Mamy 11 279 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Żądanie zachowku od obdarowanej siostry

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 11.01.2017

Ponad 20 lat temu mama darowała mi mieszkanie. Mieszkam z nią w tym mieszkaniu i opiekuję się nią. Mam brata, który na pewno będzie żądał ode mnie zachowku. Czy zachowek będzie mu się należał po śmierci mamy za to darowane mieszkanie? Nie mam żadnych oszczędności i nie jestem w stanie zapłacić mu cokolwiek. Co w takiej sytuacji mnie czeka? Czy będę musiała sprzedać to mieszkanie i dać mu pieniądze ze sprzedaży?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z przepisem art. 991 Kodeksu cywilnego zstępnym (czyli dzieciom, wnukom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się – jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – 2/3 wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

 

Jeśli zatem Pani brat nie jest trwale niezdolny do pracy ani małoletni, to tytułem zachowku należy mu się połowa wartości udziału, jaki by mu przypadał w spadku.

 

Jeżeli Pani brat nie otrzymał ani już nie otrzyma należnego mu zachowku od matki – bądź w postaci darowizny spadkodawcy, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu – przysługuje mu przeciwko spadkobiercy lub osoby obdarowanej (czyli Pani) roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

 

Zatem Pani bratu będzie się należał zachowek od poczynionej na Pani rzecz darowizny mieszkania, jeżeli nie otrzymał niczego w darowiźnie od mamy albo nie otrzyma niczego w spadku. Zachowek oblicza się od wartości mieszkania w chwili żądania zachowku, ale w takim stanie jakie to mieszkanie było w chwili darowizny, czyli nie uwzględnia się remontów, nakładów jakie poczyniła Pani na tę nieruchomość.

 

Prawo polskie przewiduje trzy możliwości, żeby uchronić się przed wypłatą ewentualnego zachowku. Są to:

 

1) Umowa dożywocia (art. 908 § 1 K.c.).

 

Umowa dożywocia jest najlepszym sposobem, żeby uchronić się przez wypłatą zachowku.
Według art. 908 § 1 K.c.: „jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym”.

 

Stosownie do art. 908 § 2 K.c.: „jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia”.

 

2) Wydziedziczenie spadkobiercy, tj. pozbawienie go prawa do zachowku.

 

Wydziedziczenie jest uregulowane w art. 1008 K.c. Zgodnie z tym przepisem: „spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawnieni:

1) wbrew woli spadkodawcy postępują uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

2) dopuścili się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności, albo rażącej obrazy czci;

3) uporczywie nie dopełniają względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych”.

 

Jak wynika z przytoczonego przepisu, wydziedziczenie może zostać dokonane jedynie w testamencie. Nieważność tego dokumentu pociąga za sobą nieważność wydziedziczenia.

 

3) Zrzeczenie się przez brata dziedziczenia po śmierci Pani mamy.

 

Zrzeczenie takie może być dokonane wyłącznie przez umowę w formie aktu notarialnego.

 

Według art. 1048 K.c.: „Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego”.

 

Stosownie do art. 1049 § 1 K.c.: „zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej”. Według § 2 tego art.: „zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku”.

 

Do zawarcia umowy o zrzeczenie się spadku konieczna jest wola zarówno spadkodawcy, jak i spadkobiercy.

 

Z opisu Pani sprawy wnioskuję jednakże, że żadna z tych opcji nie wchodzi w grę. Innych możliwości pozbawienia brata zachowku nie ma. Pani może walczyć o zmniejszenie należnego jemu zachowku ze względu na zasady współżycia społecznego (art. 5 Kodeksu cywilnego). Czyli musiałaby Pani udowodnić, że z uwagi na brak zainteresowania i opieki nad matką, brak pomocy w chorobie, zachowek w pełnej wysokości Pani bratu się nie należy. Sąd jednakże w takiej sytuacji może jedynie zmniejszyć należny zachowek bratu, a nie w ogóle go pozbawić tego zachowku.

 

Jeżeli sąd zasądziłby zachowek to jego spłatę dla brata może Pani rozłożyć maksymalnie na 10 lat.

 

Jeżeli zasądzonych kwot spłaty nie będzie Pani płaciła to niestety brat będzie mógł wnieść sprawę do komornika.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 6 - I =

»Podobne materiały

Zachowek dla siostrzenicy/bratanicy

Przed pięcioma laty siostra przepisała na siebie gospodarstwo ciotki. Ciotka zmarła w zeszłym roku. Czy należy mi się zachowek?

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »