Mamy 11 279 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wykorzystanie wizerunków znanych osób do celów komercyjnych

Autor: Agata Alberska • Opublikowane: 04.02.2017

Chciałbym wyprodukować grę planszową z kartami będącymi karykaturami osób powszechnie znanych. Karykatury wykona artysta plastyk. Czy taki celebryta albo polityk może pozwać nas do sądu za sprzedawanie jego wizerunku wraz z grą planszową? Jak daleko można się posunąć ze śmiesznością postaci – czy „grube” żarty są dozwolone?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z Prawem autorskim:

 

„Art. 81. 1. Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie.

2. Zezwolenia nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku:

1) osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych; (…).”

 

Do ochrony wizerunku stosuje się odpowiednio przepis poniższy:

 

„Art. 78. 1. Twórca, którego autorskie prawa osobiste zostały zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania. W razie dokonanego naruszenia może także żądać, aby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności aby złożyła publiczne oświadczenie o odpowiedniej treści i formie. Jeżeli naruszenie było zawinione, sąd może przyznać twórcy odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub – na żądanie twórcy – zobowiązać sprawcę, aby uiścił odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez twórcę cel społeczny.”

 

Dodatkowo, wskazuję na ochronę przewidzianą w przepisach prawa cywilnego:

 

Kodeks cywilny:

 

„Art. 23. Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.”

 

„Art. 24. § 1. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

 § 2. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.

 § 3. Przepisy powyższe nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym.

 

Karykatura – parodia np. polityka jest jedną z postaci jej wizerunku chronionego przepisami, na które wskazałam powyżej.

 

Karykaturą jest „skrajnie uproszczona konkretyzacja obrazu fizycznego, zdatna do rozpowszechniania” (J. Barta, System prawa prywatnego, tom 13, Prawo autorskie, wyd. CH Beck, 2008, źródło: LEGALIS, rozdz. IX, § 45. I).

 

W wyroku z dnia 20 maja 2004 r., sygn. II CK 330/03, Sąd Najwyższy wskazał, że: „wizerunek, poza dostrzegalnymi dla otoczenia cechami fizycznymi, tworzącymi wygląd danej jednostki i pozwalającymi, jak się określa, na jej identyfikację, wśród innych ludzi, może obejmować dodatkowe, utrwalone elementy związane z wykonywanym zawodem, jak charakteryzacja, ubiór, sposób poruszania się i kontaktowania z otoczeniem. Im bardziej dana osoba jest znana, tym większe prawdopodobieństwo, że zostanie ona powszechnie rozpoznana nawet wtedy, gdy portret nie będzie wierny albo gdy będzie bardzo uproszczony (np. karykatura)”.

 

W tym miejscu dodatkowo wskazuję na Prawo prasowe, które także podnosi temat karykatury.

 

„Art. 41. Publikowanie zgodnych z prawdą i rzetelnych sprawozdań z jawnych posiedzeń Sejmu i rad narodowych oraz ich organów, a także publikowanie rzetelnych, zgodnych z zasadami współżycia społecznego ujemnych ocen dzieł naukowych lub artystycznych albo innej działalności twórczej, zawodowej lub publicznej służy realizacji zadań określonych w art. 1 i pozostaje pod ochroną prawa; przepis ten stosuje się odpowiednio do satyry i karykatury.”

 

Sądy wydają wyroki podzielone, jednak w przeważającej części uznaje się, że taka karykatura, jaką Pan proponuje, jest bezprawna.

 

I tak na przykład można w tym miejscu wskazać na wyroku z dnia 7 lutego 1995 r., sygn. I ACr 697/94, Sądu Apelacyjnego. Postępowanie dotyczyło artysty, który stworzył wizerunek Genowefy Pigwy i przedsiębiorcy, który ten wizerunek karykaturalnie używał na piwie pigwowym. Sąd Apelacyjny uznał, że etykieta piwa pozwala na jednoznaczną identyfikację rysunku z osobą powoda i zakazał używania takich obrazów.

 

Zgodnie natomiast z wyrokiem z dnia 24 stycznia 2000 r., sygn. III CKN 553/98, Sądu Najwyższego „dane działanie nie jest bezprawne, chociażby zagrażało dobru osobistemu lub nawet je naruszało, przede wszystkim wówczas, gdy jest oparte na obowiązującym przepisie prawa albo stanowi wykonywanie prawa podmiotowego”.

 

A zgodnie z wyrokiem z dnia 26 października 1982 r. , sygn. I CR 239/82, Sądu Najwyższego: „Do wyłączenia bezprawności w związku z wykonywaniem prawa podmiotowego jednak nie dojdzie, gdy warunki tego wykonywania wskazują na jego nadużycie”.

 

Zatem rozpowszechnienie dla celów reklamowo-komercyjnych (czyli np. w grze planszowej) wizerunku osoby powszechnie znanej, nawet sporządzonego w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, jest niedozwolone bez uprzedniego uzyskania jej zgody.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 8 - X =

»Podobne materiały

Zdjęcia gwiazd na koszulkach a wykorzystywanie wizerunku

Planuję otworzyć firmę sprzedającą koszulki, na których rysownicy będą umieszczać podobizny gwiazd (m.in. sportowców), wzorując się na ich zdjęciach. Nie będzie to jednak ani portret, ani karykatura. Czy sprzedaż takich koszulek bez prawa do komercjalnego wykorzystania wizerunku jest możliwa? W załą

 

Żądanie zadośćuczynienia za bezprawne wykorzystywanie wizerunku w celach reklamowych

Pewna sieć handlowa wykorzystuje mój wizerunek oraz nazwę mojej firmy do własnych celów reklamowych już od kilku lat. W jaki sposób mogę żądać zadośćuczynienia i w jakiej kwocie?

 

Nielegalne nagrywanie osób ukrytą kamerą – konsekwencje na gruncie prawa cywilnego i karnego

Co grozi studentce mieszkającej w akademiku za nagrywanie ukrytą kamerą osób pod prysznicem? Są dowody jej winy, bo kamera trafiła w ręce kierownika akademika, który skierował pismo do komisji dyscyplinarnej. Podkreślam jednak, że studentka nie rozpowszechniała filmu. Czy komisja ta przekaże sprawę

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »