Mamy 10 655 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wyzysk w prawie cywilnym

Autor: Karol Jokiel • Opublikowane: 11.04.2012 • Zaktualizowane: 11.04.2012

Artykuł omawia warunki konieczne dla uznania, że umowa została zawarta w warunkach wyzysku jednej ze stron oraz skutki tego stanu rzeczy.

Karol Jokiel

»Wybrane opinie klientów

Rewelacja!!! Wszystko bardzo klarownie wytłumaczone. Korzystałem z usług nie jednego prawnika, ale tak przygotowane pismo i objaśnienia jakie otrzymałem wprawiło mnie w zdumienie. Wszystko na najwyższym poziomie!!! Polecam serdecznie i dziękuję całemu zespołowi ePorady24, a w szczególności Panu Karolowi Jokielowi.
Zbyszek
Żadna opinia nie wyrazi mojej wdzięczności dla zespołu ePorady. Moja sprawa wydawała mi się tak skomplikowana, że nie do rozwiązania. Nie wiedziałem, od której strony ją zacząć. Szperając w internecie, natrafiłem na ePorady i okazało się, że moją sprawę można zacząć od strony, której absolutnie bym się nie spodziewał.
Jestem bardzo zadowolony z obrotu sprawy, która mnie dotyczy. Z tak znikomych danych, które przekazałem, otrzymałem pismo tak profesjonalnie napisane, jakby zespół ePorady był moim bardzo dobrym znajomym i znał mój problem tak dobrze jak ja. Dziękuję bardzo i będę polecał wszystkim korzystanie z waszych usług.
Henryk
Bardzo, bardzo dziękuję!!! W ciągu dwóch dni otrzymałam więcej wiadomości na temat mojej sprawy niż w ciągu 2 miesięcy od dwóch adwokatów!!!! Do tej pory dowiadywałam się tylko, jakie prawa ma osoba, która naraziła mnie na ogromne szkody, i jakie konsekwencje grożą mi, jeżeli nie będę respektować tych praw. Nawet odpowiedź na dodatkowe pytanie nastąpiła szybciej i była bardziej wyczerpująca niż trwająca od tygodnia dyskusja na ten temat z moim pełnomocnikiem (teraz byłym). O kosztach nie mówiąc. BARDZO POLECAM!!!
Małgorzata
Widziałem już wiele pozwów, ale sporządzony przez prawnika z eporady24.pl jest prawdziwym majstersztykiem i wyrazem profesjonalizmu. Jasno, konkretnie, przy minimum słów, maksimum treści. Do tego relacja jakości do ceny również znajduje swoje uzasadnienie. Z pełnym przekonaniem wygranej sprawy zanoszę pozew do sądu. Nikomu nie należy życzyć sądowych spraw, ale gdyby zaszła potrzeba, z pełnym przekonaniem mogę polecić eporady24.pl.
Jacek
Powiem tak: cuda załatwiane są od ręki! Na sprawie w sądzie sędzina była zaskoczona tak profesjonalnym i rzeczowym przygotowaniem, a wszystko dzięki ePorady24! Zakończyłem sprawę i wygrałem!!!! Polecam ten serwis i serdecznie dziękuję. Tak sprawnej obsługi mógłby pozazdrościć każdy inny serwis! Prawnicy są na najwyższym poziomie!!! Polecam z całego serca!!!
Zbyszek

Co do zasady, zgodnie z przepisem art. 3531 Kodeksu Cywilnego (K.c.), czyli ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) – strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, bezwzględnie obowiązującym przepisom prawa ani zasadom współżycia społecznego.

 

Wprowadzając do Kodeksu cywilnego przytoczony wyżej przepis, ustawodawca zajął tym samym stanowisko, że natura każdej umowy cywilnoprawnej i generowanego przez nią stosunku sprowadza się w ogólności do tego, że wyraża i pozwala realizować interes każdej ze stron. Jeżeli zaś interesy te bywają przeciwstawne, istotę umowy stanowi uzgodnienie woli stron, wyrażającej ich interesy w postaci kompromisowej, w który to kompromis – zgodnie z zasadą – nie należy ingerować.

 

Strony w szczególności mogą swobodnie decydować o zawarciu lub niezawarciu umowy, o wyborze kontrahenta, a także swobodnie ukształtować – w porozumieniu z kontrahentem – treści umowy. Strony mogą także w zasadzie swobodnie wybrać formę umowy.

 

Jedno z trzech fundamentalnych ograniczeń zasady swobody umów (obok bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa oraz właściwości stosunku prawnego) wynika z zasad współżycia społecznego. Chodzi tutaj o ewentualną sprzeczność umowy z dobrymi obyczajami lub wykroczenie przez nią przeciwko uznanym w społeczeństwie zasadom moralnym albo przyjętej w obrocie rynkowym uczciwości, spełnienie której to przesłanki – w razie zaistnienia sporu na tym tle pomiędzy stronami – ocenia autorytatywnie sąd.

 


Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Fundamentalną instytucją prawną, która nawiązuje do tego ograniczenia zasady swobody umów jest wyzysk. U jej podstaw legło przekonanie, że akceptacja zasady swobody umów nie może prowadzić do popierania kształtowania treści umowy w ten sposób, aby pomiędzy świadczeniami stron zachodziła nieuzasadniona, rażąca dysproporcja.

 

Zgodnie z unormowaniem art. 388 § 1 K.c. „jeżeli jedna ze stron, wyzyskując przymusowe położenie, niedołęstwo lub niedoświadczenie drugiej strony, w zamian za swoje świadczenie przyjmuje albo zastrzega dla siebie lub dla osoby trzeciej świadczenie, którego wartość w chwili zawarcia umowy przewyższa w rażącym stopniu wartość jej własnego świadczenia, druga strona może żądać zmniejszenia swego świadczenia lub zwiększenia należnego jej świadczenia, a w wypadku gdy jedno i drugie byłoby nadmiernie utrudnione, może ona żądać unieważnienia umowy”.

 

Jak wynika z przytoczonego przepisu, pierwszą przesłanką wyzysku jest zatem dysproporcja świadczeń stron umowy, która musi być stwierdzona nie na podstawie subiektywnej oceny jednego z kontrahentów, lecz według obiektywnych cen rynkowych (tak przykładowo wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 27 października 2004 r., I ACa 530/04). Dysproporcja świadczeń musi być przy tym „rażąca”, czyli bardzo duża, wręcz oczywista. W razie sporu pomiędzy stronami umowy, co do okoliczności czy w danym przypadku taka dysproporcja ma miejsce czy nie, winien o tym rozstrzygnąć niezawisły sąd.

 

Równocześnie, według drugiej przesłanki wyzysku, stan ten powinien być skutkiem wykorzystania przez jedną ze stron umowy szczególnych cech osobowych kontrahenta (niedołęstwa lub niedoświadczenia) albo szczególnej, trudnej sytuacji, w jakiej przyszło mu działać w postaci przymusowego położenia (np. z uwagi na stan zdrowia, wiek, trudną sytuację rodzinną, majątkową).

 

Ustawodawca wprowadził dwojakie skutki prawne dla umowy zawartej w warunkach wyzysku (a co za tym idzie – dwojakie uprawnienia osoby pokrzywdzonej), wskazując zarazem kolejność ich realizacji. Przede wszystkim więc pokrzywdzony może żądać:

 

  1. ukształtowania (zmiany) treści umowy poprzez stosowne zmniejszenie lub zwiększenie któregoś z nich albo częściowe skorygowanie obydwu, a dopiero, gdyby się okazało, że realizacja takiej korekty byłaby nadmiernie utrudniona,
  2. unieważnienia umowy, jeżeli realizacja uprawnienia określonego w pkt a) byłaby nadmiernie utrudniona.

 

Jeśli sąd unieważni umowę na podstawie art. 388 § 1 K.c., to uważa się ją za nieważną już od momentu jej zawarcia. Dlatego też świadczenia spełnione wcześniej przez strony, jako nienależne (art. 410 § 2 K.c.), muszą zostać wzajemnie zwrócone.

 

Stosownie do przepisu art. 388 § 2 K.c., uprawnienia pokrzywdzonego zawarciem umowy w warunkach wyzysku wygasają z upływem lat dwóch od dnia zawarcia umowy, co oznacza, że w tym terminie wyzyskany kontrahent musi wnieść do sądu powództwo, inaczej umowa jest definitywnie ważna. Wspomniany termin dwuletni, jako termin zawity prawa materialnego, niepodlega przywróceniu.



Stan prawny obowiązujący na dzień 11.04.2012

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Komentarze (1):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • V + 0 =

13.01.2019

nie można \"unieważnić\" umowy - można jedynie stwierdzić jej \"nieważność\", a to dwie zupełnie różne rzeczy !

asq

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

 

 

»Podobne materiały

Umowa deweloperska - jej strony, przedmiot oraz podstawowe prawa i obowiązki

Umowa deweloperska to jeden z kontraktów bardzo często występujących w obrocie. Nic dziwnego – każdy w końcu chce mieć własny kąt. Warto więc bliżej przyjrzeć się konstrukcji prawnej tej umowy. Zwłaszcza że obecny kryzys w budownictwie sprzyja poszukiwaniu przez deweloperó

Trusty w prawie polskim – powiernicze nabycie nieruchomości

Artykuł przedstawia instytucję powierniczego (fiducjarnego) zlecenia nabycia nieruchomości w prawie polskim w odniesieniu do konstrukcji trustu – instytucji obowiązującej w systemach anglosaskich.

Umowa przedwstępna

Artykuł omawia możliwości prawnego wykorzystania instytucji umowy przedwstępnej oraz skutki zawarcia tego typu umowy.

Sprzedaż poza lokalem przedsiębiorcy

Wszelkie wycieczki i spotkania bywają niejednokrotnie „dobrą okazją” do kupienia różnych rzeczy od osób, które same nas – konsumentów znalazły, przekonując, że bez tego, co nam proponują, nie da się żyć. Często następnego dnia przychodzi refleksja: czy jest jeszcze

Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia

Artykuł omawia zagadnienia prawne związane z prowadzeniem cudzych spraw bez zlecenia.

Jakie są skutki oświadczenia woli złożonego dla pozoru?

Oświadczenie woli złożone dla pozoru jest co do zasady nieważne i nie odnosi skutków prawnych. Pozorność oświadczenia woli nie ma jednak wpływu na skuteczność odpłatnej czynności prawnej, dokonanej na podstawie pozornego oświadczenia, jeżeli wskutek tej czynności osoba trzecia dział
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »