Mamy 10 833 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zapis windykacyjny a zapis zwykły

Autor: Łukasz Drzewiecki • Opublikowane: 12.11.2015

Przepisy prawa spadkowego obok powołania do dziedziczenia umożliwiają przeniesienie praw po osobie zmarłej również w postaci zapisu zwykłego i zapisu windykacyjnego. Te dwie instytucje prawne różnią się od siebie w sposób znaczący, w szczególności co do formy oraz co do skutków prawnych, które wywołują.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z art. 968 § 1 Kodeksu cywilnego1 spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (zapis zwykły). Zgodnie z art. 968 § 2 K.c. spadkodawca może obciążyć zapisem zwykłym także zapisobiercę (dalszy zapis).

 

Natomiast zgodnie z art. 981 § 1 K.c. w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego spadkodawca może postanowić, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku (zapis windykacyjny). Zgodnie z art. 9811 § 2 K.c. przedmiotem zapisu windykacyjnego może być:

 

  1. rzecz oznaczona co do tożsamości;
  2. zbywalne prawo majątkowe;
  3. przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne;
  4. ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności.

 

Zapis zwykły – charakterystyka

 

Zapisu zwykłego spadkodawca może dokonać w testamencie niezależnie od jego formy (czyli również w testamencie ustnym). Zapisobiercą może być dowolna osoba, w tym osoba prawna, np. fundacja. Bezpośrednim adresatem zapisu jest jednak określony przez spadkodawcę spadkobierca ustawowy bądź testamentowy, który to zobowiązany jest do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby – zapisobiercy. Zapis zwykły może być uczyniony pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu.

 

Zgodnie z art. 970 K.c. w braku odmiennej woli spadkodawcy zapisobierca może żądać wykonania zapisu niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu. Jednakże zapisobierca obciążony dalszym zapisem może powstrzymać się z jego wykonaniem aż do chwili wykonania zapisu przez spadkobiercę. Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, zapis obciąża ich w stosunku do wielkości ich udziałów spadkowych, chyba że spadkodawca postanowił inaczej. Zgodnie z art. 973 K.c. jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis, nie chce lub nie może być zapisobiercą, obciążony zapisem zostaje zwolniony od obowiązku jego wykonania, powinien jednak w braku odmiennej woli spadkodawcy wykonać dalsze zapisy.

 

Zapis windykacyjny – charakterystyka

 

Zapis windykacyjny dla swej skuteczności musi być zawarty w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego. Jednocześnie brak jest tutaj swoistego „pośrednika” w postaci spadkobiercy ustawowego lub testamentowego, jak to ma miejsce w przypadku zapisu zwykłego. Bezpośrednim adresatem zapisu jest wskazana przez spadkodawcę osoba, która nie musi należeć do kręgu spadkobierców. Nabywa ona przedmiot zapisu windykacyjnego z chwilą otwarcia spadku.

 

Zgodnie z art. 9812 K.c. zapis windykacyjny jest bezskuteczny, jeżeli w chwili otwarcia spadku przedmiot zapisu nie należy do spadkodawcy albo spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia. Jeżeli przedmiotem zapisu jest ustanowienie dla zapisobiercy użytkowania lub służebności, zapis jest bezskuteczny, gdy w chwili otwarcia spadku przedmiot majątkowy, który miał być obciążony użytkowaniem lub służebnością nie należy do spadku albo spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia.

 

Zastrzeżenie warunku lub terminu uczynione przy ustanawianiu zapisu windykacyjnego uważa się za nieistniejące. Jeżeli jednak z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez takiego zastrzeżenia zapis nie zostałby uczyniony, zapis windykacyjny jest nieważny. Zasad tych nie stosuje się, jeżeli ziszczenie się lub nieziszczenie się warunku albo nadejście terminu nastąpiło przed otwarciem spadku. Zapis windykacyjny nieważny ze względu na zastrzeżenie warunku lub terminu wywołuje skutki zapisu zwykłego uczynionego pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu, chyba że co innego wynika z treści testamentu lub z okoliczności.

 

Zgodnie z art. 9814 K.c. spadkodawca może obciążyć zapisem zwykłym osobę, na której rzecz uczynił zapis windykacyjny.

 

Podstawowe różnice pomiędzy zapisem zwykłym a zapisem windykacyjnym

 

Pomiędzy zapisem windykacyjnym a zapisem zwykłym zachodzą zasadnicze różnice, w szczególności co do:

 

  1. formy jego dokonania – zapis zwykły może być uczyniony w testamencie sporządzonym w dowolnej formie, zapis windykacyjny tylko w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego;
  2. skutków prawnych – przy zapisie windykacyjnym zapisobierca nabywa przedmiot zapisu w chwili otwarcia spadku, natomiast przy zapisie zwykłym powstaje jedynie stosunek prawny pomiędzy zapisobiercą a spadkobiercą, który umożliwia zapisobiercy żądanie spełnienia świadczenia, które jest przedmiotem zapisu;
  3. przedmiotu – przedmiotem zapisu windykacyjnego mogą być wyłącznie rzeczy i prawa określone w art. 9811 § 2 K.c., przedmiotem zapisu zwykłego może być natomiast wszystko to, czym spadkodawca dysponował za życia.

 

 

 

 

____________________________

1 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121, z późn. zm.)



Stan prawny obowiązujący na dzień 12.11.2015

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VI - 0 =

 

»Podobne materiały

Testament podróżny

Artykuł przedstawia możliwość sporządzenia testamentu w czasie podróży polskim statkiem morskim lub powietrznym.

Testament wojskowy

Artykuł omawia zagadnienia związane ze specjalną formą testowania, jaką jest testament wojskowy.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »