.
Mamy 13 116 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Zaległości podatkowe

Autor: Jakub Bonowicz • Opublikowane: 02.01.2014

Pod koniec 2011 r. zostałam wybrana na przewodniczącą międzyzakładowej organizacji związkowej. W marcu 2012 r. organ skarbowy przeprowadził kontrolę podatkową za lata 2007–2008, która wykazała zaległości podatkowe z działalności, którą prowadziła w tamtym okresie spółka działająca przy związku W 2009 r. związek został przekształcony, a działalność tej spółki – zawieszona, jednak (o czym dowiedziałam się niedawno) nie wykreślono jej z rejestru. Nie zmieniono także wówczas numerów NIP i REGON; zrobiłam to dopiero ja w 2012 r. O wszystkich problemach dowiedziałam się dopiero w trakcie kontroli. Obecny zarząd związku wykonuje swoje obowiązki społecznie, nie prowadząc żadnej działalności gospodarczej. Jaką odpowiedzialność ponoszą jego członkowie, którzy nie mają nic wspólnego z opisaną działalnością? Dodam, że – jako przewodnicząca – jestem imiennie wzywana do wyjaśnień w tej sprawie. Czy tak powinno być?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują odpowiedzialność innych osób niż sam podatnik za zobowiązania podatkowe tego podatnika. W omawianej sprawie podatnikiem była spółka z o.o. Zgodnie z art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej „w przypadkach i w zakresie przewidzianych w niniejszym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Osoby trzecie odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z następcą prawnym podatnika za przejęte przez niego zaległości podatkowe”.

 

Odpowiedzialność osób trzecich obejmuje co do zasady:

 

  1. zaległości podatkowe podatnika;
  2. podatnik niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów;
  3. odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych;
  4. niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek;
  5. koszty postępowania egzekucyjnego.

 

Zgodnie z art. 108 § 1 o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji. Zgodnie z art. 108 § 2 postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed:

 

1) upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania;

2) dniem doręczenia decyzji:

a) określającej wysokość zobowiązania podatkowego;

b) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta;

c) w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług;

d) określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę;

3) dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przypadku wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji.

 

Zgodnie z art. 108 § 4 egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna.

 

Odpowiedzialne osoby trzecie to:

 

  1. rozwiedziony małżonek (art. 110);
  2. członek rodziny (art. 111);
  3. nabywca przedsiębiorstwa (art. 112);
  4. firmant (art. 113);
  5. dzierżawca (art. 114 i 114a);
  6. wspólnik (art. 115);
  7. członkowie organów spółek kapitałowych – spółki z o.o., spółki akcyjnej (art. 116);
  8. członkowie organów zarządzających innych osób prawnych (art. 116a);
  9. osoby prawne przejmujące lub osoby prawne nowo powstałe w wyniku podziału (art. 117);
  10. gwarant i poręczyciel (art. 117a).

 

Najpierw należy wyjaśnić, kto i na jakiej podstawie miałby odpowiadać za zobowiązania podatkowe przedmiotowej spółki z o.o. za lata 2007–2008. Otóż wskazuje Pani, że dokonywane były jakieś przekształcenia podmiotowe, spółka miała działać przy zakładzie.

 

Jeśli było tak, że związek zawodowy nabył przedsiębiorstwo prowadzone przez spółkę, to zgodnie z art. 112 nabywca przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem (spółkę z o.o.) za powstałe do dnia nabycia zaległości podatkowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, chyba że przy zachowaniu należytej staranności nie mógł wiedzieć o tych zaległościach. Jeśli związek zawodowy nabył prowadzone przez spółkę przedsiębiorstwo (lub jego zorganizowaną część), to wówczas ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki związane z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Zakres odpowiedzialności nabywcy jest ograniczony do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części (art. 112 § 3).

 

Zakres odpowiedzialności nabywcy nie obejmuje:

 

  1. podatków niepobranych oraz pobranych, a niewypłaconych przez spółkę jako płatnika lub inkasenta (np. jeśli spółka – pracodawca nie zapłaciła podatku od wynagrodzenia pracowników spółki);
  2. odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz oprocentowania zaliczek naliczonego podatku od towarów i usług, powstałych po dniu nabycia.

 

Ponadto, co istotne, nabywca nie odpowiada za zaległości podatkowe, które nie zostały wykazane w zaświadczeniu, o którym mowa w art. 306g. Jest to zaświadczenie o wysokości zaległości podatkowych zbywającego (np. zbywającego przedsiębiorstwo) na wniosek zbywającego lub na wniosek nabywcy, za zgodą zbywającego. W zaświadczeniu, o którym mowa, organ podatkowy określa wysokość zaległości podatkowych zbywającego na dzień wydawania zaświadczenia. Zaświadczenie może obejmować także inne należności wymienione w art. 107 § 2 pkt 2-4, objęte zakresem odpowiedzialności zbywcy, z tym że nabywca odpowiada za zaległości podatkowe i inne należności zbywcy wymienione w art. 107 § 2 pkt2-4, powstałe po dniu wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 306g, a przed dniem nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, jeżeli od dnia wydania zaświadczenia do dnia zbycia upłynęło więcej niż 30 dni.

 

Druga sprawa – odpowiedzialność za zobowiązania spółki z o.o. Otóż zgodnie z art. 116 § 1 za zaległości podatkowe spółki z o.o., spółki z o.o. w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że:

 

  1. We właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
  2. Niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zabezpieczającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy.
  3. Nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

 

Oczywiście odpowiedzialność ta obejmuje członków zarządu spółki z o.o., a nie członków zarządu związku zawodowego. Zgodnie z art. 116 § 2 odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Zaległości wymienione w art. 52 to:

 

  • nadpłata, jeżeli w zeznaniu lub w deklaracji została wykazana nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej, a organ podatkowy dokonał jej zwrotu lub zaliczenia na poczet zaległości podatkowych bądź bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych;
  • zwrot podatku, jeżeli podatnik otrzymał go nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej lub został on zaliczony na poczet zaległości podatkowej albo bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych, chyba że podatnik wykaże, że nie nastąpiło to z jego winy;
  • wynagrodzenie płatników lub inkasentów pobrane nienależnie lub wysokości wyższej od należnej;
  • oprocentowanie nienależnej nadpłaty bądź zwrotu podatku zwrócone lub zaliczone na poczet zaległych, bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych.

 

W związku tym jeśli nie pełniła Pani w okresie objętym postępowaniem podatkowym funkcji członka zarządu, również nie może Pani odpowiadać za jej zobowiązania.

 

Kolejny przepis to art. 116a – za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami. Stosuje się tutaj odpowiednio art. 116 (o odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych). Jeśli więc nawet związek zawodowy posiadałby jakieś zaległości podatkowe za lata 2007–2008, to jako obecny członek zarządu nie ponosi Pani za nie odpowiedzialności, ponieważ odpowiedzialność ta (zgodnie z art. 116 § 2) obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Z opisanego stanu faktycznego wynika tymczasem, że Pani pełni funkcję członka zarządu dopiero od końca 2011 r.

 

Wreszcie w grę mógłby tutaj wchodzić art. 117 – osoby prawne przejmujące lub osoby prawne powstałe w wyniku podziału (osoby nowo zawiązane) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe osoby prawnej dzielonej, jeżeli majątek przejmowany na skutek podziału, a przy podziale przez wydzielenie –także majątek osoby prawnej dzielonej nie stanowi zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Przepis ten dotyczyłby sytuacji, gdyby związek zawodowy przejął spółkę z o.o. – wówczas związek odpowiadałby za zobowiązania spółki z o.o. do wartości aktywów netto nabytych wynikających z planu podziału (art. 117 § 2). Zakres odpowiedzialności osób prawnych przejmujących jest ograniczony do zaległości z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych do dnia wydzielenia.

 

Warto wreszcie dodać, że zgodnie z art. 118 § 1 nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Z opisanego stanu faktycznego wynika, iż przedmiotem postępowania są zaległości podatkowe za lata 2007 i 2008, zatem w przypadku zaległości dotyczących 2007 r. decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej powinna zostać wydana do końca 2012 r. (chyba że wcześniej były prowadzone jakieś czynności przerywające lub zawieszające bieg przedawnienia – np. wszczęto postępowanie karnoskarbowe, niestety tych informacji nie posiadam).

 

Odnosząc się do tego, że jest Pani obecnie wzywana imiennie do złożenia wyjaśnień – wezwanie jest prawidłowe. Proszę nie zapominać, że organ podatkowy wzywa osobę prawną (tj. związek zawodowy). Zgodnie z art. 155 §1 Ordynacji podatkowej: „organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy”. Zgodnie z art. 159 §1 w wezwaniu należy wskazać:

 

  • nazwę i adres organu podatkowego;
  • imię i nazwisko osoby wzywanej;
  • w jakiej sprawie i w jakim charakterze oraz w jakim celu osoba ta zostaje wezwana;
  • czy osoba wezwana powinna stawić się osobiście lub przez pełnomocnika, czy też może złożyć wyjaśnienie lub zeznanie na piśmie;
  • termin, do którego żądanie powinno być spełnione, albo dzień, godzinę i miejsce zgłoszenia się osoby wzywanej lub jej pełnomocnika;
  • skutki prawne niezastosowania się do wezwania.

 

Przepis ten nakazuje więc, by w wezwaniu znalazło się imię i nazwisko osoby wzywanej; chodzi tutaj o osobę fizyczną. Organ nie może zatem wezwać imiennie osoby prawnej – musi zawsze wskazać imiennie osobę, która ma się stawić, a zatem w przypadku, gdy stroną postępowania jest osoba prawna lub organ chce „przesłuchać” osobę prawną, powinien wezwać (wskazaną z imienia i nazwiska) osobę fizyczną wchodzącą w skład jej organu, czyli np. przewodniczącego.

 

Zgodnie z ugruntowaną tezą: wezwanie może być kierowane wyłącznie do osób fizycznych, nigdy zaś do osób prawnych bądź jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej. Nie ma przy tym znaczenia, czy przedmiotem wezwania jest obowiązek osobistego stawienia się (wszak osobiście stawić się może tylko osoba fizyczna), czy też dokonanie innej czynności (np. złożenia wyjaśnień na piśmie lub przedłożenia dokumentów). Wniosek powyższy potwierdza treść art. 159 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W przypadku osób prawnych lub jednostek nieposiadających osobowości prawnej wezwanie może być kierowane do osób reprezentujących te podmioty (P. Pietrasz, Komentarz do art. 155, w: Ordynacja podatkowa. Komentarz, red. C. Kosikowski i in, Warszawa 2011).

 

Stąd fakt, że na wezwaniu znalazło się Pani imię i nazwisko, nie oznacza jeszcze, że postępowanie podatkowe ma się toczyć przeciwko Pani.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VIII - zero =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl