Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zawarcie intercyzy po latach wspólnego życia

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 05.03.2016

Jesteśmy małżeństwem z 30-letnim stażem. Moje dochody ostatnio są znacznie wyższe od dochodów męża i dlatego zastanawiam się nad intercyzą. Mam oddzielne konto, na które wpływa moja emerytura, oraz konto wspólne z mężem, na które wpływają wyłącznie moje dochody z pracy. Mąż ma oddzielne konto, na które wpływają jego dochody. W razie śmierci męża moje dochody dziedziczy dwoje dzieci, jak również dwa mieszkania, które są wspólną własnością, chociaż jedno kupiłam wyłącznie z moich środków. Co zrobić, by moje pieniądze w takiej sytuacji zostały przy mnie oraz gdybym chciała kupić nieruchomość?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Na samym początku należy zaznaczyć, że kwestie przynależności przedmiotów majątkowych do majątków osobistych bądź wspólnego małżonków są uregulowane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (K.r.o.). Stosownie do art. 31 K.r.o.:

 

„§ 1. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny) […].

§ 2. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

1) pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.)”.

 

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

 

Zgodnie z art. 33 K.r.o.: „do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

1) przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;

2) przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;

3) prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;

4) przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;

5) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;

6) przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;

7) wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;

8) przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;

9) prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;

10) przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej”.

 

Z Pani wyjaśnień wynika, że jedno z mieszkań zostało zakupione ze środków pochodzących z Pani majątku odrębnego, a zatem mimo że ma Pani z mężem majątkową wspólnotę małżeńską, to wymienione mieszkanie weszło w całości do Pani majątku osobistego i nie będzie podlegało podziałowi w razie np. rozwodu. Tak więc to mieszkanie należy do Pani nawet bez konieczności przeprowadzania intercyzy. Rozumiem, że to ten aspekt prawny Panią najbardziej interesuje.

 

Ustanowienie rozdzielności majątkowej (potocznie zwanej intercyzą) spowoduje, że małżonkowie będą posiadać swoje majątki osobiste, którymi samodzielnie będą zarządzać i przestanie istnieć ich majątek wspólny.

 

Ustanowienie rozdzielności majątkowej może być przeprowadzone w formie umowy notarialnej albo sądownie (z ważnych powodów w postępowaniu procesowym). Ten drugi sposób jest niewątpliwie trudniejszy do uzyskania, gdyż należy odpowiednio uzasadnić przed sądem żądanie przymusowego ustanowienie rozdzielności majątkowej (np. hulaszczy tryb życia, marnotrawstwo czy generowanie długów może uzasadniać taki pozew, jednak sąd dokładnie będzie badał okoliczności konkretnego przypadku).

 

Rozdzielność majątkowa wywołuje skutki na przyszłość, dlatego za dotychczas zaciągnięte razem długi odpowiada Pani razem z mężem wspólnie (ważna jest także okoliczność, czy istniała zgoda współmałżonka na zaciągnięcie zobowiązania).

 

Do ustanowienia rozdzielności majątkowej u notariusza potrzebna jest zgoda obojga małżonków, więc jeśli Pani mąż nie zgodzi się na taką umowę, pozostanie Pani pozew do sądu i odpowiednie jego uzasadnienie.

 

Po rozdzielności majątkowej sugeruję przeprowadzenie postępowania o podział majątku wspólnego. Zgodnie z art. 52 K.r.o.:

 

„§ 1. Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej.

§ 1a. Ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej może żądać także wierzyciel jednego z małżonków, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

§ 2. Rozdzielność majątkowa powstaje z dniem oznaczonym w wyroku, który ją ustanawia. W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu.

§ 3. Ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd na żądanie jednego z małżonków nie wyłącza zawarcia przez małżonków umowy majątkowej małżeńskiej. Jeżeli rozdzielność majątkowa została ustanowiona na żądanie wierzyciela, małżonkowie mogą zawrzeć umowę majątkową małżeńską po dokonaniu podziału majątku wspólnego lub po uzyskaniu przez wierzyciela zabezpieczenia, albo zaspokojenia wierzytelności, lub po upływie trzech lat od ustanowienia rozdzielności”.

 

„Przymusowy ustrój majątkowy” jest pojęciem ustawowym, określającym ustrój, jaki powstaje na skutek innych zdarzeń aniżeli zawarcie małżeństwa i zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej. Zdarzeniami takimi są: ustanowienie rozdzielności majątkowej przez sąd (art. 51 § 1 i § 1a K.r.o.), ubezwłasnowolnienie lub ogłoszenie upadłości jednego z małżonków (art. 53 § 1 K.r.o.) oraz orzeczenie separacji (art. 54 § 1 K.r.o.).

 

Należy zaznaczyć, że dopuszczalność żądania przez każdego z małżonków ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej wynika z założenia, iż trudności w ułożeniu przez małżonków stosunków majątkowych nie zawsze powodują rozkład pożycia małżeńskiego mogący uzasadniać orzeczenie rozwodu lub separacji i że przy innym ukształtowaniu tych stosunków małżeństwo może nadal funkcjonować.

 

Żądanie jednego z małżonków ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej wchodzi w grę wtedy, gdy małżonkowie nie wyrażają zgodnej woli ustanowienia takiej rozdzielności w drodze umowy (art. 47 K.r.o.).

 

Jedyną przesłanką ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej na żądanie małżonka (art. 52 § 1 K.r.o.) jest istnienie „ważnych powodów”.

 

Żądanie ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej podlega ocenie także z punktu widzenia zasad współżycia społecznego (art. 5 Kodeksu cywilnego). W ramach tej oceny należy mieć na względzie interes pozwanego małżonka i dobro rodziny (glosy: J. St. Piątowskiego do orzeczenia Sądu Najwyższego z 25 marca 1958 r., 2CR 45/56, PiP 1959, nr 4-5, s. 1072, i M. Wawiłowej do orzeczenia SN z 6 listopada 1972 r., III CRN 250/72, LexPolonica nr 312236, PiP 1974, nr 10, s. 162). Nie może też być pominięty interes wierzycieli małżonków.

 

Ustawa nie definiuje pojęcia „ważne powody”. Jego rozumienie kształtują doktryna i judykatura, wychodząc z ogólnych założeń, które legły u podstaw regulacji majątkowego ustroju małżonków.

 

Przez ważne powody, dające podstawę do ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej, zwykło się rozumieć – ogólnie mówiąc – wytworzenie się takiej sytuacji, która w konkretnych okolicznościach faktycznych powoduje, że dalsze trwanie wspólności majątkowej między małżonkami pociąga za sobą naruszenie lub poważne zagrożenie interesu majątkowego jednego z małżonków i z reguły także dobra rodziny (J. St. Piątowski, Stosunki majątkowe między małżonkami, s. 140; J. Winiarz, Małżeńskie stosunki majątkowe, s. 84; L. Stecki, Ustanie ustawowej wspólności małżeńskiej majątkowej, s. 12; J. Ignatowicz, Prawo rodzinne, s. 115).

 

Przykłady ważnych powodów to sytuacje powstałe na skutek zachowania się jednego z małżonków polegającego na trwonieniu majątku wspólnego na skutek hulaszczego trybu życia, alkoholizmu, rażącej niegospodarności itp., uchylaniu się od pomnażania i utrzymywania substancji majątku wspólnego albo też zatrzymaniu tego majątku wyłącznie dla siebie i niedopuszczeniu współmałżonka do korzystania z niego. Ważnych powodów nie stanowią okoliczności niezawinione przez małżonka bądź niezależne od jego woli, np. długotrwała choroba.

 

Ważny powód uzasadniający ustanowienie rozdzielności majątkowej może stanowić separacja faktyczna małżonków, uniemożliwiająca im współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym i najczęściej zarazem stwarzająca zagrożenie interesów majątkowych jednego lub nawet obojga małżonków. Obojętne jest przy tym, czy zachodzi trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego.

 

Ustanawiając rozdzielność majątkową, sąd obowiązany jest oznaczyć w wyroku dzień, z którym ona powstaje.

 

Zasadą powinno być ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej z dniem mieszczącym się między dniem wytoczenia powództwa a dniem wydania wyroku. Jednak w wyjątkowych wypadkach dopuszczalne jest ustanowienie rozdzielności majątkowej z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa. Jako przykład takiego wyjątkowego wypadku przepis wskazuje sytuację, gdy „małżonkowie żyli w rozłączeniu”. Ustanowienie rozdzielności majątkowej z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa może być uzasadnione zwłaszcza w razie długotrwałej separacji faktycznej małżonków, gdy jedno z nich nie przyczynia się do pomnażania majątku wspólnego i swoim postępowaniem zagraża utrzymaniu jego substancji.

 

Ustanowienie przez sąd rozdzielności majątkowej między małżonkami z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa jest dopuszczalne w zasadzie tylko wtedy, gdy z powodu separacji faktycznej (życia w rozłączeniu) niemożliwe byłoby już w tym dniu ich współdziałanie w zarządzie majątkiem wspólnym (wyrok SN z 11 grudnia 2008 r., II CSK 371/2008, LexPolonica nr 2031856, OSNC 2009, nr 12, poz. 176).

 

W Pani sprawie zamiast przeprowadzania rozdzielności majątkowej można również rozważyć ograniczenie wspólności ustawowej.

 

Polega to na wyłączeniu z majątku wspólnego (art. 31 K.r.o.) niektórych jego składników.

 

Wyłączenie z majątku wspólnego może dotyczyć składników majątkowych określonych rodzajowo lub oznaczonych co do tożsamości.

 

Ustawa nie określa granic, do jakich można ograniczyć wspólność ustawową. Tylko więc wyłączenie z majątku wspólnego wszystkich jego składników nie stanowi ograniczenia wspólności ustawowej, ale w istocie jest ustanowieniem rozdzielności majątkowej. W praktyce może zajść sytuacja, że na skutek ograniczenia wspólności ustawowej do majątku wspólnego małżonków nie będą należały żadne przedmioty.

 

Ograniczenie wspólności ustawowej może być ustanowione ze skutkiem na przyszłość (od chwili zawarcia umowy lub innej późniejszej daty) albo (także) obejmować przedmioty majątkowe wchodzące w skład majątku wspólnego w chwili zawarcia umowy.

 

Musi Pani zatem z mężem usiąść i ustalić, co ma być wspólne a co osobiste i jak będzie w Państwa odczuciu sprawiedliwie.

 

Jeśli jeden z małżonków ma duży majątek przedślubny, to nie musi zawierać pełnej rozdzielności majątkowej, aby ten majątek zachować w całości dla siebie. Po pierwsze majątek zgromadzony przed ślubem zawsze jest majątkiem osobistym. Jedynie dochody uzyskiwane z tego majątku (np. odsetki od lokat bankowych, czynsz najmu) wchodziłyby do majątku wspólnego. By tę kwestię zabezpieczyć, nie trzeba robić rozdzielności majątkowej. Można to załatwić jednym zdaniem w umowie ograniczającej wspólność majątkową:

 

„Strony postanawiają, że dochody z majątków osobistych będą składnikiem majątku osobistego każdego z małżonków”.

 

Ma Pani zatem do wyboru dwie możliwości: albo intercyza (umowna – najlepiej, sądowa – w ostateczności) albo ograniczenie wspólności ustawowej, o czym pisałam powyżej.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • trzy plus zero =

»Podobne materiały

Wyrównanie dorobków

Mój mąż prowadzi działalność gospodarczą i zaciąga duże kredyty, ale dzięki temu też dużo zarabia. Ja pracuję, ale mam niską pensję. Nie chciałabym odpowiadać za długi męża ani w czasie trwania małżeństwa, ani w przypadku rozwodu. Czy w mojej sytuacji najkorzystniejszym dla mnie rozwiązaniem będzie

 

Intercyza z wyrównaniem dorobków

Chciałabym podpisać intercyzę z wyrównaniem dorobków. Proszę o podanie jak największej liczby informacji na jej temat, z uwzględnieniem jej wad i zalet. Interesuje mnie szczególnie, czy można w takiej intercyzie zrobić zapis, że przyszły małżonek zobowiązuje się, iż w przypadku rozwodu oprócz wyrówn

 

Zadłużone mieszkanie w którym nie mieszkam

Jestem współwłaścicielem (50%) własnościowego mieszkania spółdzielczego, ale w nim nie mieszkam ani nie jestem tam zameldowany. Mieszka tam moja była żona z synem. Od jakiegoś czasu nie płaci ona czynszu i zadłużyła mieszkanie na znaczną kwotę. Wczoraj dostałem od spółdzielni wezwanie do zapłaty zal

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »