.
Mamy 12 290 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wydatki związane z rzeczą wspólną

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 19.11.2013

Mamy z mężem rozdzielność majątkową zawartą przed ślubem, od dwóch lat mieszkamy w domu, który kupiliśmy wspólnie, jednak ja ponosiłam wszystkie koszty remontów i utrzymania nieruchomości. Czy mam prawo przy rozwodzie domagać się od męża zwrotu połowy wydatków, które poniosłam na wspólną własność


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Z Pani wyjaśnień wynika, że zawarła Pani z mężem umowę majątkową, która ustanawiała rozdzielność majątkową od daty zawarcia małżeństwa. Oczywiście zawarła ją Pani w formie aktu notarialnego (bezwzględny przymus).

 

Małżeńska umowa majątkowa w zasadzie reguluje stosunki majątkowe między małżonkami na przyszłość, tj. umowa zawarta przed zawarciem małżeństwa – na czas od chwili zawarcia małżeństwa, a umowa zawarta w trakcie trwania małżeństwa – na czas od jej zawarcia.

 

Zgodnie z art. 51 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w skrócie: K.r.o.) w razie umownego ustanowienia rozdzielności majątkowej, każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później.

 

Ustrój rozdzielności majątkowej polega więc na tym, że małżonkowie nie mają majątku wspólnego, a każde z nich ma swój majątek osobisty, którym zarządza i rozporządza samodzielnie, tj. bez udziału drugiego małżonka.

 

Jeżeli umowa o ustanowieniu rozdzielności majątkowej została zawarta przed zawarciem małżeństwa, to w ogóle nie dochodzi do powstania wspólności ustawowej. Wszystkie przedmioty majątkowe nabyte przez każde z małżonków, zarówno przed, jak i po zawarciu małżeństwa, należą wówczas w całości do ich majątków osobistych.

 

Tak więc w Pani przypadku w ogóle nie doszło do powstania majątku wspólnego w rozumieniu przepisów K.r.o. Oboje małżonkowie posiadają swoje majątki odrębne.

 

Oczywiście w czasie trwania rozdzielności majątkowej małżonkowie mogą wspólnie nabywać przedmioty majątkowe. Przedmioty te jednak nie będą objęte małżeńską wspólnością majątkową, lecz współwłasnością w częściach ułamkowych regulowanych przez przepisy Kodeksu cywilnego (w skrócie: K.c.).

 

I tak, zgodnie z art. 207 K.c., pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną.

 

Jak natomiast podnosi się w literaturze przedmiotu (tak m.in.: Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. 1, Warszawa 2011), współwłaścicieli obciążają także wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Oznacza to, że współwłaściciel, który dokonał nakładów koniecznych na nieruchomość będącą przedmiotem współwłasności, może się domagać zwrotu ich części od pozostałych współwłaścicieli stosownie do wielkości udziałów.

 

Wydatki związane z rzeczą wspólną są uzasadnione, gdy wynikają z normalnej eksploatacji i zasad prawidłowej gospodarki. Należą do nich zarówno wydatki konieczne, jak i użyteczne, chyba że te ostatnie służą tylko wygodzie jednego lub kilku współwłaścicieli i zostały poniesione tylko w jego interesie.

 

Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 13 kwietnia 1983 r. (IV CR 67/83, OSNCPiUS 1983, nr 11, poz. 186), przez nakłady konieczne należy rozumieć nakłady, których celem jest utrzymanie rzeczy w stanie zdolnym do normalnego z niej korzystania (np. remonty bieżące, kapitalne). Nakładami użytecznymi natomiast są nakłady poczynione w celu ulepszenia rzeczy (np. inwestycyjne). Zwiększają one wartość nieruchomości, na której zostały poczynione. Sąd nie określa nakładów zbytkownych, ale należy przyjąć, że chodzi o takie nakłady, które czynione są wyłącznie w celu zaspokojenia potrzeb estetycznych osoby ich dokonującej. Z reguły nie prowadzą one do zwiększenia wartości rzeczy.

 

Zasada rozkładu ciężarów według wielkości udziałów wyrażona w komentowanym przepisie odnosi się do stosunków między współwłaścicielami, natomiast wobec osób trzecich za zobowiązania odpowiadają ci współwłaściciele, którzy je zaciągnęli.

 

Z kolei nakłady podnoszące wartość rzeczy i mające zwiększyć osiągane z niej pożytki i przychody należą z reguły do wydatków, które obciążają wszystkich współwłaścicieli stosownie do wielkości ich udziałów, chociażby nie były niezbędne.

 

Wobec powyższego należy uznać, że jeżeli Pani jako współwłaścicielka poniosła wydatki na rzecz wspólną, może żądać rozliczenia się z nich przez Pani męża jedynie w zakresie nakładów koniecznych i użytecznych – uzasadnionych i niezawyżonych, dzięki którym możliwe było osiągnięcie zamierzonego celu, np. wykonanie koniecznego remontu.

 

Zgodnie z art. 618 Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie: K.p.c.):

 

§ 1. W postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd rozstrzyga także spory o prawo żądania zniesienia współwłasności i o prawo własności, jak również wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Rozstrzygając spór o prawo żądania zniesienia współwłasności lub o prawo własności, sąd może wydać w tym przedmiocie postanowienie wstępne.

§ 2. Z chwilą wszczęcia postępowania o zniesienie współwłasności odrębne postępowanie w sprawach wymienionych w paragrafie poprzedzającym jest niedopuszczalne. Sprawy będące w toku przekazuje się do dalszego rozpoznania sądowi prowadzącemu postępowanie o zniesienie współwłasności. Jeżeli jednak postępowanie o zniesienie współwłasności zostało wszczęte po wydaniu wyroku, przekazanie następuje tylko wówczas, gdy sąd drugiej instancji uchyli wyrok i sprawę przekaże do ponownego rozpoznania. Postępowanie w sprawach, które nie zostały przekazane, sąd umarza z chwilą zakończenia postępowania o zniesienie współwłasności.

§ 3. Po zapadnięciu prawomocnego postanowienia o zniesieniu współwłasności uczestnik nie może dochodzić roszczeń przewidzianych w paragrafie pierwszym, chociażby nie były one zgłoszone w postępowaniu o zniesienie współwłasności.

 

Sąd więc rozstrzygnie Pani żądanie w sprawie o zniesienie współwłasności.

 

Oczywiście kwestią sporną będzie z pewnością ustalenie wartości takich nakładów. W przypadku remontu powinna Pani dysponować fakturami wystawionymi na Panią oraz świadkami, dokonała Pani takich remontów z własnych środków. Co do kwestii utrzymania domu, po pierwsze – nie wiem, co kryje się pod tym terminem, czy chodzi Pani o podatki oraz koszty eksploatacyjne związane z korzystaniem z domu (opłaty za energię elektryczną, gaz, inne media). Odrębną kwestią będzie fakt, czy Pani mąż nie stanie na stanowisku, że wprawdzie Pani płaciła za media, jednak on robił np. zakupy spożywcze, a Pani już ten obowiązek nie dotyczył.

 

Kwestia ta jest o tyle problematyczna, że wprawdzie pozostają Państwo w rozdzielności majątkowej, jednak dalej są Państwo małżeństwem, z którego zawarciem łączą się według przepisów określone obowiązki.

 

Ustanowienie bowiem rozdzielności majątkowej między małżonkami nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków. Chodzi tu przede wszystkim o art. 27-30 K.r.o.

 

Zgodnie z art. 27 K.r.o. oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym.

 

Ponadto, według art. 30 K.r.o.:

 

§ 1. Oboje małżonkowie są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny.

§ 2. Z ważnych powodów sąd może na żądanie jednego z małżonków postanowić, że za powyższe zobowiązania odpowiedzialny jest tylko ten małżonek, który je zaciągnął. Postanowienie to może być uchylone w razie zmiany okoliczności.

§ 3. Względem osób trzecich wyłączenie odpowiedzialności solidarnej jest skuteczne, jeżeli było im wiadome.

 

Reasumując: współwłaściciele mogą rozliczyć nakłady na nieruchomość w sprawie o zniesienie współwłasności podnosząc odpowiednie dowody – faktury, dowody wpłat za kredyt. Wtedy to druga strona będzie musiała zwrócić te nakłady stosownie do posiadanych udziałów (w Pani przypadku każde z małżonków ma po 1/2). Roszczenie to należy bezwzględnie zgłosić w sprawie o zniesienie współwłasności, gdyż zgłoszenie później będzie niemożliwe.

 

Tak jak jednak wspominałem, rozliczeń pomiędzy małżonkami sąd będzie dokonywał, mając także na względzie przepisy dotyczące obowiązku wzajemnej pomocy pomiędzy współmałżonkami.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 2 minus VII =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »