.
Mamy 11 988 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zapis windykacyjny

Autor: Bogusław Nowakowski • Opublikowane: 20.06.2012

Ja i moi rodzice jesteśmy współwłaścicielami domu. Rodzice chcą przekazać mi swój udział w nieruchomości. Jednak nie wiemy, jak to zrobić, aby inni spadkobiercy nie mieli prawa do zachowku. Czy mamy posłużyć się zapisem windykacyjnym? A może korzystniejsza będzie umowa dożywocia? Z jakimi kosztami mamy się liczyć?

 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zarówno w wyniku zapisu windykacyjnego, jak i umowy dożywocia dochodzi do przeniesienia prawa własności nieruchomości:

 

  • na osobę, na rzecz której dokonany jest zapis windykacyjny, albo
  • na osobę, z którą zawarta zostaje umowa dożywocia.

 

Zapis windykacyjny powoduje ten skutek dopiero po śmierci testatora (spadkodawcy). Natomiast umowa dożywocia powoduje przejście prawa własności w dacie jej zawarcia.

 

Zapis windykacyjny musi być zawarty w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego. Po śmierci spadkodawcy konieczne jest potwierdzenie prawa do spadku w drodze notarialnego poświadczenia dziedziczenia z potwierdzeniem nabycia przedmiotu zapisu lub sądowego stwierdzenia nabycia przedmiotu zapisu windykacyjnego. Na tej podstawie można wpisać się do ksiąg wieczystych jako właściciel i rozporządzać nieruchomością.

 

Umowa dożywocia to umowa, w której za przeniesienie własności nieruchomości nabywca nieruchomości zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie. W braku odmiennej umowy nabywca powinien przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.


Jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą, albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.

W chwili jej zawarcia prawo własności nieruchomości przechodzi na nabywcę. Dalsze zamieszkiwanie zbywcy uregulowane jest umową oraz przepisami.

 

Zatem zbywca przestaje być właścicielem nieruchomości. Nabywca może rozporządzać nieruchomością, mając na względzie, że zawsze musi wykonywać swoje obowiązki wobec zbywcy.

Według Kodeksu cywilnego:


„Art. 993. Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę”.

„Art. 995. (…)
§ 2. Wartość przedmiotu zapisu windykacyjnego oblicza się według stanu z chwili otwarcia spadku, a według cen z chwili ustalania zachowku.


Art. 996. Zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek także zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego”.

„Art. 9991. § 1. Jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy należnego mu zachowku, może on żądać od osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny doliczony do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże osoba ta jest obowiązana do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem zapisu windykacyjnego.


§ 2. Jeżeli osoba, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, sama jest uprawniona do zachowku, ponosi ona odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jej własny zachowek.


§ 3. Osoba, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku przez wydanie przedmiotu zapisu.


§ 4. Jeżeli spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne na rzecz kilku osób, ich odpowiedzialność względem uprawnionego do zachowku jest solidarna. Jeżeli jedna z osób, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne, spełniła świadczenie uprawnionemu do zachowku, może ona żądać od pozostałych osób części świadczenia proporcjonalnych do wartości otrzymanych zapisów windykacyjnych.


Art. 1000. § 1. Jeżeli uprawniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.


§ 2. Jeżeli obdarowany sam jest uprawniony do zachowku, ponosi on odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.


§ 3. Obdarowany może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku przez wydanie przedmiotu darowizny”.

„Art. 1007. § 1. Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.


§ 2. Roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku”.

Jak widać, zapis windykacyjny nie daje nic pozytywnego w zakresie prawa do zachowku.

Inni spadkobiercy mają prawo żądać zachowku lub jego uzupełnienia w ciągu 5 lat od otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy).

Natomiast umowa dożywocia jest umową odpłatną, a więc nie jest traktowana jak darowizna. To powoduje, że przedmiot umowy dożywocia nie jest zaliczany do spadku w celu obliczenia zachowku. Z jednej strony mamy nieruchomość, a z drugiej – zapłatę w postaci przyjęcia zbywcy jako domownika i jego utrzymania. O odpłatności świadczy także fakt, że w szczególnych okolicznościach dożywocie może zostać zamienione na dożywotnią rentę.

Umowa dożywocia nie jest bezpłatnym przysporzeniem (darowizną) i jeżeli zostanie zawarta, spadkobiercy rodziców nie będą mogli żądać zachowku od wartości domu zbytego na Pana rzecz wspomnianą umową (jak miałoby to miejsce w przypadku darowizny czy dziedziczenia testamentowego).

Z przepisów jasno wynika, że doliczeniu podlegają darowizny i zapis windykacyjny. Zatem umowa dożywocia jako niewymieniona w przepisach nie podlega doliczeniu do spadku dla obliczenia zachowku.

Koszt sporządzenia testamentu z zapisem windykacyjnym to kwota 150 zł netto.

Koszt umowy dożywocia zależy od wartości nieruchomości.

 

„§ 3. Maksymalna stawka wynosi od wartości:


1) do 3000 zł – 100 zł;
2) powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł;
3) powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł;
4) powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł;
5) powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,5% od nadwyżki powyżej 60 000 zł;
6) powyżej 1 000 000 zł – 5710 zł + 0,25% od nadwyżki ponad 1 000 000 zł, nie więcej jednak niż sześciokrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim roku, ogłaszanego do celów emerytalnych w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej »Monitor Polski« przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, stosowanego poczynając od drugiego kwartału każdego roku przez okres jednego roku”.

Umowa dożywocia jest poza zwykłym nabyciem (zakupem) nieruchomości za życia spadkodawcy jedynym sposobem pozwalającym na uniknięcie roszczeń o zachowek.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • siedem plus 7 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

porady spadkowe spadek.info

porady budowlane prawo-budowlane.info

porady prawnika odpowiedziprawne.pl

ozdobne poduszki Hampton