.
Mamy 12 503 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wysokość zachowku

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 18.06.2013

Moja matka zmarłszy, pozostawiła majątek wart 300 000 zł (według wyceny robionej jakiś czas temu). Powołała mnie w testamencie jako jedynego spadkobiercę. Teraz mój ojczym i dwie przyrodnie siostry domagają się zachowku. Czy będę musiał go zapłacić? Jaka będzie wysokość zachowku? Czy należy dokonać nowej wyceny majątku po matce? 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego (w skrócie: K.c.):

 

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

 

Jak wynika z powyższego, mąż zmarłej oraz jego dzieci są uprawnieni do żądania zachowku po swoim ojcu od osoby, która odziedziczyła spadek.

 

Uprawnienie do zachowku przyjmuje postać roszczenia o zapłatę kwoty równej wartości połowy udziału spadkowego, który przypadłby uprawnionym, gdyby doszli do dziedziczenia z ustawy. Większy zachowek – 2/3 kwoty spadku – przysługuje osobom małoletnim oraz tym, które w chwili otwarcia spadku były trwale niezdolne do pracy.

 

Niestety w tych okolicznościach raczej nie uchyli się Pan od zapłaty zachowku na rzecz osób uprawnionych.

 

Zgodnie jednak z art. 999 K.c. – jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

 

Z powyższego wynika, że jest Pan zobowiązany do zapłaty zachowku tylko powyżej kwoty wartości Pana własnego zachowku.

 

Ponadto jeżeli Pańska matka dokonywała znacznych darowizn na rzecz Pana przyrodniego rodzeństwa, to te darowizny zostaną zaliczone do kwoty zachowku.

 

Do sprawy o zachowek powinna zostać dokonana nowa wycena majątku, chociaż jeżeli strony się zgodzą, można zastosować już tę wykonaną w innej sprawie.

 

Przyjmując, że wartość spadku po Pańskiej matce wynosi 300 000 zł, a do dziedziczenia z ustawy powołani zostaliby: mąż oraz dwie siostry i Pan jako syn – to każdy dziedziczyłby w częściach równych po ¼ całości spadku.

 

Pan odziedziczył całość. Pozostałym osobom przysługuje roszczenie o zapłatę połowy tego, co dziedziczyliby z ustawy – czyli każdemu po 1/8 całości (1/4 x 1/2).

 

Z powyższego wynika więc, że – przyjmując podaną przez Pana wartość spadku – każdy z uprawnionych może żądać od Pana wypłaty zachowku w wysokości po 37 500 zł (300 000 x 1/8).

 

Oczywiście kwota ta zależy od wartości spadku przyjętej zgodnie przez strony postępowania albo przez sąd albo na podstawie wyceny biegłego.

 

Punktem odniesienia przy obliczaniu stanu czynnego spadku dla potrzeb obliczenia wysokości należnego zachowku może być jedynie chwila otwarcia spadku będąca chwilą śmierci spadkodawcy. Ustalanie składu spadku, mianowicie różnicy między wartością stanu czynnego spadku (aktywów) i wartością stanu biernego spadku (pasywów), następuje więc, co do zasady, według reguł określonych w art. 922 K.c., nie uwzględnia się jedynie zapisów i poleceń oraz oczywiście długów z tytułu zachowku (wyrok SN z 14.3.2008 r., IV CSK 509/07, niepubl.). Natomiast zachowek oblicza się według cen z dnia ustalania zachowku.

 

Należy również pamiętać, że zgodnie z art. 1007 K.c. roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.

 

Ponadto spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

 

  • wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
  • dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
  • uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

 

Przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu.

 

Reasumując: mąż oraz dzieci spadkodawczyni są uprawnieni do zachowku po niej i mogą żądać od Pana (spadkobiercy testamentowego) odpowiednich kwot tytułem zachowku, chyba że zostali wydziedziczeni albo upłynął termin na realizację tego uprawnienia.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 plus IV =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »