółu praw i obowiązków na inną osobę bez zgody wspólników, spółka nabiera cech kapitałowych. Wzorzec kodeksowy, który zakłada niemożliwość zbycia „udziału spółkowego” (jeśli umowa spółki milczy na ten temat), podkreśla ściśle więź osobistą między wspólnikami i zakłada prawo weta każdego z udziałowców wobec zmian składu osobowego spółki.

 

Przepisy K.s.h. uzależniają przeniesienie „udziału spółkowego” na innego wspólnika lub osobę trzecią od spełnienia dwóch przesłanek przewidzianych w art. 10 § 1 i 2 Kodeksu. Po pierwsze, przeniesienie udziału spółkowego (ogółu praw i obowiązków) może nastąpić wówczas, gdy umowa tak stanowi. Po drugie, dokonanie takiego rozporządzenia wymaga zgody wszystkich pozostałych wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej (art. 10 § 2 K.s.h.). Ten drugi „warunek” jest spełniony zarówno wówczas, gdy umowa spółki dopuszcza przeniesienie „udziału spółkowego” i wyłącza wyraźnie potrzebę uzyskiwania na tę czynność prawną zgody pozostałych wspólników, jak i wtedy, gdy przewiduje jakiekolwiek inne modyfikacje zasady przewidzianej w § 2.

 

Wyrażenie zgody wymaga w zasadzie aprobaty wszystkich wspólników wyrażonej na piśmie. Jest to wymóg formy dla celów dowodowych (art. 74 Kodeksu cywilnego). Dyspozytywny charakter art. 10 § 2 K.s.h. sprawia, że wspólnicy mogą zarówno złagodzić, jak i zaostrzyć wymóg formy (np. umowa spółki może przewidywać wymóg formy aktu notarialnego lub notarialnego poświadczenia podpisu). Przeniesienie udziału nie wymaga formy aktu notarialnego nawet wówczas, jeśli spółka posiada nieruchomość lub użytkowanie wieczyste. Wspólnikowi nie służy bowiem udział rzeczowy w poszczególnych składnikach majątku spółki.

 

Uzależnienie skuteczności rozporządzenia od zgody pozostałych wspólników czyni zbędnym uzyskanie odrębnej zgody od spółki. W przypadku braku odmiennych postanowień umowy zgoda wywołuje skutki prawne z chwilą wyrażenia aprobaty przez ostatniego z pozostałych wspólników uprawnionych do wyrażenia zgody na rozporządzenie „udziałem spółkowym”.

 

Na nabywcę przechodzą wszystkie przenoszalne prawa i obowiązki wynikające z umowy spółki. Dotyczy to zarówno obowiązków wewnątrzspółkowych, jak i zobowiązań występującego wspólnika wobec osób trzecich z tytułu uczestnictwa w spółce. Na nabywcę nie przechodzą natomiast prawa i obowiązki zbywcy „udziału” wynikające ze stosunków prawnych, w którym ustępujący wspólnik występuje jako osoba trzecia (np. jako sprzedawca). Obowiązki lub uprawnienia ściśle związane z osobą wspólnika–zbywcy nie mogą być przedmiotem rozporządzenia.

 

Przepisy art. 10 § 1 i 2 K.s.h. umożliwiają przeniesienia „udziałów spółkowych” przez wszystkich dotychczasowych wspólników na jednego wspólnika albo na osobę trzecią. W takim przypadku zajdzie potrzeba likwidacji spółki (art. 66 K.s.h.).

 

Przepisy K.s.h. pozostawiają stronom swobodę wyboru czynności prawej, na mocy której następuje przeniesienie ogółu praw i obowiązków wspólnika. Podstawą przejścia „udziału spółkowego” może być np. umowa sprzedaży, zamiany lub darowizna. Z reguły czynność taka wywołuje skutek rozporządzająco-zobowiązujący. Strony umowy mogą przewidzieć opóźnienie skutku rozporządzającego, zawierając najpierw umowę zobowiązującą występującego wspólnika do przeniesienia ogółu praw i obowiązków w spółce, a następnie dokonując czynności rozporządzającej.

 

Zgodnie z powyższym wystąpienie wspólnika w zasadzie wiąże się z likwidacją spółki jawnej. Oczywiście zbycie udziału jest możliwe, ale, jak wspominałem, przy kumulatywnym spełnieniu dwóch przesłanek – umowa spółki musi na to wskazywać, a pozostali wspólnicy muszą wyrazić zgodę na zbycie.

 

Z wystąpieniem ze spółki wiąże się obowiązek uregulowania kwestii wzajemnych rozliczeń z występującym wspólnikiem. Zgodnie bowiem z treścią art. 65 K.s.h.:

 

§ 1. „W przypadku wystąpienia wspólnika ze spółki wartość udziału kapitałowego wspólnika albo jego spadkobiercy oznacza się na podstawie osobnego bilansu, uwzględniającego wartość zbywczą majątku spółki.

 

§ 2. Jako dzień bilansowy przyjąć należy:

 

  1. w przypadku wypowiedzenia – ostatni dzień roku obrotowego, w którym upłynął termin wypowiedzenia,
  2. w przypadku śmierci wspólnika lub ogłoszenia upadłości – dzień śmierci albo dzień ogłoszenia upadłości,
  3. w przypadku wyłączenia wspólnika na mocy prawomocnego orzeczenia sądu – dzień wniesienia pozwu.

 

§ 3. Udział kapitałowy obliczony w sposób określony w § 1 i § 2 powinien być wypłacony w pieniądzu. Rzeczy wniesione do spółki przez wspólnika tylko do używania zwraca się w naturze.

 

§ 4. Jeżeli udział kapitałowy wspólnika występującego albo spadkobiercy wspólnika przy rozliczeniu wykazuje wartość ujemną, jest on obowiązany wyrównać spółce przypadającą na niego brakującą wartość.

 

§ 5. Wspólnik występujący albo spadkobierca wspólnika uczestniczą w zysku i stracie ze spraw jeszcze niezakończonych; nie mają oni jednak wpływu na ich prowadzenie. Mogą jednak żądać wyjaśnień, rachunków oraz podziału zysku i straty z końcem każdego roku obrotowego”.

 

Wysokość (wartość) udziału wspólnika w majątku spółki oznacza się nie na podstawie bilansu rocznego, lecz na podstawie osobnego bilansu sporządzonego w związku z jego wystąpieniem ze spółki.

 

Po ustaleniu wysokości udziału należy go wypłacić wspólnikom w gotówce.

 

W art. 65 § 2 K.s.h. określono, na jaki dzień sporządza się bilans. Brak jest natomiast oznaczenia terminu, w którym ustępującemu wspólnikowi trzeba wypłacić należny mu udział.

 

Roszczenie o wypłatę należnego udziału służy w stosunku do spółki, a nie wobec poszczególnych wspólników, którzy pozostali w spółce. Za jego wypłatę, jak za każde inne zobowiązanie spółki, odpowiadają solidarnie spółka oraz subsydiarnie wspólnicy (zob. art. 22 § 1 i art. 31 K.s.h.).

 

Rzeczy wniesione do spółki na własność jako swój wkład (zob. art. 28 i 49 K.s.h.) nie podlegają zwrotowi w naturze. Natomiast zwracane są rzeczy wniesione tylko do używania. Dotyczy to zarówno rzeczy stanowiących własność wspólnika, jak i tych, które wniósł do spółki do używania, chociaż nie był ich właścicielem.

Masz problem prawny? Opisz swoją sprawę, wypełniając  formularz poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (1):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • cztery + trzy =

24.08.2016

Ale sprzeczność. Przeniesienie praw i obowiązków dokonane w trybie art. 10 ksh pociąga za sobą konieczność likwidacji spółki:) Gratuluję :)

Darens

.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl