Mamy 10 655 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zasady ponoszenia kosztów procesu w postępowaniu cywilnym

Autor: Karol Jokiel • Opublikowane: 12.09.2012 • Zaktualizowane: 12.09.2012

Artykuł omawia główne zasady, jakie obowiązują przy rozdziale kosztów postępowania w procesie cywilnym.

Karol Jokiel

»Wybrane opinie klientów

Rewelacja!!! Wszystko bardzo klarownie wytłumaczone. Korzystałem z usług nie jednego prawnika, ale tak przygotowane pismo i objaśnienia jakie otrzymałem wprawiło mnie w zdumienie. Wszystko na najwyższym poziomie!!! Polecam serdecznie i dziękuję całemu zespołowi ePorady24, a w szczególności Panu Karolowi Jokielowi.
Zbyszek
Żadna opinia nie wyrazi mojej wdzięczności dla zespołu ePorady. Moja sprawa wydawała mi się tak skomplikowana, że nie do rozwiązania. Nie wiedziałem, od której strony ją zacząć. Szperając w internecie, natrafiłem na ePorady i okazało się, że moją sprawę można zacząć od strony, której absolutnie bym się nie spodziewał.
Jestem bardzo zadowolony z obrotu sprawy, która mnie dotyczy. Z tak znikomych danych, które przekazałem, otrzymałem pismo tak profesjonalnie napisane, jakby zespół ePorady był moim bardzo dobrym znajomym i znał mój problem tak dobrze jak ja. Dziękuję bardzo i będę polecał wszystkim korzystanie z waszych usług.
Henryk
Bardzo, bardzo dziękuję!!! W ciągu dwóch dni otrzymałam więcej wiadomości na temat mojej sprawy niż w ciągu 2 miesięcy od dwóch adwokatów!!!! Do tej pory dowiadywałam się tylko, jakie prawa ma osoba, która naraziła mnie na ogromne szkody, i jakie konsekwencje grożą mi, jeżeli nie będę respektować tych praw. Nawet odpowiedź na dodatkowe pytanie nastąpiła szybciej i była bardziej wyczerpująca niż trwająca od tygodnia dyskusja na ten temat z moim pełnomocnikiem (teraz byłym). O kosztach nie mówiąc. BARDZO POLECAM!!!
Małgorzata
Widziałem już wiele pozwów, ale sporządzony przez prawnika z eporady24.pl jest prawdziwym majstersztykiem i wyrazem profesjonalizmu. Jasno, konkretnie, przy minimum słów, maksimum treści. Do tego relacja jakości do ceny również znajduje swoje uzasadnienie. Z pełnym przekonaniem wygranej sprawy zanoszę pozew do sądu. Nikomu nie należy życzyć sądowych spraw, ale gdyby zaszła potrzeba, z pełnym przekonaniem mogę polecić eporady24.pl.
Jacek
Powiem tak: cuda załatwiane są od ręki! Na sprawie w sądzie sędzina była zaskoczona tak profesjonalnym i rzeczowym przygotowaniem, a wszystko dzięki ePorady24! Zakończyłem sprawę i wygrałem!!!! Polecam ten serwis i serdecznie dziękuję. Tak sprawnej obsługi mógłby pozazdrościć każdy inny serwis! Prawnicy są na najwyższym poziomie!!! Polecam z całego serca!!!
Zbyszek

Niebagatelne znaczenie dla każdego, kto występuje w postępowaniu cywilnym w charakterze strony (jako powód lub pozwany) lub uczestnika postępowania, ma odpowiedź na pytanie: czy, i na jakich zasadach może zostać obciążony kosztami tego postępowania? Jak również: czy, i ewentualnie na jakich zasadach jest obowiązany zwrócić koszty poniesione w toku postępowaniu przez drugą stronę (innego uczestnika postępowania)? W niniejszym opracowaniu omówię podstawowe zasady rządzące rozdziałem kosztów w postępowaniu procesowym.

 

Co do zasady, obowiązek zwrotu kosztów procesu ciąży zwykle na jednej ze stron. O tym, która ze stron zostanie obciążona, decyduje sąd w każdej sprawie stosując przepisy art. 98-110 Kodeksu postępowania cywilnego – ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.)

 

Podstawową zasadą, rządzącą rozdziałem kosztów w postępowaniu procesowym, jest zasada odpowiedzialności za wynik procesu. Zgodnie z przepisem art. 98 K.p.c.: „strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu)”. Warto jeszcze zwrócić uwagę, że w tym przepisie zdefiniowane zostało pojęcie „kosztów procesu” – to koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Mając to na uwadze należy stwierdzić, że koszty procesu z całą pewnością obejmują:

 


Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

  1. koszty sądowe, a więc opłaty sądowe (opłata i opłata kancelaryjna), oraz podlegające zwrotowi wydatki sądowe (np. wynagrodzenie powołanych w sprawie biegłych sądowych),
  2. koszty strony występującej osobiście lub przez pełnomocnika niebędącego adwokatem, radcą prawnym, prawnikiem zagranicznym albo rzecznikiem patentowym,
  3. koszty zastępstwa procesowego strony reprezentowanej przez adwokata, radcę prawnego, prawnika zagranicznego albo rzecznika patentowego.

 

K.p.c. doprecyzowuje dalej, że do niezbędnych kosztów procesu, prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się tylko poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość ich zarobku, utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Natomiast w wypadku strony reprezentowanej przez adwokata do niezbędnych kosztów procesu zalicza się tylko wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

 

Przegrywającym sprawę jest powód, którego żądanie nie zostało uwzględnione, lub pozwany, którego obrona okazała się nieskuteczna. Za stronę przegrywającą sprawę należy także uważać pozwanego, który w toku procesu spełnił dochodzone od niego świadczenie, czym zaspokoił roszczenie powoda, wymagalne w chwili wytoczenia powództwa (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 21 lipca 1951 r., C 593/51) jak również powoda, który cofnął pozew.

 

W razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty procesu zostaną przez sąd wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone (według stopnia uwzględnienia i nieuwzględnienia żądań). Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik przegrał tylko co do nieznacznej części swego żądania albo, gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu (art. 100 K.p.c.).

 

Od reguły odpowiedzialności za wynik procesu przepisy przewidują wyjątki w postaci zasady zawinienia i zasady słuszności.

 

Zgodnie z przepisem art. 101 K.p.c., „zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu”. W świetle orzecznictwa sądowego pozwany nie daje powodu do wytoczenia powództwa, jeżeli jego stosunek wobec roszczenia powoda, oceniony zgodnie z doświadczeniem życiowym, usprawiedliwia wniosek, że powód uzyskałby zaspokojenie swego roszczenia bez wytoczenia powództwa (tak: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 1961 r., 4 CZ 23/61).

 

Podobny cel, jak w przypadku przepisu art. 101 K.p.c., przyświecał ustawodawcy przy formułowaniu treści przepisu art. 103 K.p.c. – „niezależnie od wyniku sprawy sąd może włożyć na stronę lub interwenienta obowiązek zwrotu kosztów, wywołanych ich niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem”. Chodzi tu zwłaszcza o koszty powstałe wskutek uchylenia się przez stronę od wyjaśnień lub złożenia wyjaśnień niezgodnych z prawdą, zatajenia lub opóźnionego powołania dowodów, a także nieusprawiedliwionej odmowy poddania się mediacji, na którą strona uprzednio wyraziła zgodę.

 

Wyjątkiem od zasady odpowiedzialności za wynik sprawy (art. 98 K.p.c.) jest zasada słuszności, uregulowana w przepisie art. 102 K.p.c., zgodnie z którym w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów, albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. K.p.c. nie konkretyzuje pojęcia „wypadków szczególnie uzasadnionych”, pozostawiając ich kwalifikację sądowi, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy. W szczególności można uznać za sprzeczne z zasadami słuszności – i nie obciążyć pełnymi kosztami strony przegrywającej sprawę – żądanie zapłaty kosztów procesu zgłoszone przez przeciwnika, który swym niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem wywołał proces i koszty połączone z prowadzeniem tego procesu (postanowienie Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 1981 r., II CZ 98/81).

 

Na marginesie należy wskazać, że sąd może również od świadka, biegłego, pełnomocnika lub przedstawiciela ustawowego – po ich wysłuchaniu – zasądzić zwrot kosztów wywołanych ich rażącą winą. Do zachowań objętych zakresem tego przepisu można przykładowo zaliczyć:

 

  1. nieusprawiedliwione niestawiennictwo świadka,
  2. \
  3. samowolne oddalenie się świadka z sądu,
  4. nieusprawiedliwione niestawiennictwo biegłego.

 

Sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji (art. 108 K.p.c.). Jednakże sąd drugiej instancji, uchylając zaskarżone orzeczenie i przekazując sprawę sądowi pierwszej instancji do rozpoznania, np. w wyniku wniesienia apelacji od wyroku sądu I instancji, pozostawia temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej.

 

Roszczenie strony uprawnionej o zwrot kosztów procesu wygasa, jeśli strona najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie złoży sądowi spisu kosztów albo nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych. Jednakże o kosztach należnych stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego sąd orzeka z urzędu (art. 109 K.p.c.). Orzekając o wysokości przyznanych stronie kosztów procesu, sąd bierze przy tym pod uwagę celowość poniesionych kosztów oraz niezbędność ich poniesienia z uwagi na charakter sprawy. Przy ustalaniu wysokości kosztów poniesionych przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika oraz czynności podjęte przez niego w sprawie, a także charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

 

Nieco odmienne od opisanych tu są zasady rozdziału kosztów procesu, które obowiązują w postępowaniu z zakresu prawa pracy oraz ubezpieczeń społecznych.



Stan prawny obowiązujący na dzień 12.09.2012

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • II + VIII =

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

 

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »