Mamy 10 894 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zatarcie skazania a rozgłaszanie informacji o dawnym skazaniu

Autor: Katarzyna Siwiec • Opublikowane: 16.01.2016

Moje pytanie dotyczy ewentualnego zniesławienia lub znieważania osoby w związku z zatarciem skazania. Ów człowiek kandyduje do władz stowarzyszenia, ale 15 lat temu dostał wyrok w zawieszeniu, kara uległa już zatarciu z mocy prawa. Dodam, że cieszy się on dobrą opinią, udziela się społecznie, biznesowo. Rozgłaszanie tego epizodu z przeszłości może wpłynąć na jego wizerunek w opinii publicznej. Czy wypominanie na walnym zebraniu stowarzyszenia takiej przeszłości osoby pretendującej do objęcia stanowiska w zarządzie kwalifikuje się do zniesławienia albo znieważania? Czy uzasadnione byłoby w tym wypadku złożenie pozwu do sądu? Jakie konsekwencje może ponieść osoba, która zarzuca publicznie osobie z zatartym skazaniem przeszłość kryminalną? Jak obrażany człowiek ma się bronić? Czy może zaprzeczyć?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zniesławienie czy znieważanie może mieć dwa aspekty – cywilny i karny.

 

Zacznę od pierwszego z nich, otóż zgodnie z art. 23 Kodeksu cywilnego (K.c.) dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.

 

W nauce prawa przyjmuje się, że cześć człowieka obejmuje dwa aspekty: dobre imię (cześć zewnętrzna) i godność (cześć wewnętrzna). Jak wyjaśnił szczegółowo Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 października 1971 r., II CR 455/71: „Cześć, dobre imię, dobra sława człowieka są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego i społecznego. Naruszenie czci może więc nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym, naruszające dobre imię danej osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności”. Naruszenie czci może nastąpić zarówno publicznie, jak i prywatnie, w wypowiedzi ustnej lub pisemnej albo przekazanej innym nośnikiem informacji, może nastąpić w wywiadzie, felietonie lub innej publikacji prasowej, książce, orzeczeniu sądowym, piśmie procesowym, wykładzie uniwersyteckim, liście, rozmowie, blogu albo komentarzu internetowym, motywach oceny na świadectwie szkolnym (wyrok SN z dnia 6 grudnia 1972 r., II CR 370/72, OSNC 1973, nr 7-8, poz. 141, z glosą T. Bińczyckiej-Majewskiej, NP 1974, nr 10, s. 1389), opinii o pracowniku (świadectwie pracy) itd. (por. np. postanowienie SN z dnia 16 marca 2000 r., I PKN 673/99, OSNAPiUS 2001, nr 15, poz. 491, w którym uznano, że do naruszenia dóbr osobistych pracownika może dojść w toku lub w związku z postępowaniem dyscyplinarnym; wyrok SN z dnia 19 października 2000 r., III CKN 866/98, OSNC 2001, nr 4, poz. 61, z glosami A. Szpunara, OSP 2001, z. 5, poz. 72, M. Kolasińskiego, PS 2002, nr 2, s. 112, i M. Niedośpiała, „Jurysta” 2003, nr 3-4, s. 39, w którym sąd uznał, iż dobra osobiste naruszać może podana przez organ związku sportowego motywacja kary dyscyplinarnej).

 

Dobra te podlegają ochronie prawnej na wniosek osoby „obrażonej”, wyrażający się złożeniem pozwu do sądu, zgodnie bowiem z art. 24 K.c.:

 

„§ 1. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

§ 2. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.

§ 3. Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym.”

 

Jeśli zatem opinie, o których Pan wspomina, formułowane na forum są w jakikolwiek sposób godzące w dobre imię, tj. wygłaszane w taki sposób, że mijają się z prawdą, są niedokładne itd., to mogą być uznane za naruszające dobra osobiste. Jeśli zaś jest to tylko sucha informacja, to już niekoniecznie takim naruszeniem będą.

 

Jednocześnie wyjaśniam, iż to zachowanie takie może też wyczerpywać przesłanki z art. 216 Kodeksu karnego (K.k.), który stanowi, że ten kto znieważa inną osobę w jej obecności albo choćby pod jej nieobecność, lecz publicznie lub w zamiarze, aby zniewaga do osoby tej dotarła, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności. Jak przyjmuje się w literaturze zniewaga taka ma formę wypowiedzi słownej (użycia słów wulgarnych, epitetów), może być też wyrażona w piśmie lub za pomocą wizerunku (np. list o obraźliwej treści, karykatura) albo obraźliwym gestem demonstrującym pogardę dla danej osoby (tak: A. Marek, Komentarz do kodeksu karnego). Ale nie każde zachowanie wspominające o wyroku takie będzie, musi mieć na celu znieważenie tej osoby, nie jest to każda czynność informująca o wyroku. Przestępstwo to zgodnie z art. 216 § 5 ścigane jest z oskarżenia prywatnego, co wymagałoby od tego Pana wniesienia przeciwko tej rozgłaszającej informację osobie do sądu prywatnego aktu oskarżenia.

 

Pisze Pan o zatarciu skazania, rzeczywiście zgodnie z art. 106 K.k. z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe; wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych, ale nie dotyczy to wszystkich aspektów tego skazania. Jak np. stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z 27 listopada 1984 r., III AZP 6/84 „okoliczność, że skazanie za określone przestępstwo uległo zatarciu (...), nie wyłącza możliwości oceny zachowania się osoby, w stosunku do której zatarcie nastąpiło, celem ustalenia, czy spełnia ona warunki z ustawy (...) o szczególnych uprawnieniach kombatantów (...) do uzyskania świadczeń w tej ustawie przewidzianych”. W uzasadnieniu zwrócono uwagę na fakt, że zatarcie skazania nie oznacza zmiany oceny sprawcy w sferze etyczno-moralnej.

 

Podobne stanowisko prezentuje doktryna np.: Radosław Krajewski, Zatarcie skazania w prawie karnym, który twierdzi, iż osoby prywatne nie mają obowiązku traktowania skazanego, po zatarciu jego skazania, jako osoby niekaranej oraz Blanka J. Stefańska: w glosie do wyroku SN z dnia 10 listopada 2010 r., IV KK 326/10 pisząc, iż „zatarcie skazania pozostaje bez wpływu na fakt społeczny, jakim jest przestępstwo; bowiem miało ono miejsce i wywołało określone skutki. Żadna fikcja prawna nie jest w stanie wymazać go ze świadomości społecznej ani usunąć jego następstw. Zakres zatarcia skazania, odnoszący się tylko do faktu skazania, a nie przestępstwa wynika wprost ze znaczenia językowego sformułowania »zatarcie skazania«”.

 

Dlatego też trudno uznać, że zatarcie skazania wiąże osoby fizyczne, ono wiąże sądy, Krajowy Rejestr Karny itd. ale nie tzw. Kowalskiego.

 

Oczywiście znajomy, jeżeli informacje te podawane są w sposób dla niego obraźliwy, może osoby je wygłaszające przestrzec przed ewentualnym postępowaniem sądowym cywilnym i karnym, o którym wspominałam, bo to może się przyczynić do zaprzestania rozgłaszania tych wieści dalej.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 1 plus 10 =

»Podobne materiały

Agresja i kradzieże – jak bronić się przed byłym mężem?

W 2009 r. rozwiodłam się z orzeczeniem o winie męża. Nadal razem mieszkamy – sprawa o eksmisję jest w toku. W 2010 r. złożyłam zawiadomienie o znęcaniu się psychicznym i fizycznym nade mną przez eksmałżonka. Dochodzenie zostało umorzone. Po pewnym czasie złożyłam doniesienie, poniewa

 

Pomyłka podwykonawcy i żądanie zadośćuczynienia

Moja firma jest podwykonawcą zakładu pogrzebowego, zajmujemy się przygotowaniem miejsca na trumnę. Ostatnio mój zastępca wydał błędnie polecenie i grób wykopano w złym miejscu. Żałobnicy przyjęli tę sytuację ze spokojem, ciało umieszczono na godzinę w kaplicy, podczas gdy grabarze naprawili błąd. W

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »