.
Mamy 12 973 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Wykluczenie ojcostwa męża – jak to zrobić?

Autor: Janusz Polanowski • Opublikowane: 13.03.2012

Od roku nie mieszkam z mężem, z którym mam trzyletniego syna. Nie jesteśmy po rozwodzie. Aktualnie mieszkam z innym mężczyzną, z którym mam dziecko (ma ono dopiero 3 tygodnie). Jednak moje młodsze dziecko ma nazwisko męża i w ujęciu prawnym to on jest ojcem. Co powinien zawierać wniosek o wykluczenie ojcostwa? Co zrobić, aby ojciec biologiczny tego dziecka był jednocześnie jego ojcem w świetle prawa?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Pani młodsze dziecko ma innego ojca biologicznego, a innego w ujęciu prawnym. Merytoryczne przepisy prawne (tak zwane prawo materialne), w których uregulowano zagadnienie uznania i zaprzeczenia ojcostwa, zawarte są w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (w skrócie K.r.o.). Zaprzeczenie ojcostwa odbywa się na drodze sądowej, według przepisów procedury cywilnej, czyli Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie K.p.c.).

 

Późniejsze prawne uregulowanie relacji między dzieckiem a jego biologicznym ojcem może się odbyć na drodze administracyjnej – wymagana jest zgodność oświadczeń Pani (jako matki) oraz uznającego dziecko mężczyzny. W takim przypadku postępowanie będzie się toczyło w oparciu o przepisy procedury administracyjnej, czyli Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie K.p.a.), o czym czynię wzmiankę, gdyż w sytuacji faktycznej zgodności oświadczeń woli zagadnienia proceduralne mogą pozostawać w tle. Ewentualne problematyczne sytuacje mogą wiązać się z kolejnym postępowaniem sądowym, czyli z dużym znaczeniem praktycznym przepisów K.p.c.

 

W zakresie zaprzeczenia ojcostwa męża matki dziecka przez matkę tego dziecka kluczowe znaczenie ma artykuł 69 K.r.o., który stanowi:

 

„§ 1. Matka może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa swego męża w ciągu sześciu miesięcy od urodzenia dziecka.

§ 2. Matka powinna wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa przeciwko mężowi i dziecku, a jeżeli mąż nie żyje – przeciwko dziecku.

§ 3. Przepisy art. 64 i 65 stosuje się odpowiednio”.

 

Ma Pani jeszcze parę miesięcy na wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa swego męża. Ten termin jest bardzo ważny. Pani w takim postępowaniu będzie miała status powoda (powódki), zaś dziecko i Pani mąż będą pozwanymi. Również sześciomiesięczny termin do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie swego ojcostwa ma Pani mąż (art. 63 K.r.o. w związku z artykułem 66 K.r.o.). Należy unikać zwlekania – może nawet będącego wyrazem wzajemnego (Pani oraz Pani męża) oczekiwania na wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa przez drugiego z małżonków – gdyż może to spowodować przekroczenie wspomnianego terminu kodeksowego.

 

Wytaczając powództwo, czyli stając się stroną postępowania cywilnego, trzeba pamiętać o prawnym obowiązku udowodnienia faktów (okoliczności), z których wywodzi się skutki prawne. Obowiązek ten wyrażony został przez ustawodawcę w artykułach 6 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) oraz 232 K.p.c. Trzeba ponadto pamiętać, że w tym przypadku prawny obowiązek udowodnienia faktów ma służyć obaleniu domniemania prawnego (art. 234 K.p.c.) – uregulowanego w artykule 62 K.r.o. domniemania pochodzenia dziecka od męża matki dziecka.

 

Zapytała Pani o „wniosek” służący do zaprzeczenia ojcostwa przysługującego Pani mężowi na podstawie domniemania prawnego. Jak wynika z powyższych informacji, zaprzeczenia ojcostwa dokonuje się przez wytoczenie powództwa. Wyżej wskazane artykuły 69 i 63 K.r.o. zawierają rozwinięcie treści artykułu 62 § 3 K.r.o.: „Domniemania powyższe mogą być obalone tylko na skutek powództwa o zaprzeczenie ojcostwa”. W przedstawionej przez Panią sytuacji chodzi przede wszystkim o domniemanie z artykułu 62 § 1 K.r.o.: „Jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki. Domniemania tego nie stosuje się, jeżeli dziecko urodziło się po upływie trzystu dni od orzeczenia separacji”.

 

Pani, wytaczając powództwo o zaprzeczenie ojcostwa swego męża, powinna przygotować określone propozycje dowodów. Punktem wyjścia – zazwyczaj dołączanym do powództwa – są dokumenty (zwłaszcza dotyczące dziecka, w tym odpis jego aktu urodzenia). Takie dokumenty służą przede wszystkim wykazaniu aktualnego stanu prawnego, który miałby ulec zmianie w wyniku przeprowadzonego postępowania sądowego na podstawie orzeczenia sądu. Inne dowody proponuje się we wnioskach dowodowych – zależnie od sytuacji – mających być udowodnieniem okoliczności (faktów) oraz możliwości (np. dostępności świadków – choroba, daleki i długotrwały wyjazd mogą stanowić spory problem).

 

Duże znaczenie ma domniemanie dotyczące okresu koncepcyjnego, wyrażone w artykule 85 K.r.o.:

 

„§ 1. Domniemywa się, że ojcem dziecka jest ten, kto obcował z matką dziecka nie dawniej niż w trzechsetnym, a nie później niż w sto osiemdziesiątym pierwszym dniu przed urodzeniem się dziecka.

 

§ 2. Okoliczność, że matka w tym okresie obcowała także z innym mężczyzną, może być podstawą do obalenia domniemania tylko wtedy, gdy z okoliczności wynika, że ojcostwo innego mężczyzny jest bardziej prawdopodobne”.

 

Treść artykułu 85 może być użyta zarówno w celu wykazania ojcostwa określonego mężczyzny, jak również w przypadku zaprzeczania ojcostwa. W tym ostatnim przypadku chodzi o wykazanie, że w okresie koncepcyjnym nie było obcowania płciowego między danymi osobami, np. małżonkami. Dość często korzystają z takiej argumentacji mężowie, którzy pozostają w oddaleniu od żony, np. pracujący za granicą i pozostający najwyżej w korespondencyjnym lub telefonicznym kontakcie z małżonką.

 

Jeżeli w przedstawionym przez Panią przypadku jest wola obojga rodziców biologicznych prawnego uregulowania sprawy pochodzenia dziecka, to zapewne jego biologiczny ojciec zgodzi się złożyć zeznania w postępowaniu sądowym o zaprzeczenie ojcostwa. Wobec tego warto byłoby wskazać go w charakterze świadka. W takim przypadku zawnioskuje Pani o przeprowadzenie dowodu z zeznań danej osoby (np. biologicznego ojca) na okoliczność pochodzenia dziecka od innego mężczyzny niż Pani mąż, którego prawne ojcostwo bierze się z domniemania prawnego. We wniosku dowodowym warto wskazać dane osobowe i adres zamieszkania proponowanego świadka (ewentualnie inny, zastępczy sposób skontaktowania się z nim – np. adres miejsca pracy).

 

Proszę prezentować właściwy dynamizm – również w zakresie postępowania dowodowego. Szczególnie należy unikać bierności, w tym milczenia, gdyż takie zachowanie sąd może potraktować jako wyraz zgody z twierdzeniami kogoś innego – np. drugiej strony, świadka – co może mieć wpływ na orzeczenie (art. 230 K.p.c.). Dlatego strona (uczestnik) postępowania ma prawo odnosić się do twierdzeń osób (np. świadków, biegłych) oraz do treści dokumentów (w tym opinii biegłych). Wolno zadawać pytania świadkom i biegłym.

 

Uznanie przez sąd zasadności powództwa o zaprzeczenie ojcostwa Pani męża otwiera drogę do uznania ojcostwa dziecka przez innego mężczyznę, jak również do nadania dziecku innego nazwiska. Podstawowe znaczenie w zakresie uznania ojcostwa ma artykuł 73 K.r.o., który stanowi:

 

„§ 1. Uznanie ojcostwa następuje, gdy mężczyzna, od którego dziecko pochodzi, oświadczy przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, że jest ojcem dziecka, a matka dziecka potwierdzi jednocześnie albo w ciągu trzech miesięcy od dnia oświadczenia mężczyzny, że ojcem dziecka jest ten mężczyzna.

 

§ 2. Kierownik urzędu stanu cywilnego wyjaśnia osobom zamierzającym złożyć oświadczenia konieczne do uznania ojcostwa przepisy regulujące obowiązki i prawa wynikające z uznania, przepisy o nazwisku dziecka oraz różnicę pomiędzy uznaniem ojcostwa a przysposobieniem dziecka.

 

§ 3. Kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia przyjęcia oświadczeń koniecznych do uznania ojcostwa, jeżeli uznanie jest niedopuszczalne albo gdy powziął wątpliwość co do pochodzenia dziecka.

 

§ 4. Uznanie ojcostwa może nastąpić także przed sądem opiekuńczym, a za granicą również przed polskim konsulem lub osobą wyznaczoną do wykonywania funkcji konsula, jeżeli uznanie dotyczy dziecka, którego oboje rodzice albo jedno z nich są obywatelami polskimi. Przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio”.

 

Kierownik urzędu stanu cywilnego udzieli Pani wskazówek co do sposobu zmiany nazwiska dziecka. Teraz – z uwagi na przysługującą Pani mężowi władzę rodzicielską (art. 92 i następne K.r.o.) – zapewne lepiej byłoby wstrzymać się ze zmienianiem nazwiska dziecka, gdyż taka zmiana może być uznana za istotną sprawę dziecka, czyli za sprawę wymagającą współpracy obojga rodziców (czyli przynajmniej akceptacji ze strony Pani męża). W praktyce zdarzają się określone różnice w stylu pracy poszczególnych urzędów stanu cywilnego. Także dlatego dobrym rozwiązaniem wydaje się zapytanie kierownika właściwego USC (lub zastępcy kierownika) o sposób sprawnego przeprowadzenia czynności (uznanie ojcostwa i zmianę nazwiska dziecka) w urzędzie stanu cywilnego. Chodzi między innymi o wykaz potrzebnych dokumentów – np. odpisów aktów urodzenia (chociażby zagadnienie wystarczalności odpisów skróconych).

 

Powinna Pani pamiętać o niezwłocznym zawnioskowaniu o udostępnienie Pani odpisu orzeczenia. Może się to teraz wydawać drobiazgiem, ale w praktyce zasadą jest wnioskowanie o doręczanie odpisów orzeczeń. Jest to ważne zarówno z uwagi na przesłanki (wymogi) zaskarżania wielu orzeczeń sądowych, jak i na wymóg wykazania – np. przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego – że orzeczenie (chociażby w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa) stało się prawomocne.

 

Wnioskując o wydanie odpisu prawomocnego orzeczenia, dobrze jest wyraźnie wskazać, że chodzi o uzyskanie odpisu, na którym zostanie potwierdzona jego prawomocność. W przypadku starania się o odpis orzeczenia z uzasadnieniem warto zapytać (w sekretariacie sądowym) o objętość (liczbę stron) orzeczenia. Tak jest łatwiej obliczyć wysokość opłaty sądowej. Te informacje – zwłaszcza w aktualnym stanie rzeczy – mogą się Pani wydać kolejnymi „drobiazgami”.

 

Zakładając, że sprawa uznania dziecka przez jego biologicznego ojca będzie bezproblemowa, sądzę, że w tym przypadku wystarczy droga administracyjna (przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego).

 

Wracając do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, to należy podkreślić, iż jedną z najważniejszych zasad tego kodeksu jest prawna zasada dobra dziecka. Warto więc w pismach procesowych (np. w powództwie) podkreślać, że powództwo jest nie tylko zasadne, ale również kieruje się dobrem dziecka we wniesieniu sprawy na drogę sądową. Zasadą dobra dziecka winni kierować się rodzice dziecka (lub inni jego prawni opiekunowie), jak również instytucje publiczne, w tym sądy.

 

Charakter pomocniczy ma artykuł 86 K.r.o., który stanowi: „Powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa może wytoczyć także prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego; wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka. Jeżeli uznanie ojcostwa nastąpiło po śmierci dziecka, prokurator może wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania”.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • dwa minus IV =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl