Mamy 10 970 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zabezpieczenie majątku wspólnego z nową rodziną

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 19.08.2019

Mój mąż ma 12-letnie dziecko z poprzedniego małżeństwa. Tuż przed naszym ślubem kupił dom z działką. W chwili obecnej mamy 2 wspólnych dzieci. Czy i jak mąż może „zabezpieczyć” majątek wspólny, działkę z domem, w którym wspólnie mieszkamy (majątek wspólny z jego nową rodziną), tak by nie trzeba było części oddawać lub spłacać jego niepełnoletniej córki? Dodam, iż córka nadal mieszka ze swoją matką i nie wchodzi zapewne żadne dobrowolne zrzeczenie się spadku. Ewentualnie czy mąż może mnie wpisać w akcie notarialnym jako współwłaściciela działki i domu, tak by również nie trzeba było nic regulować z jego córką? Mąż płaci alimenty oraz byłej żonie i córce pozostawił znaczącą większość wcześniejszego majątku.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zabezpieczenie majątku wspólnego z nową rodziną

Fot. Fotolia

W chwili obecnej, mając na uwadze, iż Państwa wspólne dzieci są małoletnie, celem całkowitego wykluczenia córki męża z pierwszego małżeństwa z kręgu osób uprawnionych do działki z domem zasadnym jest przeniesienie na Panią umową dożywocia prawa własności do ww. nieruchomości. Przeniesienie prawa własności na rzecz Państwa wspólnych małoletnich dzieci, z uwagi na fakt, iż mamy do czynienia z umową dożywocia, nie jest możliwe bez zgody sądu – a ta, jak mniemam, nie będzie wyrażona.

 

O ile bowiem Pani mąż mógłby sporządzić testament, na którego mocy powołałby do spadku Pani i Państwa wspólne dzieci, o tyle jednak córka z pierwszego małżeństwa miałaby prawo do zachowku. Z uwagi na wiek dziecka, nie sądzę, by możliwe było wydziedziczenie.

 

„Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

 

1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;

3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych”.

 

Wskazana w testamencie przyczyny musi być jednak sprawdzono, czy rzeczywiście jest ona uzasadniona, czy występowała. Wskazanie w testamencie przyczyny wydziedziczenia nie zawsze przesądza o skuteczności wydziedziczenia. Dana przyczyna bowiem musi rzeczywiście istnieć, stąd też spadkobierca bezpodstawnie wydziedziczony może dochodzić zachowku, powołując się na bezzasadność wydziedziczenia. Także spadkobierca wydziedziczony w testamencie, któremu już z innych przyczyn nie służy roszczenie o zachowek, może w celu ochrony innego interesu prawnego – żądać ustalenia, że wydziedziczenie jest bezpodstawne (wyr. SN z dnia 9 grudnia 1974 r., sygn. akt I CR 873/74). Proszę zwrócić uwagę na zwrot „uporczywie”. Dla skutecznego wydziedziczenia nie może bowiem występować jedynie nie dopełnianie względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych. Owo nie dopełnienia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych musi być uporczywe. Zachowanie uprawnionego do zachowku odnosi się do osoby spadkodawcy i dotyczy niedopełniania obowiązków rodzinnych względem niego, na przykład niewykonywanie obowiązku alimentacyjnego, nieudzielanie opieki, brak pomocy w chorobie itp. Należy jednak podkreślić, że wskazane zachowanie musi nosić cechy uporczywości, czyli musi być długotrwałe czy wielokrotne.

 

Podobny pogląd przyjmuje Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt I ACa 887/12 zgodnie z którym „przyczyna wydziedziczenia wymieniona w art. 1008 pkt 3 k.c. polega na uporczywym niedopełnianiu względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych. Zachowanie takie odnosić się musi do osoby spadkodawcy i dotyczyć niedopełniania obowiązków rodzinnych właśnie względem niego. Doktryna podaje liczne przykłady takiego zachowania, jak np.: niewykonywanie obowiązku alimentacyjnego, nieudzielanie opieki, brak pomocy w chorobie. Jednak co więcej - zachowanie takie musi nosić cechy uporczywości, czyli być długotrwałe lub wielokrotne. Ocena wykonywania obowiązków rodzinnych, o których mowa w tym przepisie, a obejmujących nie tylko obowiązek alimentacyjny, ale także m.in. obowiązek pieczy i pomocy w chorobie, czy w związku ze stanem zdrowia, jak też w związku z innymi trudnościami życiowymi nie może być jednak oderwana od realiów określonego przypadku”.

 

Na niekorzyść Pani męża w niniejszej sprawie przemawia wiek dziecka. Dziecko w wieku 12 lat nie zdaje sobie jeszcze sprawy z wielu rzeczy, a zatem trudno mówić o uporczywości w jego zachowaniu.

 

Z tego też powodu, by całkowicie wykluczyć córkę z pierwszego małżeństwa z dziedziczenia, należy przenieść na Panią prawo własności, lecz nie drodze darowizny (wlicza się ona do zachowku), a w drodze dożywocia (nie jest wliczane do zachowku).

 

Istotny z punkt widzenia Pani interesu jest przepis art. 994 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego.

 

Wyraźnie podkreślić należy stanowisko orzecznictwa, które znajduje wyraz także w doktrynie prawa cywilnego. Andrzej Kidyba w Komentarzu do Kodeksu cywilnego wskazał, iż „darowizny uczynione na rzecz spadkobierców oraz osób uprawnionych do zachowku są doliczane do spadku bez względu na czas ich dokonania”.

 

Stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 12 listopada 1996 r., sygn. akt I ACr 308/96, zostało poparte przez ten sam Sąd w wyroku z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt I ACa 285/0).

 

Zgodnie z tezą drugiego wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt I ACa 285/04, „na poczet zachowku nie dolicza się darowizn dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty na rzecz osób nie będących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku (art. 994 § 1 k.c.). »A contrario« należy przyjąć, iż podlegają zaliczeniu darowizny uczynione na rzecz spadkobierców lub uprawnionych do zachowku bez względu na datę ich dokonania”.

 

Korzystne z punktu widzenia Pani byłoby zawarcie umowy dożywocia. Istotny jest przepis art. 908 § 1, zgodnie z którym „jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym”.

 

Treść prawa dożywocia, a więc zakres zobowiązania się nabywcy nieruchomości do dożywotniego utrzymania zbywcy lub bliskich mu osób, określa z reguły, i to w sposób bardzo szczegółowy, umowa dożywocia. W braku odpowiednich postanowień umownych nabywca nieruchomości zobowiązany jest do świadczeń określonych w art. 908 § 1.

 

Umowa dożywocia jest odpłatnym i wzajemnym stosunkiem cywilnoprawnym, tj. regulującym prawa i obowiązki obydwu stron czynności prawnej. Do obliczania zachowku bierzemy bowiem pod uwagę darowizny. Umowa dożywocia jako umowa odpłatna nie jest darowizną i jako taka nie podlega zaliczeniu przy obliczaniu zachowku. Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 lipca 2006 roku (sygn. akt. VI ACa 99/2006), w którym stwierdził, iż „umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w zamian za świadczenie z ubezpieczenia społecznego, wobec zawarcia w niej elementów z rożnych dziedzin prawa, ma niejednorodny charakter, jednakże ze względu na zakres regulacji oraz cel, jakiemu ma służyć, nie może być ona z punktu widzenia zachowku traktowana tak, jak umowa darowizny w rozumieniu przepisu art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego, a tylko takie darowizny doliczane są do spadku przy obliczaniu zachowku po myśli przepisu art. 993 Kodeksu cywilnego”.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 9 plus siedem =

»Podobne materiały

Czy możliwość odwołania darowizny się przedawnia?

Czy możliwość odwołania darowizny się przedawnia? Czy można ją cofnąć po upływie trzech lat od zniewagi darczyńcy przez obdarowanego? Chodzi o mojego tatę, który w czasie trwania małżeństwa zdradzał mamę, w wyniku czego został ojcem dwójki dzieci. Zamieszkał w tej samej małej miejscowości z konkubin

 

Wykonanie darowizny dla partnera

Chciałabym darować swojemu partnerowi, który ze mną mieszka, część mego domu. Mam tylko obawy, co stanie się, gdyby on np. umarł (ma 69 lat) i o tę część domu upomniałaby się jego rodzina. Dzieci on nie ma, ale jest rodzeństwo, siostrzeńcy i ich dzieci. A gdybym pierwsza umarła ja, to czy mój syn mu

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »