Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zastaw

Autor: Anna Jędrzejczak • Opublikowane: 08.10.2007

W artykule omówiono instytucję „zastawu” z podziałem na dwie podkategorie: zastawu na rzeczach ruchomych i zastawu na prawach.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zastaw to – obok użytkowania, służebności, hipoteki oraz spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu – jedno z tzw. ograniczonych praw rzeczowych. Są to prawa, które co do zasady polegają na ograniczeniu prawa właściciela rzeczy. Ogólne regulacje dotyczące tej instytucji znajdują się w przepisach art. 306-335 Kodeksu cywilnego.

 

Ustawodawca w Kodeksie cywilnym wprowadza podział zastawu na dwie kategorie: zastaw na rzeczach ruchomych oraz zastaw na prawach. Nie można natomiast ustanowić zastawu na nieruchomości (dla zabezpieczenia wierzytelności na nieruchomości ustanawia się bowiem hipotekę).

 

Jako pierwszy zostanie omówiony zastaw na rzeczach ruchomych, gdyż kolejność taka wynika z systematyki kodeksowej. Ponadto z tą formą najczęściej spotykany się w praktyce.

 

Zgodnie z przepisem art. 306 Kodeksu cywilnego „w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można rzecz ruchomą obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel będzie mógł dochodzić zaspokojenia z rzeczy bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy, wyjąwszy tych, którym z mocy ustawy przysługuje pierwszeństwo szczególne”.

 

Treścią prawa zastawu jest zatem uprawnienie wierzyciela do dochodzenia zaspokojenia z rzeczy bez względu na to, czyją stała się własnością.

 

Przedmiotem zastawu na rzeczach ruchomych mogą być wyłącznie takie rzeczy, które przedstawiają jakąkolwiek wartość majątkową. Zatem nie mogą to być np. listy, zdjęcia, ponieważ nie stanowią żadnej wartości majątkowej, a więc nie mogłyby służyć na zaspokojenie wierzytelności w razie realizacji zastawu.

 

Przedmiotem zastawu może być udział we własności rzeczy ruchomej, o ile rzecz została wydana wierzycielowi oraz pozostali współwłaściciele rzeczy zgodzili się na obciążenie jej prawem zastawu.

 

Przedmiotem zastawu nie mogą być rzeczy zbiorowe jako całość (np. zbiór obrazów). Jednakże dopuszczalne jest ustanowienie zastawu w stosunku do każdej rzeczy składającej się na rzecz zbiorową (a zatem każdy obraz może być przedmiotem zastawu). Kodeks cywilny nie zna instytucji „zastawu łącznego”.

 

Do ustanowienia zastawu potrzebna jest umowa między właścicielem rzeczy (zastawcą) a wierzycielem (zastawnikiem) oraz wydanie rzeczy wierzycielowi albo osobie trzeciej, na którą strony się zgodziły. Jeżeli rzecz w chwili zawarcia umowy znajduje się już w posiadaniu wierzyciela, do ustanowienia zastawu wystarcza sama umowa.

 

Istnieje również możliwość użyczenia przedmiotu zastawu przez wierzyciela (zastawnika) na rzecz zastawcy. W takiej sytuacji zastawca nadal będzie posiadał rzecz, mimo iż została ona wydana wierzycielowi i jest obciążona prawem zastawu.

 

Zastaw na rzeczy ruchomej zabezpiecza nie tylko roszczenie główne (dług), ale także roszczenia związane z zabezpieczonym długiem, m.in. roszczenie o odsetki nieprzedawnione, o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, o zwrot nakładów na rzecz oraz o przyznane koszty zaspokojenia wierzytelności.

 

Zastaw można ustanowić w celu zabezpieczenia wierzytelności istniejącej, przyszłej lub warunkowej. Przykładem wierzytelności przyszłej może być zastaw bankowy.

 

Zabezpieczyć można tylko wierzytelność oznaczoną. Nie chodzi przy tym o kwotę zabezpieczenia (trudno byłoby bowiem ustalić konkretną kwotę np. przy umowie kredytowej, gdzie stan zadłużenia kredytobiorcy jest zmienny), ale o określenie konkretnego stosunku, z którego wierzytelność zabezpieczona zastawem pochodzi.

 

Wierzyciel (zastawnik), któremu rzecz została wydana, powinien czuwać nad jej stanem. A zatem jest on odpowiedzialny za szkodę w postaci pogorszenia rzeczy, jeśli powstała ona w czasie, gdy rzecz była w jego posiadaniu. Po wygaśnięciu zastawu powinien on zwrócić rzecz właścicielowi (zastawcy).

 

Jeżeli zastawnik czynił nakłady na rzecz, aby utrzymać ją w niepogorszonym stanie, to po wygaśnięciu zastawu ma prawo dochodzić od zastawcy zwrotu tych nakładów.

 

Nieważne jest zastrzeżenie, przez które zastawca zobowiązuje się względem zastawnika, że nie dokona zbycia lub obciążenia rzeczy przed wygaśnięciem zastawu. Oznacza to, iż zastawca może w każdej chwili zbyć rzecz (np. sprzedać, darować) lub obciążyć ją innym prawem (np. kolejnym zastawem, użyczeniem).

 

Realizacja prawa zastawu polega na uzyskaniu tytułu wykonawczego i przeprowadzeniu na jego podstawie egzekucji. Na mocy przepisów art. 777 i 781 Kodeksu postępowania cywilnego tytułem egzekucyjnym mogą być prawomocne orzeczenie sądowe, ugoda przed sądem lub mediatorem, akt notarialny. Aby stały się tytułem wykonawczym, muszą one być zaopatrzone w klauzulę wykonalności.

 

Drugą kategorią zastawu jest zastaw na prawach zbywalnych (tj. takich, które mogą być przedmiotem obrotu). Przykładem takich praw mogą być: udział wspólnika w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, akcje, prawo do patentu, prawo do znaku towarowego.

 

Co do zasady przepisy dotyczące zastawu na ruchomościach możemy stosować do zastawu na prawach. Zauważyć jednak należy, iż pewne przepisy regulujące zastaw na ruchomościach, tj. art. 306-326 Kodeksu cywilnego nie mogą odnosić się do rzeczy niematerialnych – jakimi są prawa, np. do zastawu na prawach nie zastosujemy art. 307 K.c., w którym ustawodawca wskazuje na obowiązek wydania rzeczy zastawnikowi.

 

Istnieje również tzw. zastaw rejestrowy, który został uregulowany w ustawie z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz. U. z 1996 r. Nr 149, poz. 703 z późn. zm.). Zastaw rejestrowy może być ustanowiony w celu zabezpieczenia wierzytelności m.in.: Skarbu Państwa i innej państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego, gminnej, powiatowej i wojewódzkiej osoby prawnej, banku, podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, i innych szczegółowo wymienionych w przepisie art. 1 ust. 1 wskazanej ustawy.

 

Przedmiotem zastawu rejestrowego mogą być zarówno rzeczy ruchome jak i prawa majątkowe, jeżeli są zbywalne.


Stan prawny obowiązujący na dzień 08.10.2007


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • I + 3 =

 

»Podobne materiały

Gwarancja z Bankowego Funduszu Gwarancyjnego

Jednym z zadań Bankowego Funduszu Gwarancyjnego jest zapewnienie funkcjonowania obowiązkowego systemu gwarantowania środków pieniężnych, który umożliwia deponentom odzyskanie pieniędzy w przypadku niewypłacalności banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej.

 

Bank wzywa do spłaty kredytu po zmarłym krewnym

Co do zasady spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe, a więc również za długi z tytułu zawartej przez spadkodawcę umowy pożyczki, czy kredytu. Ma on jednak możliwość uchylenia się od obowiązku spłaty kredytu zaciągniętego przez spadkodawcę, jeżeli roszczenia banku się przedawniły.

 

Kredyt konsumencki

Kredyt konsumencki jest szczególnym rodzajem kredytu lub pożyczki, które udzielane są na cele konsumpcyjne. Kredytodawcy oferujący taką formę kredytu muszą wypełnić wobec kredytobiorców szereg obowiązków informacyjnych. Konsumentom przysługują natomiast szczególne uprawnienia, takie jak prawo do ods

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »