Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wprowadzenie w błąd przez sprzedającego

Autor: Patrycjusz Miłaszewicz • Opublikowane: 29.11.2013

Niedawno kupiłem w biurze podróży bilet autokarowy do Francji. Sprzedawca zasugerował mi, że mogę skorzystać z karty stałego klienta należącej do mojej mamy (która od kilku lat mieszka na stałe za granicą i często podróżuje autokarem). Dzięki temu uzyskałem zniżkę. Bilet został jednak wydrukowany na nazwisko mamy. Chociaż sprzedawca zapewniał mnie, że to nie ma znaczenia, w dzień wyjazdu kierowcy nie chcieli mnie wpuścić do autokaru i musiałem kupić kolejny bilet (tym razem oczywiście bez zniżki). Czy mogę się domagać zwrotu pieniędzy? Gdybym nie został wprowadzony w błąd przez sprzedającego, nie skorzystałbym z karty mamy.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Po zapoznaniu się z treścią pytania chciałbym na wstępie zwrócić Pana uwagę na stosowne regulacje ustawy z dnia 5 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (j.t.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1173 – dalej: P.p.), a także ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm. – dalej K.c.).

 

I tak, stosownie do art. 16 ust. 1 ustawy: „Umowę przewozu zawiera się przez nabycie biletu na przejazd przed rozpoczęciem podróży lub spełnienie innych określonych przez przewoźnika lub organizatora publicznego transportu zbiorowego warunków dostępu do środka transportowego, a w razie ich nieustalenia – przez samo zajęcie miejsca w środku transportowym”.

 

W ust. 2 wspomnianego wyżej przepisu ustawodawca wskazał, jakie elementy powinny być umieszczone na bilecie. Są to:

 

  • nazwa przewoźnika lub organizatora publicznego transportu zbiorowego;
  • relacja lub strefa przejazdu;
  • wysokość należności za przejazd;
  • zakres uprawnień pasażera do ulgowego przejazdu.

 

Stosownie zaś do art. 16 ust. 3 ustawy: „Na bilecie mogą być umieszczane inne informacje, w tym dane osobowe pasażera, jeżeli jest to niezbędne dla przewoźnika lub organizatora w regularnym przewozie osób”.

 

Nie ma najmniejszych wątpliwości, że w przedstawionym stanie faktycznym zawarł Pan z przewoźnikiem umowę przewozu, a także to, że na podstawie art. 33a ust. 1 ustawy, w myśl którego „przewoźnik lub organizator publicznego transportu zbiorowego albo osoba przez niego upoważniona, legitymując się identyfikatorem umieszczonym w widocznym miejscu, może dokonywać kontroli dokumentów przewozu osób lub bagażu”, przewoźnik lub upoważniona przez niego osoba mieli prawo dokonać kontroli zakupionego przez Pana biletu.

 

W treści pytania nie wspomniał Pan, z jakim biurem podróży udał się Pan w podróż, chciałbym jednak wyjaśnić, że przewoźnicy na podstawie art. 4 ustawy opracowują i podają do wiadomości regulaminy przewozu, które określają warunki obsługi podróżnych, odprawy oraz przewozu osób i rzeczy.

 

Wspomniane regulaminy definiują z pewnością pojęcie biletu, za który uważany jest co do zasady dokument imienny uprawniający do przejazdu wskazanej w nim osoby na podanej trasie, w określonym terminie i za ustaloną cenę. Spotkałem się również z regulacją, która stanowi, że bilet jest dokumentem imiennym i nie może być odstąpiony.

 

W związku z powyższym zachęcam do lektury regulaminu przewozu przewoźnika, z którym na mocy umowy przewozu udał się Pan w podróż. Zakładając jednak, że postępowanie osoby upoważnionej do kontroli było prawidłowe (oczywiście nie mówię tu o zachowaniu tej osoby) i nie był Pan uprawniony do podróży, mając w posiadaniu bilet, na którym widniało nazwisko Pańskiej matki – mamy sytuację, w której jak wynika z treści pytania, pracownik sprzedający bilet wprowadził Pana w błąd.

 

Proszę zauważyć, że stosownie do art. 84 § 1 K.c. „w razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej”.

 

„Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny)” (art. 84 § 2 K.c.).

 

Chciałbym również wyjaśnić pojęcie kwalifikowanej postaci błędu, jakim jest podstęp, o którym mowa w art. 86 § 1 K.c. w myśl którego „jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej”.

 

Należy wyjaśnić, że niezbędną przesłanką uchylenia się od skutków oświadczenia woli z powodu błędu wywołanego podstępnie jest występowanie związku przyczynowego pomiędzy złożonym oświadczeniem woli a pozostawaniem przez składającego w takim błędzie.

 

Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia podstępu, a zatem w celu wyjaśnieniu tego pojęcia należy posłużyć się orzecznictwem.

 

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 marca 2012 r. (sygn. akt III CSK 232/11) w tezie drugiej przedstawił następujący pogląd: „Na podstępne wywołanie błędu składają się dwa elementy. Pierwszy, intencjonalny, obejmuje nastawienie osoby zachowującej się podstępnie. Musi to być zachowanie umyślne, ukierunkowane na wywołanie u innej osoby obrazu niezgodnego z rzeczywistością, nakłonienie tej osoby do złożenia oświadczenia woli określonej treści. Drugi element o charakterze materialnym wyraża się podjęciem określonego zachowania, które świadomie wywołuje, wzmacnia lub utwierdza błędne wyobrażenie u innej osoby. Ustawa nie precyzuje form zachowań podstępnych. Mogą one także przybrać postać zapewnień określonych zachowań w przyszłości. Istotne jednak jest przede wszystkim, czy osoby, którym przypisuje się tego typu zachowania, rzeczywiście je podjęły wobec osoby składającej oświadczenie woli”.

 

W wyroku z dnia 9 września 2004 r. (sygn. akt II CK 498/03) Sąd Najwyższy uznał, iż „Kodeks cywilny nie zawiera definicji podstępu, o którym mowa w art. 86 K.c., dlatego należy kierować się potocznym znaczeniem tego pojęcia. Powszechnie przyjmuje się, że działanie podstępne polega na świadomym wywołaniu u drugiej osoby mylnego wyobrażenia o rzeczywistym stanie rzeczy po to, aby skłonić ją do dokonania określonej czynności prawnej. Działanie podstępne jest zawsze naganne z punktu widzenia ocen etycznych, gdyż zakłóca w niedopuszczalny sposób proces decyzyjny innej osoby, doprowadzając tę osobę na podstawie zasugerowanych jej fałszywych przesłanek rozumowania do dokonania określonej czynności prawnej. Rodzaj użytych środków, gradacja winy czy złej woli osoby działającej podstępnie nie mają w tym wypadku doniosłości prawnej, liczy się tylko samo wprowadzenie w błąd, będące bezprawiem cywilnym. Ujemna etycznie ocena każdego podstępu stała się motywem surowego potraktowania przez prawo cywilne skutków wywołanego nim błędu, dlatego uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem podstępu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej”.

 

Jeżeli chodzi o przesłanki, które muszą być spełnione, aby przyjąć, że mamy do czynienia z podstępem w rozumieniu art. 86 k.c. spełnione muszą być określone przesłanki, o których wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 marca 2000 r. (sygn. akt II CKN 805/98) uznając, że „aby przyjąć, że zachodzi podstęp prawnie istotny muszą być spełnione kumulatywnie dwie przesłanki, a mianowicie:

 

a) podstępne, a więc celowe i umyślne działanie autora podstępu skierowane na wywołanie błędu u innej osoby;

b) złożenie przez tę osobę, pod wpływem błędu oświadczenia woli. Charakter samego błędu nie ma decydującego znaczenia”.

 

Z analizy powyższych orzeczeń wynika, że wystąpienie podstępu uzależnione jest od spełnienia wszystkich przesłanek wymienionych w art. 86 § 1 K.c., a więc podstępnego wywołania błędu, złożenia oświadczenia pod wpływem błędu i związku przyczynowego pomiędzy złożonym oświadczeniem woli, a pozostawaniem przez składającego w takim błędzie. Autor podstępu musi zatem działać celowo, umyślnie i zmierzać do nakłonienia drugiej strony do złożenia oświadczenia woli określonej treści.

 

Dla przykładu można wskazać, że działanie autora podstępu może polegać na złożeniu niezgodnego z prawdą zapewnienia, które może przybrać postać np. fałszywej obietnicy bądź kłamliwego przyrzeczenia, co do których składający wie, że nigdy nie będą spełnione.

 

Oczywiście wspomniane wyżej regulacje dotyczące podstępu wskazuję Panu dodatkowo, być może okażą się w przyszłości przydatne, ponieważ trudno mi sobie wyobrazić, aby pracownik sprzedający bilet umyślnie wprowadził Pana w błąd, chociaż i takiej sytuacji nie można wykluczyć. 

 

Kwestia uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia uregulowana została w art. 88 K.c., zgodnie z którym „uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie” (art. 88 § 1 K.c.).

 

Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu – z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby – z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał (art. 88 § 2 K.c.).

 

Zgodnie z brzmieniem art. 88 K.c. oświadczenie o uchyleniu powinno być złożone w formie pisemnej, musi być wyraźne i niebudzące wątpliwości. Z oświadczenia winna wynikać wola unieważnienia dokonanej czynności prawnej. Pismo zawierające oświadczenie woli o uchyleniu się musi być doręczone osobie, do której się kieruje.

 

Dopuszczalne jest również zawarcie oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych w pozwie wniesionym do sądu. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 kwietnia 1967 r. (sygn. akt I CR 563/66) uznał bowiem, że „pozew może być traktowany jako pismo zawierające oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli, gdyż forma pisemna jest w tym wypadku zachowana, lecz jako datę uchylenia się należy przyjąć nie chwilę wniesienia, a moment doręczenia pozwu, gdyż dopiero wówczas oświadczenie o uchyleniu się zostaje złożone drugiej stronie (art. 88 § 1 K.c.)”.

 

Reasumując, chciałbym wyjaśnić, że w mojej ocenie z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że osoba, która sprzedała Panu bilet na przejazd, wprowadziła Pana w błąd. Sugeruję zatem, aby wystąpił Pan do przewoźnika z pisemnym oświadczeniem (o ile nie minął rok od przejazdu) o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. W piśmie należy opisać sytuację, wskazać, że pracownik przewoźnika potwierdził, że może Pan udać się w podróż na bilet zakupiony na nazwisko matki. Proszę wskazać datę, kiedy zakupił Pan bilet (o ile jest Pan w stanie ją ustalić), a także wyjaśnić, iż gdyby nie został Pan wprowadzony w błąd przez sprzedawcę, nie kupiłby Pan biletu na nazwisko matki. Proszę również wskazać numer konta, na które żąda Pan zwrotu opłaty za bilet zakupiony na nazwisko matki, oraz określić termin, do upływu którego spodziewa się Pan stosownego przelewu.

 

Może Pan również w ostatnim zdaniu wskazać, że niedotrzymanie przez przewoźnika terminu zwrotu opłaty za bilet spowoduje podjęcie przez Pana odpowiednich kroków sądowych, co może spowodować powstanie kosztów po stronie przewoźnika.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 3 minus pięć =

»Podobne materiały

Zatajone długi małżonka z okresu narzeczeństwa

Jestem miesiąc po ślubie. Wczoraj okazało się, że mój mąż ma duży kredyt gotówkowy, o którym mi nie powiedział. Boję się, że ma jeszcze jakieś tajemnice związane z finansami. Wprowadził się do mieszkania, które odziedziczę po rodzicach. Czy rodzice powinni go zameldować w tej sytuacji – czy to

 

Wprowadzenie w błąd przez dewelopera

Kupiliśmy mieszkanie od dewelopera, za miesiąc mamy podpisać akt notarialny. Zgodnie z ofertą sprzedającego jedno z mieszkań na naszym piętrze miało tylko mały balkonik. Niedawno jednak jego balustrady zostały usunięte, a przyszli sąsiedzi zyskali dostęp do tarasu, który przylega do naszego mieszkan

 

Nieuczciwy sprzedawca

Zamówiłam w sklepie internetowym zabawki do pokoju dziecięcego. Od razu zapłaciłam za zamówienie (kilkaset złotych), jednak do tej pory nie otrzymałam przesyłki. Kilkanaście razy kontaktowałam się ze sklepem (telefonicznie i mejlowo), jednak sprzedawca najpierw twierdził, że zamówienie jest już goto

 

Przedawnienie spłaty debetu

W 1999 r. założyłam konto w pewnym banku. Miałam wówczas możliwość korzystania z debetu, więc wypłaciłam 2000 zł. Teraz (po kilkunastu latach) otrzymałam informację, że mam oddać ponad 10 000 zł. Czy faktycznie muszę spłacić debet? Czy sprawa nie jest już przedawniona?

 

Przebywanie poza granicami Polski a meldunek

Wyjechałem z kraju 7 lat temu, ale nie wymeldowałem się, ani nie zgłosiłem tego w urzędzie gminy. Cały czas przebywam poza granicami Polski. Jak po takim czasie można wyprostować te sprawy?

 

Zwolnienie chronionego nauczyciela

W szkole jest dwóch nauczycieli historii; obaj należą do związku zawodowego. Z powodu zmniejszenia liczby uczniów dyrektor ma do dyspozycji tylko jeden etat. Czy może zwolnić jednego z chronionych nauczycieli, stosując inne kryteria do zwolnienia (np. staż pracy)?  

 

Poręczenie kredytu spółce z o.o. – egzekucja komornicza

Ja i moja małżonka poręczyliśmy kredyt spółce z o.o., w której posiadaliśmy udziały. Podstawowym zabezpieczeniem tego kredytu jest hipoteka nieruchomości należącej do owej spółki. Po pewnym czasie sprzedaliśmy nasze udziały. Kilka miesięcy temu komornik rozpoczął egzekucję w stosunku do nas, a

 

Nieodebranie przez kontrahenta całości zamówienia

Prowadzę działalność gospodarczą, rozpoczęliśmy współpracę z firmą, która regularnie odbierała od nas zamówiony towar. Dostaliśmy od nich duże zamówienie z terminem realizacji, wykonaliśmy je zgodnie z zamówieniem, klient kazał nam czekać kilka miesięcy na odbiór i odbierał zamówienie małymi partiam

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »