Mamy 10 655 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zasada surogacji

Autor: Łukasz Obrał • Opublikowane: 30.10.2008

Artykuł omawia zasadę surogacji, zgodnie z którą przedmioty majątkowe nabyte w zamian za przedmioty wchodzące w skład majątku osobistego małżonka, stanowią majątek osobisty tego małżonka.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z przepisami prawa rodzinnego o zaliczeniu przedmiotów majątkowych do majątku wspólnego decyduje przede wszystkim czas ich nabycia. Majątkiem wspólnym są zasadniczo przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub jednego z nich.

 

Kodeks rodzinny i opiekuńczy w art. 33 wylicza przedmioty majątkowe, które – mimo trwania wspólności ustawowej małżeńskiej – nie wchodzą w skład majątku wspólnego, ale należą do majątków osobistych małżonków. Takimi przedmiotami są również te nabyte przez małżonka na zasadzie surogacji.

 

Zasada surogacji określona jest w art. 33 pkt 10 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z tym przepisem do majątku osobistego małżonków zalicza się również przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności małżeńskiej majątkowej w zamian za inne przedmioty stanowiące majątek osobisty małżonka.

 

Zgodnie z zasadą surogacji do majątku osobistego małżonka zalicza się przedmioty majątkowe nabyte w zamian za wszystkie inne składniki majątku osobistego małżonka. We wcześniejszym stanie prawnym (przed 2004 r.) surogacja obejmowała tylko i wyłącznie przedmioty majątkowe nabyte ze środków uzyskanych w zamian za przedmioty nabyte przed powstaniem wspólności majątkowej oraz w zamian za przedmioty nabyte przez małżonka w drodze darowizny, dziedziczenia i zapisu.

 


Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Z zasadą surogacji spotkamy się na przykład w sytuacji, kiedy małżonek sprzedaje mieszkanie, które wchodziło w skład jego majątku osobistego i za pieniądze uzyskane ze sprzedaży kupuje inną nieruchomość. Zgodnie z omawianą zasadą – nieruchomość nabyta ze środków uzyskanych ze sprzedaży mieszkania wejdzie w skład majątku osobistego małżonka.

 

Nie ma znaczenia dla zastosowania zasady surogacji to, że przedmiot, który jest surogatem dotychczasowego składnika majątku osobistego, jest innej natury niż ten składnik. Zasada surogacji znajdzie zastosowanie wówczas, gdy małżonek zakupi za środki pochodzące ze sprzedaży nieruchomości wchodzącej w skład jego majątku osobistego inną nieruchomość, ale też jeżeli za uzyskaną ze sprzedaży nieruchomości kwotę zakupi 10 samochodów (wszystkie one będą stanowiły składnik jego majątku osobistego).

 

Należy pamiętać, iż skutek surogacji (przynależność przedmiotów nabytych w zamian za składniki majątku osobistego do tego majątku) następuje z mocy prawa. Aby skutek ten zaistniał, nie jest konieczne oświadczenie woli małżonków. Nabycie przedmiotu w ramach surogacji nie wymaga ujawnienia tego faktu w treści czynności prawnej (np. umowie kupna). Warto jednak ujawnić w czynności prawnej, że dany przedmiot nabywany jest na zasadzie surogacji – może to się okazać pomocne w przypadku ewentualnych sporów.

 

Małżonek może modyfikować zasadę surogacji. I tak nabywając dany przedmiot w zamian za środki pochodzące ze sprzedaży składnika jego majątku osobistego, może on postanowić, iż przedmiot ten wejdzie w skład majątku wspólnego. Uchylenie surogacji powinno być uwidocznione w tym samym akcie prawnym, w którym następuje nabycia danego przedmiotu.

 

W przypadku zużycia lub skonsumowania przedmiotu stanowiącego osobistą własność jednego ze współmałżonków i zakupienia przedmiotu tego samego rodzaju i o tym samym przeznaczeniu z bieżących dochodów małżonka, zasada surogacji nie będzie miała zastosowania.

 

Należy podkreślić, iż w przypadku poczynienia nakładów lub wydatków z majątku osobistego małżonka na rzecz wchodzącą w skład majątku wspólnego, nie będzie miała miejsca surogacja, w wyniku której udział w rzeczy odpowiadający wartością nakładom lub wydatkom wejdzie w skład majątku osobistego małżonka dokonującego nakładów.

 

W doktrynie prawa istnieją rozbieżności co do stosowania zasady surogacji w przypadku nabycia przez jednego z małżonków określonego przedmiotu – częściowo ze środków uzyskanych w zamian za składniki majątku osobistego, a częściowo ze środków należących do majątku wspólnego. Przewagę w tej kwestii uzyskuje koncepcja, zgodnie z którą taki przedmiot, o ile małżonkowie nie wyrażą odmiennej woli, należy przypisać w części określonej odpowiednim ułamkiem do majątku osobistego małżonka i do majątku wspólnego małżonków. Wielkość udziału będzie w tym przypadku określona proporcjonalnie do wartości użytych do jego nabycia środków z majątku osobistego (surogacja) i majątku wspólnego.

 

W przypadku sporu co do tego, czy dany przedmiot należy na zasadzie surogacji do majątku osobistego małżonka, można się odwołać do sądu. Podstawą stosownego powództwa będzie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.

 

W postępowaniu sądowym na małżonku, który domaga się ustalenia, że dany przedmiot należy na zasadzie surogacji do jego majątku osobistego, spoczywa ciężar dowodu (zgodnie z art. 6 K.c.). W toku postępowania dowodowego jest on obowiązany wykazać konkretne środki finansowe, z których nastąpiło nabycie przedmiotu majątkowego.

 

Często zdarza się, że małżonek nie jest w stanie udowodnić tych okoliczności i dlatego przy nabywaniu określonych przedmiotów na zasadzie surogacji warto ten fakt ujawnić w treści czynności prawnej (np. w umowie kupna).



Stan prawny obowiązujący na dzień 30.10.2008

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

»Podobne materiały

Skutki orzeczenia separacji w sferze majątkowej

Artykuł omawia skutki orzeczenia separacji w sferze majątkowej i możliwości podziału majątku wspólnego.

Zwrot nakładów poczynionych na majątek osobisty współmałżonka

W artykule zostały opisane warunki żądania zwrotu nakładów poczynionych na majątek osobisty współmałżonka.

Podział majątku wspólnego konkubentów

Artykuł przedstawia sposoby rozliczenia majątku wspólnego osób pozostających w stałych związkach nieformalnych (w konkubinacie).
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »