.
Mamy 12 627 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zasiedzenie domu i ziemi

Autor: Marcin Górecki • Opublikowane: 17.01.2015

W 1979 r. zmarł mój tata, a w 1993 r. mama, nie zostawiając testamentu. Od 1973 r. wraz z żoną pomagaliśmy moim rodzicom, przejmując na siebie wszystkie obowiązki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i utrzymaniem domu. Całkowicie przejęliśmy gospodarstwo z dniem śmierci taty. Mam troje rodzeństwa, dwoje z nich rości sobie prawa do spadku, mimo że nie pomagali w opiece nad rodzicami ani w gospodarstwie – od lat 60. Czy w tej sytuacji możliwe jest zasiedzenie domu i ziemi przeze mnie i przez żonę?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Na wstępie pragnę wskazać, iż podstawą niniejsze odpowiedzi będą przepisy Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) oraz Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie K.p.c.).

 

Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 172 K.c.:

 

„§ 1. Posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie).

 

§ 2. Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze”.

 

Przepis ten obowiązuje w obecnym brzmieniu od 1 października 1990 r., został on wprowadzony ustawą z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (przed 1.10.1990 r.), stosuje się od tej chwili przepisy niniejszej ustawy, dotyczy to w szczególności możliwości nabycia prawa przez zasiedzenie.

 

Tym samym, nawet jeżeli bieg zasiedzenia rozpoczął się przed datą 1 października 1990 r. i nie upłynął przed tą datą, stosuje się przepisy w brzmieniu przytoczonym powyżej w art. 172 K.c. – obecnie obowiązującym.

 

Przed opisaną powyżej nowelizacją okresy posiadania niezbędne do zasiedzenia nieruchomości wynosiły przy dobrej wierze 10 lat, a przy złej 20 lat. Co do zasady zła lub dobra wiara w rozumieniu Kodeksu cywilnego nie odpowiada jej potocznemu znaczeniu.

 

„Przy ocenie, czy zachodzą warunki do nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia, dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu posiadacza, że przysługuje mu takie prawo do władania rzeczą, jakie faktycznie wykonuje (orz. SN z 7 maja 1971 r., I CR 302/71, NP 4/73, s. 580)” (S. Rudnicki, Najnowsze wydanie: Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe, Warszawa 2007).

 

Posiadacz samoistny jest w złej wierze, jeżeli wiedział w chwili, kiedy obejmował w posiadanie nieruchomość, że nie jest jej właścicielem, równoważne ze złą wiarą jest nabycie nieruchomości poprzez czynność prawną przy niezachowaniu odpowiedniej formy prawnej tejże czynności, np. zakup nieruchomości bez zachowania formy aktu notarialnego lub jak w Pana przypadku wejście w posiadanie nieruchomości bez prawomocnego stwierdzenia nabycia spadku oraz przy świadomości, iż do nieruchomości są uprawnieni inni spadkobiercy. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy – Izba Cywilna w orzeczeniu z dnia 19 maja 1998 r., sygn. akt II CKN 770/97, LexPolonica nr 1617507: „w wypadku dziedziczenia nieruchomości spadkowej przez kilku spadkobierców, spadkobierca władający nieruchomością spadkową z reguły staje się posiadaczem samoistnym w zakresie przypadającego mu prawa oraz dzierżycielem w zakresie pozostałych udziałów (art. 338 kc), chyba że w niedwuznaczny sposób ujawnia wolę samoistnego posiadania tej nieruchomości w sposób widoczny dla otoczenia i pozostałych spadkobierców”.

 

Nie można przyjąć, aby w dobrej wierze był spadkobierca obejmujący w posiadanie nieruchomość spadkową, w sytuacji gdy wie, że są inni spadkobiercy powołani do dziedziczenia.

 

„Dobrą wiarę spadkobiercy, który objął w posiadanie nieruchomość należącą do spadku, wyklucza wiedza o tym, że istnieją inni spadkobiercy powołani z ustawy do dziedziczenia” (S. Rudnicki, jw.). Wiedza o istnieniu innych spadkobierców wyłącza zatem możliwość istnienia po stronie samoistnego posiadacza, jednego ze spadkobierców, dobrej wiary. Zatem, reasumując opisane powyżej przepisy prawne, należy stwierdzić, iż w roku 1979 wszedł Pan wraz z żoną w posiadanie rzeczonej nieruchomości – z chwilą śmierci Pana ojca (otwarcia spadku).

 

Jednakże z opisanego przez Pana stanu faktycznego wynika, iż wszedł Pan w posiadanie nieruchomości, będąc w złej wierze w jej cywilistycznym znaczeniu, gdyż jak już zostało opisane, wiedział Pan, że są inni spadkobiercy oraz nie stwierdzono prawomocnie nabycia spadku – postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

 

Dlatego też można przyjąć, iż od 1979 r. jesteście Pan i żona samoistnymi posiadaczami nieruchomości i od tego roku należy liczyć bieg terminu zasiedzenia. Jednocześnie, co istotne, zgodnie z Pana opisem należy przyjąć, że w tym samym roku Pana matka zrzekła się swojego prawa własności na Państwa rzecz, chociażby w wyniku nieformalnej darowizny, dokonanej przez mamę na Pana i żony rzecz.

 

Tym samym, jeżeli weszliście Państwo w posiadanie nieruchomości i w niedwuznaczny sposób ujawniliście wolę samoistnego posiadania tej nieruchomości w sposób widoczny dla otoczenia i pozostałych spadkobierców, wtedy można przyjąć, iż byliście samoistnymi posiadaczami nieruchomości.

 

Posiadanie owej nieruchomości musiało być widoczne dla otoczenia i być należycie eksponowane, aby spełniała się owa wskazana powyżej przesłanka niedwuznaczności. Przy czym posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel.

 

Takim wyrazem objęcia całej nieruchomości w posiadanie jest gospodarowanie na niej, uprawianie roli, dbanie o nią, opłacanie podatków od nieruchomości, ponoszenie innych kosztów jej utrzymania, może to również być wykonywanie czy też „załatwianie” określonych spraw jako właściciel nieruchomości przed organami administracji.

 

Wskazane powyżej okoliczności muszą przez Pana zostać udowodnione w toku postępowania przed sądem. Podobne zapatrywanie wyraził w uzasadnieniu postanowienia Sąd Najwyższy – Izba Cywilna z dnia 18 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 35/97, w którym to stwierdził m.in., iż dla wykazania posiadania samoistnego należy, aby posiadacz (posiadacze) „zawładnął tą nieruchomością i ujawnił swą wolę posiadania jej w imieniu własnym w sposób jawny i dostrzegalny dla otoczenia, w tym i dla pozostałych spadkobierców”; dalej Sąd Najwyższy przyjął, iż „sąd odwoławczy trafnie ocenił, że takie przejawy władztwa poprzednika wnioskodawcy, a następnie wnioskodawcy, jak płacenie podatków, ujawnienie posiadania w ewidencji gruntów, a także bezpośrednie korzystanie z działki (koszenie i zbieranie trawy, kopanie torfu), jak również zezwalanie sąsiadom na korzystanie z działki w ramach umowy dzierżawy lub użyczenia ewidentnie wskazują, że posiadanie wnioskodawcy i jego poprzednika trafnie zostało ocenione jako posiadanie samoistne. Sądy też prawidłowo oceniły, że wprawdzie skarżąca niejednokrotnie po zbiorze siana przez wnioskodawcę, czy wcześniej przez Jana T., wypasała bydło na tej działce, ale nie było to posiadanie samoistne, gdyż było to uzgadniane z wnioskodawcą lub jego poprzednikiem”.

 

Zatem istnieje możliwość zasiedzenia nieruchomości objętej w posiadanie w wyniku nieformalnego spadkobrania, proszę jednakże pamiętać, iż do 1993 r. żyła Pana mama, która była współwłaścicielką nieruchomości, jednakże, jak rozumiem, również ona przekazała Panu i żonie przedmiotową nieruchomość, dlatego też będziecie Państwo musieli tę okoliczność wykazać przed sądem.

 

Potrzebny dla siedzenia w tym konkretnym przypadku będzie okres 30 lat samoistnego nieprzerwanego posiadania, który upłynął w 2009 r. Tym samym z upływem określonego dnia w roku 2009 zasiedzą Państwo nieruchomość i staną się jej właścicielami.

 

Postępowanie o zasiedzenie toczy się w trybie nieprocesowym przed sądem rejonowym właściwym dla położenia nieruchomości. Zgodnie z art. 609 Kodeksu postępowania cywilnego:

 

„§ 1. Do zgłoszenia wniosku o stwierdzenie zasiedzenia własności uprawniony jest każdy zainteresowany.

 

§ 2. Jeżeli wnioskodawca nie wskazuje innych zainteresowanych, orzeczenie może zapaść dopiero po wezwaniu innych zainteresowanych przez ogłoszenie. Sąd może zarządzić ogłoszenie również w innych wypadkach, jeżeli uzna to za wskazane.

 

§ 3. Ogłoszenie powinno zawierać dokładne określenie rzeczy, imię i nazwisko posiadacza rzeczy, a jeżeli chodzi o rzeczy ruchome - również jego miejsce zamieszkania”.

 

Do wniosków, dotyczących nieruchomości ujawnionych w księdze wieczystej lub dla których prowadzony jest zbiór dokumentów, należy dołączyć odpis z księgi wieczystej albo zaświadczenie o stanie prawnym, jaki wynika ze zbioru dokumentów.

 

Co do zasady sprawy z zakresu prawa rzeczowego rozpoznawane są na rozprawie. Wniosek należy złożyć w sądzie rejonowym wraz z odpisem wniosku dla każdego uczestnika postępowania (pozostali spadkobiercy).

 

Należy w takim wniosku opisać stan faktyczny, wskazać na dowody, na których będzie Pan opierać swoje stanowisko, z reguły są to dokumenty, z których wynika, iż to Pan wraz z żoną ponosił koszty utrzymania nieruchomości oraz zeznania świadków – sąsiadów i innych osób, które na przestrzeni lat były świadkami posiadania nieruchomości przez Państwa.

 

Opłata sądowa od wniosku o zasiedzenie wynosi 2000 zł, jakkolwiek istnieje możliwość, iż sąd zwolni Państwa z obowiązku ponoszenia całej lub części tej opłaty. W tym celu należy wraz z wnioskiem o zasiedzenie złożyć stosowny wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczania kosztów sadowych. Do każdego odpisu wniosku należy dołączyć załączniki, m.in. odpis księgi wieczystej i inne dokumenty świadczące o posiadaniu nieruchomości.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • dwa plus siedem =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »