Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zawieranie umów drogą elektroniczną – część 2

Autor: Jakub Bonowicz • Opublikowane: 19.08.2009

Artykuł jest drugą częścią cyklu, w którym autor omawia podstawy prawne składania oświadczeń woli i zawierania umów drogą elektroniczną.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Składanie oświadczeń woli drogą elektroniczną

 

Ze względu na podmiot składający wyróżniamy dwa podstawowe sposoby składania oświadczeń drogą elektroniczną:

 

  1. bezpośrednio z udziałem człowieka (np. wysłanie e-maila);
  2. w sposób zautomatyzowany, bez bezpośredniego udziału człowieka – wykorzystuje się tu zautomatyzowane systemy (np. EDI) albo inne narzędzia ogólnie nazywane Electronic Inteligent Agents (Software Agents). Programy takie potrafią na przykład wysyłać potwierdzenia zawarcia umowy czy złożenia zamówienia, składać oferty wedle określonych parametrów, a nawet prowadzić negocjacje. Taki „elektroniczny agent” nie jest jednak przedstawicielem czy pełnomocnikiem człowieka. Oświadczenie woli tegoż agenta jest oświadczeniem samej osoby fizycznej (ewentualnie osoby prawnej lub organizacji), a nie „komputera”; w tym znaczeniu spełnia on rolę tradycyjnego gońca (posłańca). Posłaniec przenosi jedynie gotowe oświadczenie drugiemu podmiotowi (np. szef podpisuje pismo i wysyła pracownika, by ten złożył je w danej instytucji). Oświadczenie woli składa szef (pracodawca) ewentualnie spółka, którą reprezentuje, a nie pracownik. Identycznie w przypadku „elektronicznych agentów”.

 

Ciekawym i jeszcze nieuregulowanym zagadnieniem jest problem zakresu odpowiedzialności osoby posługującej się „agentem elektronicznym” za działania takiego programu, w szczególności w przypadku błędu czy opóźnienia. Wydaje się jednak, iż błędy takie powinny obciążać przede wszystkim przedsiębiorcę, który posługuje się takim systemem, zgodnie ze starą rzymską zasadą „czyja korzyść tego ryzyko” (eius damnum cuius commodum/periculum). Używanie electronic agents wiąże się ze znacznymi oszczędnościami, ponieważ nie trzeba zatrudniać pracowników, którzy zajmowaliby się np. wysyłaniem e-maili do klientów. A skoro tak, to posługujący się agentem powinien liczyć się również z nienależytym działaniem systemu i ponosić tego konsekwencje. Ponadto druga strona często nie zdaje sobie sprawy, czy ma do czynienia z żywym człowiekiem, czy też jedynie z komputerem, zatem powinna ona być w sposób należyty chroniona. Nic oczywiście nie stoi na przeszkodzie, aby np. w regulaminie korzystania z serwisu ograniczyć odpowiedzialność przedsiębiorcy, musi być to jednakże zgodne z przepisami o ochronie konsumentów.

 

Obowiązki informacyjne dotyczące elektronicznego zawierania umów (art. 661 K.c.)

 

Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorca składający ofertę w postaci elektronicznej, zapraszający drugą stronę do rozpoczęcia negocjacji, składania ofert albo do zawarcia umowy w inny sposób, jest obowiązany przed zawarciem umowy poinformować drugą stronę w sposób jednoznaczny i zrozumiały o:

 

  1. czynnościach technicznych składających się na procedurę zawarcia umowy;
  2. skutkach prawnych potwierdzenia przez drugą stronę otrzymania oferty;
  3. zasadach i sposobach utrwalania, zabezpieczania i udostępniania przez przedsiębiorcę drugiej stronie treści zawieranej umowy;
  4. metodach i środkach technicznych służących wykrywaniu i korygowaniu błędów we wprowadzeniu danych, które jest obowiązany udostępnić drugiej stronie;
  5. językach, w których umowa może być zawarta;
  6. kodeksach etycznych, które stosuje oraz ich dostępności w postaci elektronicznej.

 

Przepis ten nie ma zastosowania do zawierania umów za pomocą poczty elektronicznej albo podobnych środków indywidualnego porozumiewania się na odległość oraz w stosunkach między przedsiębiorcami, jeżeli strony tak postanowiły (art. 661 § 4 K.c.). Jednakże należy pamiętać, iż art. 661 K.c. nie uchybia innym przepisom precyzującym obowiązki informacyjne przedsiębiorców świadczących usługi drogą elektroniczną (ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną – art. 5-11; ustawa dotycząca umów zawieranych na odległość – art. 9). Ponadto określenie „za pomocą poczty elektronicznej” oznacza, iż obie strony posługują się pocztą. Jeśli natomiast klient składa zamówienie na stronie internetowej przedsiębiorcy, a jedynie potwierdzenie złożenia zamówienia jest wysyłane na skrzynkę pocztową klienta, to wówczas art. 661 K.c. ma zastosowanie (gdyż tylko jedna strona posługuje się pocztą).

 

Informacja ta powinna być podana najpóźniej przed zawarciem umowy, jednoznaczna i zrozumiała. Korzystający powinien móc samodzielnie zrozumieć jej treść, bez korzystania z pomocy prawnika.

 

Skutki niedopełnienia obowiązku informacyjnego

 

Jakie się uprawnienia zawierającego umowę drogą elektroniczną, jeśli np. przedsiębiorca nie poinformował go o skutkach prawnych (przykładowo, w podanej pierwotnie cenie nie zawarto kosztu przesyłki czy podatku VAT). Otóż Dyrektywa o handlu elektronicznym nie rozstrzygnęła jednoznacznie tej kwestii. W wielu wypadkach konsumentowi przysługiwać będzie prawo odstąpienia od umowy (na podstawie ustawy o umowach zawieranych na odległość – art. 7) lub też po prostu nie będzie on związany postanowieniami umowy, które nie zostały mu udostępnione w regulaminie (ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną – art. 8 ust. 2). Niektóre systemy prawne przewidują ponadto sankcje o charakterze administracyjnym dla przedsiębiorcy (kara grzywny np. w Austrii, Hiszpanii, Włoszech). Ponadto, niezależnie od powyższych przepisów (które nie zawsze mogą znaleźć zastosowanie), można uchylić się w takim wypadku od skutków prawnych swojego oświadczenia woli, powołując się na błąd (art. 84 K.c.) lub nawet podstęp (art. 85 K.c.). Jest to o tyle istotne, iż termin wykonania prawa odstąpienia wynosi w przypadku umów zawieranych na odległość (jeśli konsument nie został poinformowany o danych, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy) 3 miesiące od dnia wydania rzeczy lub zawarcia umowy o świadczenie usługi, a w przypadku błędu lub podstępu – jest on znacznie dłuższy, bo wynosi 1 rok od wykrycia błędu (art. 88 § 2 K.c.).

 

Wzorce umowne w postaci elektronicznej

 

Bardzo często przedsiębiorcy posługują się wzorcem umownym w postaci elektronicznej (np. regulaminem świadczenia usług). W takim wypadku mają oni obowiązek udostępnić wzorzec drugiej stronie przed zawarciem umowy w taki sposób, aby mogła ona wzorzec ten przechowywać i odtwarzać w zwykłym toku czynności. Ponadto do regulaminu stosuje się art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, zgodnie z którym usługodawca ma obowiązek – na żądanie usługobiorcy udostępnić wzorzec w taki sposób, który umożliwia pozyskanie, odtwarzanie i utrwalanie treści regulaminu za pomocą systemu teleinformatycznego, którym posługuje się usługobiorca. Art. 8 ust. 2 ustawy przewiduje bardzo surową sankcję za niedopełnienie tego obowiązku; usługobiorca mianowicie nie jest związany tymi postanowieniami regulaminu, które nie zostały mu udostępnione w podany wyżej sposób. Typowa sytuacja to taka, kiedy np. w regulaminie brak jest informacji o tym, iż tylko pierwszy miesiąc korzystania z usług serwisu internetowego jest bezpłatny, a później trzeba uiścić opłatę albo też informacja taka co prawda jest, ale nie została w sposób należyty udostępniona usługobiorcy (np. trudno jest odnaleźć regulamin na stronie WWW).


Stan prawny obowiązujący na dzień 19.08.2009


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 2 plus VII =

 

»Podobne materiały

Poradnictwo rzecznika konsumentów

W artykule opisano, do czego zobowiązany jest rzecznik w zakresie porad konsumenckich i czego należy od niego oczekiwać?

 

Kupno za złotówkę – sprzedawca na Allegro odmawia sprzedaży towaru

Wylicytowałeś samochód za złotówkę na Allegro? Albo laptopa, bo sprzedawca wpisał w „Kup teraz” 1 zł? Albo udało Ci się znaleźć towar po mocno zaniżonej cenie minimalnej, bo wystawiający przedmiot się pomylił? Przeczytaj koniecznie! Zarówno jeśli jesteś Sprzedawcą jak i Kupującym!

 

Sprzedaż na odległość – zakupy bez wychodzenia z domu

Za sprawą internetu zakupy bez wychodzenia z domu znajdują coraz szersze grono zwolenników, ale czy równie prosto jest kupować jak i dochodzić swoich praw w razie reklamacji? Jakie przywileje w tym zakresie nadał nam – konsumentom ustawodawca?

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »