Mamy 11 258 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wykonanie kary grzywny

Autor: Monika Cieszyńska • Opublikowane: 29.05.2009

W artykule tym omówiono kwestie związane z wykonaniem kary grzywny, w tym zastępcze formy jej wykonania, takie jak możliwość odroczenia albo rozłożenia na raty, a także umorzenia.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Grzywnę wymierza się w stawkach dziennych, określając liczbę stawek oraz wysokość jednej stawki. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, najniższa liczba stawek wynosi 10, zaś najwyższa 360. Ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe; stawka dzienna nie może być niższa od 10 złotych, ani też przekraczać 2000 złotych. Grzywna może być również określona kwotowo.

 

Jeśli sąd I instancji wymierzy skazanemu karę grzywny, prezes lub upoważniony sędzia sądu w celu jej wykonania bezzwłocznie zarządza wpisanie grzywny do dziennika należności sądowych i wzywa skazanego, za pośrednictwem listu poleconego za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, do jej uiszczenia w terminie ustawowym. „Zwrotkę” pozostawia się w aktach sprawy. Wezwanie powinno zawierać pouczenie o skutkach nieuiszczenia grzywny w wyznaczonym terminie. Trzydziestodniowy termin należy liczyć od dnia doręczenia wezwania, co znajdzie odzwierciedlenie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru.

 

Jeśli skazany w oznaczonym terminie w ogóle nie uiści grzywny, lub uiści ją tylko częściowo, sąd ma obowiązek skierować sprawę do komornika. Od powyższej zasady ustawodawca przewidział cztery wyjątki, a mianowicie egzekucja po upływie terminu nie jest wszczynana, jeśli:

 

  1. z okoliczności sprawy wynika, że egzekucja jest bezskuteczna (gdyż skazany jest bezrobotny i nie ma żadnych dochodów),
  2. sąd rozłożył karę grzywny na raty,
  3. sąd odroczył wykonanie kary grzywny,
  4. w szczególnie uzasadnionych wypadkach, jeżeli skazany z przyczyn od niego niezależnych nie może uiścić grzywny, a z okoliczności sprawy wynika, że egzekucja byłaby bezskuteczna, sąd może umorzyć grzywnę w całości lub w części.

 

Egzekucja w pierwszej kolejności jest kierowana do majątku osobistego dłużnika oraz do jego wynagrodzenia za pracę lub za inne usługi świadczone przez niego osobiście, jak również z praw twórcy wynalazku, wzoru użytkowego oraz projektu racjonalizatorskiego. Jeżeli zaspokojenie z tych źródeł okaże się niemożliwe, egzekucja może być prowadzona z majątku wspólnego; nie dotyczy to skazania za przestępstwo, w którym pokrzywdzony jest małżonek skazanego albo osoby, w stosunku do których małżonek ten obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym.

 

Jeśli z okoliczności sprawy wynika, że egzekucja będzie (bądź jest) bezskuteczna, sąd może (także z inicjatywy skazanego), po odebraniu uprzedniej zgody od skazanego, zamienić grzywnę nieprzekraczającą stu dwudziestu stawek dziennych na pracę społecznie użyteczną, przyjmując, że dziesięć stawek dziennych jest równoważnych miesiącowi pracy społecznie użytecznej z zaokrągleniem do pełnego miesiąca. Pracę społecznie użyteczną określa się w miesiącach. Zarządzenie wykonania kary grzywny w tej formie nie jest obowiązkiem a uprawnieniem sądu. Jeśli jednak skazany, wobec którego egzekucja jest bezskuteczna, nie wykorzysta szansy, jaką jest zastępcza kara pracy społecznie użytecznej i nie przystąpi do jej wykonywania, wówczas sąd musi orzec zastępczą karę pozbawienia wolności, przyjmując, że jeden dzień pozbawienia wolności jest równoważny dwóm stawkom dziennym; kara zastępcza nie może przekraczać 12 miesięcy pozbawienia wolności, jak również górnej granicy kary pozbawienia wolności za dane przestępstwo, a jeżeli ustawa nie przewiduje za dane przestępstwo kary pozbawienia wolności, górna granica zastępczej kary pozbawienia wolności nie może przekroczyć 6 miesięcy.

 

Zastępczą karę pozbawienia wolności, zgodnie z wyżej opisanym przelicznikiem, sąd obligatoryjnie będzie musiał wymierzyć także w przypadku, gdy skazany – mimo możliwości – nie uiści grzywny w terminie, a komornik stwierdzi bezskuteczność egzekucji. Ustawodawca nie dookreślił, co rozumieć pod zwrotem „mimo możliwości”, stąd ostatecznie o wystąpieniu tej przesłanki będzie decydował sąd na podstawie całokształtu okoliczności sprawy.

 

Wymiar zastępczej kary zależy od rzeczywiście niewykonanej kary grzywny. Jeżeli skazany uiścił część grzywny, bądź została ona częściowo ściągnięta w drodze egzekucji, czy wykonana w formie pracy społecznie użytecznej, wymiar kary zastępczej będzie zmniejszony proporcjonalnie.

 

Skazany na karę grzywny może w każdym czasie wystąpić do sądu o odroczenie jej wykonania lub rozłożenie na raty (art. 49 Kodeksu karnego wykonawczego – K.k.w.). Z takim wnioskiem najlepiej jest wystąpić przed upływem powyższego terminu, niemniej wniosek złożony po upływie terminu również może zostać uwzględniony, nawet jeśli zostanie on złożony już w czasie wykonywania zastępczej kary w formie pracy społecznie użytecznej bądź pozbawienia wolności.

 

Z chwilą rozłożenia kary na raty lub wydania postanowienia o odroczeniu kary grzywny postanowienie o wykonaniu kary zastępczej traci moc, a skazany:

 

  • odbywający zastępczą karę pozbawienia wolności – zostaje zwolniony z zakładu karnego na podstawie skierowanego do administracji tego zakładu odpisu postanowienia o rozłożeniu grzywny na raty ze wzmianką o wykonalności wraz z nakazem zwolnienia; natomiast
  • odbywający zastępczą karę pracy społecznie użytecznej – zostaje zwolniony z jej wykonywania.

 

Z wnioskiem tym może wystąpić także prokurator, a nawet sąd może postanowić o odroczeniu wykonania kary grzywny lub rozłożeniu na raty z urzędu, jeśli uzna, iż zachodzą ku temu przesłanki.

 

Co do zasady, z takowym wnioskiem nie może wystąpić małżonek skazanego, chyba że zrobiłby to po nadaniu klauzuli wykonalności na wyrok skazujący, celem zaspokojenia się z majątku wspólnego. Wówczas wniosek małżonka skazanego byłby dopuszczalny.

 

Sąd jeśli uzna, że wniosek powyższych osób zasługuje na uwzględnienie: albo rozkłada grzywnę na raty, albo odracza jej wykonanie. Nigdy więc obie te instytucje nie będą zastosowane równocześnie. Co najwyżej sąd może – jeśli uzna to za celowe – uprzednie postanowienie o rozłożeniu grzywny na raty zmienić na postanowienie o odroczeniu wykonania pozostałej do zapłaty grzywny (lub odwrotnie).

 

Grzywnę można odroczyć na czas maksymalnie 1 roku. Podobnie – co do zasady – rozłożenie grzywny na raty winno nastąpić co najwyższej na czas jednego roku, niemniej jeśli szczególne okoliczności wskazują, iż spłata rat w terminie nieprzekraczającym 1 roku nie jest możliwa, sąd może przedłużyć okres spłacania rat do maksymalnie 3 lat, licząc od pierwszego wydania postanowienia w tym przedmiocie.

 

Zasadniczym warunkiem odroczenia wykonania grzywny lub rozłożenia jej na raty na czas nieprzekraczający roku jest ustalenie na podstawie zebranego materiału dowodowego, że natychmiastowe jej ściągnięcie pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny skutki zbyt ciężkie.

 

Zmiana możliwości płatniczych skazanego w czasie spłacania rat lub odroczenia wykonania kary grzywny uzasadnia zmianę postanowień sądu w tym przedmiocie zarówno na korzyść jak i niekorzyść skazanego. Po upływie 3 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia o odroczeniu lub rozłożeniu grzywny na raty nie można jednak orzekać na niekorzyść skazanego.

 

Rozłożenie grzywny na raty można odwołać również wówczas, gdy skazany uchybił terminowi płatności choćby jednej raty, chyba że wykaże, iż nastąpiło to z przyczyn od niego niezależnych.

 

W danej sprawie może zapaść kilka postanowień o rozłożeniu grzywny na raty bądź jej odroczeniu, pod warunkiem że wyżej wymienione maksymalne terminy pozostaną zachowane.

 

Przykładowo: jeśli sąd pierwotnie odroczył wykonanie grzywny na okres 6 miesięcy, może zapaść kolejne postanowienie o przedłużeniu na dalszy okres, byle nie dłuższy niż 1 roku, licząc od dnia wydania pierwszego postanowienia o odroczeniu.

 

Pierwszy wniosek skazanego o rozłożeniu grzywny na raty bądź odroczenie jej ściągnięcia jest wolny od opłat. Od ponownego wniosku należy uiścić opłatę w wysokości 2% od kwoty grzywny objętej wnioskiem, nie mniej jednak niż 25 zł. Zastępcza kara może zostać warunkowo zawieszona, gdy zachodzą przesłanki z art. 69 Kodeksu karnego.

 

W sprawach wymienionych we wspomnianym art. 69 (pkt 1-4) skazany może składać do sądu wydziału wykonywania orzeczeń karnych stosowne wnioski.


Stan prawny obowiązujący na dzień 29.05.2009


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 6 plus VII =

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »