.
Mamy 12 627 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zarząd majątkiem dziecka

Autor: Marcin Górecki • Opublikowane: 04.02.2013

Podpisałam umowę na zakup mieszkania. Nieruchomość kupiłam częściowo za swoje pieniądze, a częściowo za pieniądze małoletniej córki. Byłam zupełnie nieświadoma, że nie mogę w ten sposób dokonywać zarządu majątkiem dziecka i nie wystąpiłam o zgodę sądu. Po prostu zlikwidowałam konto oszczędnościowe córki, które wcześniej sama założyłam. Ja i ojciec dziecka wpłacaliśmy pieniądze na to konto oszczędnościowe i uzbierało się ok. 150 tys. zł. Czy mogę jeszcze starać się o zgodę sądu na ustanowienie córki współwłaścicielem mieszkania? Czy umowa na zakup mieszkania jest ważna? Dodam, że córka ma 3 lata.

 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Z treści Pani pytania wynika, iż dziecko ma 3 lata, zatem nie było możliwe oddanie przedmiotów do swobodnego użytku. Jak stanowi art. 22 Kodeksu cywilnego (K.c.): „Jeżeli przedstawiciel ustawowy osoby ograniczonej w zdolności do czynności prawnych oddał jej określone przedmioty majątkowe do swobodnego użytku, osoba ta uzyskuje pełną zdolność w zakresie czynności prawnych, które tych przedmiotów dotyczą. Wyjątek stanowią czynności prawne, do których dokonania nie wystarcza według ustawy zgoda przedstawiciela ustawowego”. Ograniczoną zdolność do czynności prawnych mają małoletni, którzy ukończyli lat trzynaście, oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo.

 

Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, iż zarząd rodziców nie obejmuje też przedmiotów oddanych dziecku do swobodnego użytku (art. 22 K.c.).

 

W takiej sytuacji zasadne jest przytoczenie przepisu art. 101 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

 

„Art. 101. § 1. Rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską.

 

§ 2. Zarząd sprawowany przez rodziców nie obejmuje zarobku dziecka ani przedmiotów oddanych mu do swobodnego użytku.

 

§ 3. Rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko”.

 

Na uwagę zasługuje uchwała całej Izby Cywilnej SN z dnia 24 czerwca 1961 r. (1 CO 16/61, OSNCP 1963, nr 9, poz. 187), w której stwierdzono:

 

„1. Czynność prawna dotycząca majątku małoletniego, dokonana przez przedstawiciela ustawowego bez uprzedniego zezwolenia władzy opiekuńczej (sądu opiekuńczego) wymaganego przez przepisy art. 58 § 1 i 85 k.r. (art. 101 § 3 i 156 k.r.o.), jest nieważna [art. 41 p.o.p.c. (art. 58 k.c.)] i nie może być konwalidowana.

 

2. Czynność prawna dwustronna, dokonana przez małoletniego ograniczonego w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej prawem zgody przedstawiciela ustawowego, może być konwalidowana przez potwierdzenie czynności bądź przez przedstawiciela ustawowego [art. 53 § 1 p.o.p.c. (art. 18 § 1 k.c.)], gdy chodzi o czynność objętą dyspozycją art. 58 § 1 i 85 k.r. (art. 101 § 3 i 156 k.r.o.) za uprzednim zezwoleniem władzy opiekuńczej (sądu opiekuńczego) na takie potwierdzenie, bądź przez małoletniego po uzyskaniu przez niego pełnej zdolności do czynności prawnych [art. 53 § 2 p.o.p.c. (art. 18 § 2 k.c.)]”.

 

W doktrynie powszechnie uważa się, iż ww. uchwała zachowuje nadal swoją aktualność.

 

W orzecznictwie przyjmuje się, że odpłatne nabycie przez dziecko składnika majątkowego o znacznej wartości jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd, natomiast nieodpłatne nabycie nawet nieruchomości w stanie wolnym od jakichkolwiek obciążeń nie wymaga zgody sądu (uchwała SN z dnia 30 kwietnia 1977 r., III CZP 73/76, OSNCP 1978, nr 2, poz. 19).

 

Jak wskazano w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 1977 r. (sygn. akt III CZP 73/76): „Przy wykładni przewidzianego w art. 101 § 3 k.r.o. pojęcia czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka należy mieć na uwadze, że u podłoża tego przepisu leży dobro dziecka i ochrona jego interesów majątkowych. Dlatego należy zgodzić się ze stanowiskiem, że nabycie na rzecz dziecka nieruchomości stanowi w zasadzie czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu. Nabycie bowiem nieruchomości z reguły wymaga poważnych środków finansowych i ocena, czy należący do dziecka majątek ma być obrócony na ten cel, wymaga oceny tej czynności przez sąd opiekuńczy z punktu widzenia celowości gospodarczej i dobra dziecka”.

 

W doktrynie powszechnie przyjmuje się, iż zgoda sądu opiekuńczego zezwalająca na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd nie może być udzielona po dokonaniu czynności. Niestety czynność prawna dokonana bez zgody sądu opiekuńczego jest nieważna i w żaden sposób nie można jej uzdrowić, tj. konwalidować.

 

„Nie ulega bowiem wątpliwości, że dokonanie zamierzonej czynności – jako przekraczającej zakres zwykłego zarządu – wymagało zezwolenia sądu opiekuńczego, wydanego na podstawie art. 101 § 3 k.r.o. W tych okolicznościach umowa dzierżawy zawarta w dniu 13 maja 2002 r. była od początku nieważna jako sprzeczna z ustawą i nie podlegała konwalidacji. Podobne stanowisko w zakresie skutku nieważności czynności prawnej, aczkolwiek na gruncie odmiennego stanu faktycznego, zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 grudnia 1999 r., I CKN 299/98 (OSP 2000, nr 12, poz. 186), wskazując, że umowa sprzedaży nieruchomości przez ojca na rzecz małoletniego syna, działającego przez matkę wyłączoną z uprawnienia reprezentowania na mocy art. 98 § 2 pkt 2 k.r.o., jest nieważna (art. 58 § 1 k.c.) i nie może być potwierdzona przez syna po uzyskaniu przez niego pełnej zdolności do czynności prawnych (art. 18 § 2 k.c.). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego czynność prawna dotycząca majątku małoletniego, dokonana przez przedstawiciela ustawowego bez uprzedniego zezwolenia sądu opiekuńczego wymaganego przez przepisy art. 101 § 3 i 156 k.r.o., jest nieważna i nie może być konwalidowana (zob. też uchwałę całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1961 r., 1 CO 16/61, OSNCP 1963, nr 9, poz. 187, uzasadnienie uchwały pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 30 kwietnia 1977 r., III CZP 73/76, OSNCP 1978, nr 2, poz. 19 oraz uchwałę z dnia 4 lutego 1997 r., III CZP 127/96, OSNC 1997, nr 5, poz. 50)” – zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 2007 r. (sygn. akt II UK 178/06).

 

Z przykrością należy stwierdzić, iż umowa jest nieważna, bowiem część środków była własnością małoletniego dziecka. W chwili obecnej nie ma też możliwości uzyskania zgody sądu opiekuńczego na dokonanie takiej czynności.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • I plus 1 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »