.
Mamy 12 389 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego

Autor: Anna Sochaj-Majewska • Opublikowane: 12.02.2013

Od kilku tygodni jestem na zwolnieniu chorobowym z powodu ciąży. Pracuję na etat, ale miesiąc temu otwarłam działalność gospodarczą i zatrudniłam pracownika (sama nic nie robię). Czy ZUS może mi cofnąć wypłacanie zasiłku, bo uzna wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego w celu niezgodnym z przeznaczeniem?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

O tym, czy faktycznie Pani nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w celu niezgodnym z jego przeznaczeniem, to znaczy do samodzielnego prowadzenia działalności gospodarczej, nie decyduje jedynie formalne zatrudnienie pracownika. To ten pracownik musi wykonywać za Panią lub w Pani imieniu, z wyraźnego upoważnienia, w zasadzie wszystkie czynności, jakie łączą się z obowiązkami właściciela jednoosobowej firmy, czyli w szczególności, zależnie od rodzaju prowadzonej działalności: wystawianie faktur, spotkania z klientami, przyjmowanie i realizowanie zleceń w pełnym zakresie.

 

Prawo do zasiłku chorobowego nabyła Pani w wyniku zatrudnienia na podstawie umowy o pracę i nieprzerwanego 30-dniowego podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, obowiązkowemu w przypadku pracy na etacie, które to ubezpieczenie kontynuuje Pani zapewne w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej, choć jest ono z tego tytułu dobrowolne (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o ubezpieczeniu społecznym w razie choroby i macierzyństwa, j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512 z późn. zm.). Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego (art. 6 ust. 1 ustawy); świadczenie to przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy z powodu choroby – przez 182 dni, a jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą lub występuje w trakcie ciąży – nie dłużej niż przez 270 dni (art. 8 ustawy). Miesięczny zasiłek chorobowy wynosi 100% podstawy jego wymiaru, jeśli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży.

 

Jeśli nie zgłosiła się Pani do ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, to, jak wynika z treści przepisu art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy, zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy powstałej w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego (umowa o pracę) nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy kontynuuje działalność zarobkową lub podjęła działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby. Ubezpieczenie chorobowe ustaje po 30 dniach od zakończenia stosunku pracy. W takich okolicznościach Zakład Ubezpieczeń Społecznych miałby prawo aktualnie zaprzestać wypłacania Pani zasiłku chorobowego, bowiem upłynął już miesiąc od zakończenia stosunku pracy, kiedy „działało” obowiązkowe ubezpieczenie chorobowe z tego tytułu. W takiej sytuacji istotne byłoby jedynie podjęcie działalności, która stanowi tytuł do objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, aby zaprzestanie wypłacania zasiłku było zasadne; bez znaczenia jest, że przedsiębiorca działający jednoosobowo zatrudnia choćby jednego pracownika oraz że nie wykorzystał jeszcze w pełni okresu zasiłkowego.

 

Zakładając jednak, że wybrała Pani zdecydowanie korzystniejsze dla siebie rozwiązanie i zgłosiła się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzonej od miesiąca działalności gospodarczej (bez względu na deklarowaną podstawę wymiaru składki, maksymalną lub minimalną ustawową), przedstawione w pytaniu zagadnienie należy oceniać przez pryzmat regulacji zawartej w art. 17 ustawy. W myśl tego przepisu ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia (art. 17 ust. 1). Zasiłek chorobowy nie przysługuje również w przypadku, gdy zaświadczenie lekarskie zostało sfałszowane (art. 17 ust. 2 ustawy), zaś okoliczności, o których mowa w ust. 1 i 2, ustala się w trybie określonym w art. 68 ustawy.


Jak wskazał Sąd Najwyższy – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w wyroku z dnia 4 kwietnia 2012 r. (sygn. akt II UK 186/11):

 

„Pojęcie – prowadzenie działalności gospodarczej – obejmuje bardzo zróżnicowane postacie aktywności zarobkowej, od fizycznego wykonywania konkretnej pracy do prowadzenia przedsiębiorstwa rozumianego jako zarządzanie nim (podejmowanie decyzji gospodarczych). Nie każda więc aktywność zawodowa powoduje utratę prawa do świadczeń należnych na wypadek niezdolności do pracy. Jeżeli aktywność taka ogranicza się do wykonywania sporadycznych czynności zarządzających, samo podpisanie faktur przygotowanych przez zatrudnionych pracowników, nie przesądza o prowadzeniu działalności zarobkowej w rozumieniu powołanego wyżej przepisu. W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą, wykonywaniem pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512 ze zm.), jest wykonywanie konkretnej pracy, a także wszelkich czynności związanych z jej prowadzeniem, w czym mieści się osobisty nadzór nad nią, podpisywanie dokumentów związany z prowadzoną działalnością”.

 

Najbardziej bezpiecznym rozwiązaniem, minimalizującym ryzyko zakwestionowania przez ZUS prawa do zasiłku, będzie przede wszystkim udzielenie pracownikowi pełnomocnictwa do podpisywania faktur za Panią i do zawierania umów z klientami w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Należy delegować na niego również wszelkie czynności faktyczne, jakie łączą się z normalnym tokiem działalności. W ten sposób utrudni Pani organowi rentowemu ewentualne dowodzenie, że wykorzystuje Pani zwolnienia do celów z nim niezgodnych, podejmując pracę zarobkową.

 

Zwracam jednak uwagę, iż wedle rygorystycznej interpretacji, wyrażonej w wyroku Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 9 czerwca 2009 r. (sygn. akt II UK 403/08):

 

„Wykonywanie przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą w trakcie pozostawania na zwolnieniu lekarskim czynności związanych z tą działalnością stanowi – poza przypadkiem kontynuowania działalności w okresie hospitalizacji – wykorzystywanie przez nią zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z jego celem i jako takie powoduje utratę prawa do zasiłku chorobowego. W tym sensie pod pojęciem pracy zarobkowej należy rozumieć wszelką aktywność ludzką, która zmierza do uzyskania zarobku, nawet gdyby miała ona polegać naczynnościach nieobciążających przedsiębiorcę (pozostającego na zwolnieniu lekarskim) w istotny sposób”.

 

W świetle tego orzeczenia nawet najmniejsza aktywność może skutkować podważeniem zasadności pobierania zasiłku (niezgodne z celem wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego) i odebraniem tego świadczenia.

 

Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do kontrolowania ubezpieczonych co do prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy zgodnie z ich celem oraz do formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich (art. 68 ust. 1 ustawy). Szczegółowe zasady i tryb kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich określa Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 743). Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy z powodu choroby polega na ustaleniu, czy ubezpieczony w okresie orzeczonej niezdolności do pracy nie wykonuje pracy zarobkowej, oraz czy nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem (§ 5 ust. 1 Rozporządzenia).

 

Przepisy § 5 i § 9 wyżej wymienionego rozporządzenia nie zamykają jednak katalogu środków dowodowych, przy których użyciu można oceniać sposób wykorzystywania zwolnienia lekarskiego, dlatego ZUS może dowodzić swoich twierdzeń także innymi niż protokół pokontrolny dowodami, jak zeznania świadków, dokumenty, fotografie (por. również wyrok Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 26 lipca 2011 r., sygn. akt I PK 22/11, teza 2). Jeśli w wyniku decyzji zostałaby Pani pozbawiona prawa do zasiłku, służyć będzie Pani prawo odwołania się do sądu, w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • zero minus 10 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »