Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Kłótnie o spadek - jak zabezpieczyć spadek przed przeprowadzeniem sprawy spadkowej?

Autor: Janusz Polanowski • Opublikowane: 12.11.2020

Jestem córką jednej sióstr, które kłócą się o spadek po zmarłym bracie. Jedna z sióstr ma klucze do mieszkania i regularnie wynosi z domu rzeczy zmarłego. Ciotka zachowuje się skandalicznie w tej sytuacji, dochodzi do kłótni, wyzywania, krzyków. Czy jest jakiś sposób na zabezpieczenie elementów spadku, żeby w spokoju dotrwać do sprawy spadkowej i jej zakończenia? Jak to zrobić i co później? Dodam, że jedna ciotka nie interesuje się sprawą.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Kłótnie o spadek - jak zabezpieczyć spadek przed przeprowadzeniem sprawy spadkowej?

Dziedziczenie ustawowe lub testamentowe

Wraz ze śmiercią Pani wuja doszło do otwarcia spadku po nim – art. 924 Kodeksu cywilnego (skrótowo: K.c.); ustawowe określenie spadku zawarto w art. 922 K.c.. Przepisy proceduralne o „sprawach spadkowych” skoncentrowano w art. 627 i następnych Kodeksu postępowania cywilnego (skrótowo: K.p.c.). Zachowanie dwóch pań wskazuje na to, że są (a przynajmniej uważają się) spadkobiercami swego brata. Być może chodzi o dziedziczenie ustawowe (art. 931 i następne K.c.), ale zupełnie nie można wykluczyć pozostawienia swego testamentu przez spadkodawcę (art. 941 i następne K.c.). Ważne może okazać się sprawdzenie, czy Pani wuj pozostawił po sobie testament; wiąże się to z regułą pierwszeństwa dziedziczenia testamentowego (art. 941 i następne K.c.) przed dziedziczeniem ustawowym (art. 931 K.c.) – tę regułę sformułowano w art. 926 K.c. Proponuję zastanowić się nad tym, gdzie Pani wuj mógł pozostawić testament (np. w domu); informacje o testamencie bywają też umieszczane w rejestrze (bazie danych), w którym sprawdzić informacje można (odpłatnie) w dowolnej kancelarii notarialnej (na terytorium Polski).

Zawiadomienie sądu o problemach z elementami spadku

Jeżeli Pani jest poza gronem spadkobierców Pani wuja, to trudno byłoby Pani wprost brać udział w postępowaniu (o którym wzmiankę Pani zamieściła w opisie sprawy); jeżeli ma miejsce dziedziczenie ustawowe, to najprawdopodobniej po spadkodawcy dziedziczy Pani mama (a nie Pani). Niemniej jednak Pani może podjąć próbę powiadomienia „sądu spadku” (zapewne Pani znanego) o niepokojącej sytuacji – wskazanie oznaczenia (sygnatury akt) odnośnego postępowania sądowego powinno ułatwić sprawne powiadomienia danego sądu rejonowego („sądem spadku” w pierwszej instancji z reguły jest sąd rejonowy, na którego obszarze właściwości ostatnio spadkodawca mieszkał – zwłaszcza mieszkał stale).

Zabezpieczenie spadku

Opis sytuacji wskazuje na to, że wystąpiły przesłanki zabezpieczenia spadku - stosownie do treści artykułu 634 K.p.c.: „Spadek zabezpiecza się, gdy zostanie uprawdopodobnione, że z jakiejkolwiek przyczyny grozi naruszenie rzeczy lub praw majątkowych, które w chwili otwarcia spadku były we władaniu lub należały do spadkodawcy, zwłaszcza przez usunięcie, uszkodzenie, zniszczenie lub nieusprawiedliwione rozporządzenie”.

 

Jeżeli Pani zależy na tym, by doszło do zabezpieczenia spadku, to proponuję przynajmniej zapoznać się z przepisami dotyczącymi zabezpieczenia spadku (art. 633 i następne K.p.c.). Przepisy prawne są teraz szeroko dostępne – np. przy pomocy niżej wskazanej sejmowej bazy danych (pliki w niej udostępniane mogą ułatwiać dokonywanie wydruków). Chodzi o to, że zestawienie sytuacji z przepisami prawnymi powinno pomóc w nie tylko w zauważeniu prawnego znaczenia określonych sytuacji, ale również w sformułowaniu odpowiedniego pisma do sądu; podobnie mogłoby być w innych sprawach - np. w przypadku wnioskowania o ustanowienie przez sąd dla jednej z Pani ciotek kuratora dla osoby niepełnosprawnej, kuratora przewidzianego w art. 183 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Pełnomocnik w sprawie o spadek

Proszę zastanowić się nad tym, czy Pani wolałaby ograniczyć się do powiadomienia „sądu spadku” (a może także innych instytucji) o sytuacji (dotyczącej składników spadku), czy też właściwe (Pani zdaniem) byłoby odgrywanie określonej roli przez prawo przewidzianej. Jednym z wariantów mogłoby być pełnienie funkcji pełnomocnika Pani mamy; warto zauważyć, że pełnomocnik (art. 98 i następne K.c.) z bliskiego grona rodzinnego mocodawcy może także być pełnomocnikiem w sprawie cywilnej (art. 87 K.p.c.), np. w „sprawie spadkowej”. Drugi wariant to rola ustanowionego przez sąd rejonowy (jako „sąd opiekuńczy“) kuratora osoby niepełnosprawnej (art. 183 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego); być może bierność jednej z Pani ciotek wiąże się z jej niepełnosprawnością – w takim przypadku skierowany do sądu przez ową Pani ciotkę wniosku (ze wskazaniem Pani jako proponowanego kuratora dla niej) mogłoby przyczynić się do ustanowienia Pani kuratorem niepełnosprawnego. Kolejny wariant (zapewne nie do połączenia z jednym z powyższych) to funkcja kuratora spadku (którego ustanawia się w ramach zabezpieczenia spadku).

Wynoszenie elementów należących do spadku

Wynoszenie rzeczy z domu, który pozostawił spadkodawca, lub innych składników spadku mogłoby zostać zgłoszone organom ścigania. Prokuratura wydaje się szczególnie odpowiednim organem, który można by powiadomić o takich okolicznościach; przemawiają za tym dwa podstawowe aspekty: możność udziału prokuratora w postępowaniu sądowym (np. w „sprawie spadkowej”) oraz nadzorowanie przez prokuraturę policji (której zapewne byłyby powierzane określone czynności). Policję wolno powiadomić, np. w czasie zabierania składników spadku; różne może być podejście do zasadności wezwania patrolu (a za bezzasadne wezwanie może grozić mandat karny), ponieważ prawo nie tylko nie wyklucza wejścia w posiadanie spadku przez spadkobiercę lub jednego ze spadkobierców, ale również doświadczenie życiowe ukazuje, że tak dzieje się bardzo często.

 

Samodzielne (a nawet samowolne) przejmowanie składników spadku należy uwzględniać w dziale spadku (które modelowo może mieć miejsce po stwierdzeniu nabycia spadku) – „sąd spadku” trzeba informować (możliwie precyzyjnie) o tym, jakie składniki spadku zostały przejęte przez jedną ze Spadkobierczyń. Jeśli zaś osoba zabierające składniki spadku nie jest spadkobiercą (jednym ze spadkobierców), to takie zachowanie może wywołać skutki w Kodeksie karnym przewidziane – np. mógłby zostać zastosowany artykuł 178 (w którym stypizowano przestępstwo kradzieży). Oprócz tego w grę mogłoby wchodzić powiadomienie Krajowej Administracji Skarbowej o okolicznościach mogących wywoływać skutki podatkowe; „skarbówka” prawdopodobnie poradziłaby sobie.

Czynności po nabyciu spadku

Gdy dojdzie do stwierdzenia nabycia spadku, proszę pamiętać o potrzebie terminowego złożenia deklaracji podatkowej w związku z podatkiem od spadku; złożenie deklaracji podatkowej jest bardzo ważne także w przypadku chęci skorzystania ze zwolnienia podatkowego, które uregulowano w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn (chodzi o niezbyt długą ustawę, więc tym bardziej zachęcam do zapoznania się z nią i sprawdzenia, które z jej przepisów mogą okazać się ważne w związku ze spadkiem po Pani wujku.

Groźby spadkobiercy i nękanie

Naganne zachowania (np. wyzwiska lub groźby) mogą wywoływać poważne skutki prawne. Proponuję zapoznanie się z: art. 23 i art. 24 K.c. (przepisami o prawnie chronionych dobrach osobistych) oraz z następującymi artykułami Kodeksu karnego: art. 190 i art. 191 (dotyczącymi przestępstwa gróźb bezprawnych), art. 190a (przestępstwo nękania), art. 212 i następne (przestępstwo zniesławienia), art. 216 (art. przestępstwo zniewagi). Dochodzenie roszczeń cywilnych (np. przewidzianych w art. 24 K.c.) na ogół realizowane jest przez wytoczenie powództwa; w grę może wchodzić zawezwanie do próby ugodowej (od art. 184 do art. 186 K.p.c.). Podobne jest ściganie przestępstw prywatnoskargowych (np.: przestępstwa zniesławienia, przestępstwa zniewagi) – pokrzywdzony powinien przygotować, skierować do sądu oraz przed sądem popierać akt oskarżenia (zwany prywatnym aktem oskarżenia). Ściganie „przestępstw wnioskowych” (np.: gróźb bezprawnych lub nękania) jest dość podobne do ścigania przestępstw publicznoskargowych - bardzo duże znaczenie ma aktywność organów ścigania, ale prowadzenie postępowania wymaga wniosku (pokrzywdzonego) o ściganie.

 

Zachowania bardzo naganne lub groźne dla życia lub zdrowia ludzkiego (w tym przejawy agresji wobec siebie samego) mogą uzasadniać nie tylko wezwanie patrolu policyjnego, ale również przymusowe (wbrew woli chorego) udzielenie pomocy specjalistycznej – przewidziano to w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego (niezbyt długiej).

 

Wprawdzie z nagrywaniem (a niekiedy z fotografowaniem) wiąże się ryzyko prawne, ale doświadczenie (w tym doświadczenie prawnicze) wskazuje na to, że niekiedy nagrania lub fotografie pozwalają na udowodnienie, jak zdarzenie przebiegało; bardzo trudno rozstrzyga się spory o cechach „słowo przeciw słowu” (o ile to w ogóle jest możliwe). Dowody mają znaczenie w różnych sytuacjach – na ogół o dowodach pamięta się w sprawach karnych (oraz dotyczących wykroczeń), ale warto poważnie traktować również prawny obowiązek wykazania faktów (okoliczności), z których wywodzi się skutki prawne (art. 6 K.c., art. 232 K.p.c.). Ponadto duże znaczenie ma odpowiednia aktywność – w sprawach cywilnych dotyczy tego aspektu np. art. 230 K.p.c. (a odpowiednia aktywność jest przejawem korzystania z prawa do sądu).

 

Wyrażam nadzieję na to, że ta odpowiedź pomoże dobrze załatwiać sprawy związane ze spadkiem i sporami o spadek. Zapraszam do zadawania pytań dodatkowych.  

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 7 - jeden =

»Podobne materiały

Prawo do powtórnej nagrody jubileuszowej dla pracownika wojskowa

Jestem pracownikiem wojska z 35-letnim stażem pracy. W 2011 r. otrzymałam nagrodę jubileuszową po 35 latach, wliczając w to 6 lat opieki nad trójką dzieci. W 2012 r. w związku z koniecznością uzyskania prawa do pobierania emerytury zwolniłam się na trzy dni i ponownie zawarłam nową umowę. W myśl now

 

Pieniądze z funduszu alimentacyjnego po śmierci zobowiązanego

Mój ojciec miał zasądzone alimenty na moją rzecz, ale ich nie płacił. Zmarł trzy lata temu. Czy mogłabym otrzymywać alimenty z funduszu alimentacyjnego?

 

Saldo ujemne na rachunku bankowym w wyniku działań komornika

Czy bank może pozwolić zrobić komornikowi ujemne saldo na moim rachunku bankowym w celu ściągnięcia alimentów, które muszę płacić na dziecko?

 

Zażalenie na postanowienie sądu o przybiciu

Wziąłem udział w komorniczej licytacji nieruchomości (jako uczestnik). Licytację wygrał, moim zdaniem, uczestnik nieuprawniony, więc złożyłem zażalenie na postanowienie sądu o przybiciu. Wezwano mnie do określenia wartości przedmiotu zaskarżenia. Czy podać kwotę wylicytowaną (100 000 zł),

 

Zakup pawilonu handlowego

Zamierzam dokonać zakupu pawilon handlowy na targowisku (dzierżawa gruntu od gminy). Jakich formalności muszę dopełnić? Czy umowa musi być notarialna? Zakupu dokonam od osoby prowadzącej działalność.

 

Zwrot zakupionego samochodu

Sprzedałem samochód prywatnie jako osoba fizyczna innej osobie fizycznej. Przed sprzedażą byliśmy u diagnosty, klient zbadał cały samochód. Powiedziałem wszystko, co wiem o pojeździe. Obecnie klient (minął tydzień) chce oddać mi samochód. Tłumaczy, że jego zdaniem przesunięto licznik kilometrów. Żąd

 

Co zrobić aby nie płacić zachowku od otrzymanej nieruchomości?

Babcia posiadała majątek: 2 działki budowlane (jedna z domem) i jedną działkę zieloną – o niskiej wartości. Babcia miała troje dzieci. Mój tata dostał działkę z domem (bo go remontował). Drugą działkę sprzedała i zysk podzieliła równo między dzieci. Działkę zieloną chce przepisać na mnie. Czy

 

Zanieczyszczanie ściekami prywatnej posesji – odszkodowanie i rekultywacja

Na teren mojej działki wylewają się ścieki odprowadzane z pobliskiej szkoły przemysłowej. Zgłosiłem problem dyrektorowi szkoły, ale zabezpieczenie rzeki (do której odpady są wlewane) zerwało się już miesiąc po jego wykonaniu. Wiem, że szkoła nie ma zezwolenia wodnoprawnego na spust ścieków. Chciałby

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »