.
Mamy 12 290 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wniosek o podział majątku wspólnego

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 27.01.2015

Jestem w trakcie rozwodu z żoną, nie chcę również zwlekać z rozliczeniem i podziałem naszego majątku. Nurtuje mnie kwestia mieszkania, które otrzymałem po śmierci matki mojego wujka, ale żona dołożyła 10 tys. zł do wykupu tego mieszkania – więc chyba jest ono naszą wspólną własnością majątkową? Od kilku lat to mieszkanie jest wynajmowane, a opiekę nad nim i pieniądze za wynajem pobierają rodzice żony. Nie posiadam ani kluczy, ani żadnych dokumentów dotyczących mieszkania. Jak mogę odzyskać kontrolę nad moim mieszkaniem? Czy fakt, że sam spłacam długi zaciągnięte wspólnie z żoną mógłby zmniejszyć kwotę spłaty żony z tego mieszkania? Będę wdzięczny za wyjaśnienie kwestii związanych z podziałem majątku.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Kwestie przynależności przedmiotów majątkowych do majątków osobistych bądź wspólnego małżonków są uregulowane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (K.r.o.).

 

Stosownie do art. 31 § 1 K.r.o. – z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny).

 

Do majątku wspólnego należą w szczególności:

 

  1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
  2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
  3. środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,
  4. kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

 

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

 

Zgodnie z art. 33 tej ustawy – do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

 

  1. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,
  2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił,
  3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,
  4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,
  5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
  6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
  7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,
  8. przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,
  9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,
  10. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

 

Z Pana wyjaśnień nie wynika, z wykupem jakiego mieszkania mamy do czynienia (czy wykupił Pan mieszkanie komunalne, czy mieszkanie spółdzielcze i przekształcił w odrębną własność lokalu). Wiemy, iż nabył Pan określone mieszkanie (prawo do mieszkania) w drodze darowizny w trakcie trwania małżeństwa, dlatego należy stwierdzić, że należało ono do Pana majątku osobistego (wynika tak z przepisów przytoczonych przeze mnie powyżej).

 

Następnie to mieszkanie zostało przekształcone w odrębną własność, a Pana żona ze swoich środków przeznaczyła na wykup tego mieszkania kwotę 10 000 zł ze swojego majątku osobistego.

 

Wobec powyższego należy uznać, że przekształcenie tego mieszkania nastąpiło w trakcie trwania małżeństwa, dlatego weszło do majątku osobistego. Będzie ono jednak w razie podziału majątku podlegało rozliczeniom, o których będzie mowa poniżej.

 

Ponadto wskazał Pan na fakt osobistego spłacania wspólnych długów zaciągniętych przez Pana i Pańską żonę. Za wspólne zobowiązania zaciągnięte w czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej, a które obciążają ich majątek wspólny, oboje małżonkowie ponoszą odpowiedzialność solidarną.

 

Odpowiedzialność solidarna polega na tym, że wierzyciel może, zgodnie z przepisem art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego, dochodzić zaspokojenia swojego roszczenia w całości, w części, od obojga byłych małżonków łącznie albo tylko od jednego z nich.

 

Wprawdzie spłacał Pan i nadal spłaca długi zaciągnięte wspólnie razem z żoną, to jednak prawnie nadal Państwo pozostają małżonkami, nadal istnieje między Panem a żoną wspólność ustawowa, dlatego domaganie się w trakcie podziału majątku spłaty tych należności uważam za mało prawdopodobne, jednak oczywiście będzie to zależało od okoliczności sprawy, dlatego okoliczność spłat kredytu wyłącznie przez Pana i dowody wpłaty oraz fakt, że żyliście wtedy Państwo w rozłączeniu można podnieść w sprawie o podział majątku wspólnego.

 

Odmiennie jednak będzie się przedstawiała sprawa spłat wspólnego długu już po ustaniu małżeństwa (powstaniu rozdzielności majątkowej). W sytuacji kiedy tylko jeden z małżonków spłacił cały dług lub jego część, za który odpowiadał wraz ze swoim byłym współmałżonkiem, przysługuje mu możliwość dochodzenia od byłego współmałżonka zwrotu odpowiedniej części tego co świadczył wierzycielowi. Wtedy to będzie mógł Pan dochodzić zwrotu połowy spłaconych rat od ustania małżeństwa do dnia wytoczenia powództwa. Okoliczność tę należy podnieść w trakcie sprawy o podział majątku wspólnego z dowodami wpłat.

 

Obecnie nie ma wątpliwości, że mieszkanie należy do majątku wspólnego i ma Pan do niego pełne prawo. Ma Pan prawo do posiadania i czerpania korzyści z tego majątku, więc może Pan żądać (w razie oporu) dopuszczenia do posiadania swojej własności przeciwko rodzicom małżonki, a także zwrotu korzyści, które uzyskali z tego mieszkania. Oczywiście korzyści te oraz ich wysokość należy wykazać dowodami.

 

W Pana przypadku nie ma innej możliwości niż podział majątku wspólnego. Oczywiście podział ten będzie możliwy dopiero po ustaniu wspólności (wskutek np. rozwodu czy separacji).

 

Podział majątku może być przeprowadzony w drodze umowy (w Pana przypadku w formie aktu notarialnego), jeżeli istnieje zgoda byłych małżonków co do podziału.

 

Jeżeli nie ma zgody co do podziału pomiędzy byłymi małżonkami, to jedynym sposobem na dokonanie podziału majątku jest droga postępowania sądowego.

 

W postępowaniu takim sąd rozstrzygnie, które przedmioty majątkowe należały do majątku osobistego małżonków, a które wchodzą w skład majątku wspólnego, a ponadto w razie potrzeby orzeknie o odpowiednich spłatach i dopłatach między byłymi małżonkami.

 

Do podziału majątku wspólnego małżonków mają zastosowanie przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a mianowicie zgodnie z art. 43 K.r.o. oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Spadkobiercy małżonka mogą wystąpić z takim żądaniem tylko w wypadku, gdy spadkodawca wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa albo o rozwód lub wystąpił o orzeczenie separacji. Zaś przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

 

Na podstawie powyższego artykułu należy stwierdzić, iż wyjątkiem od zasady równych udziałów małżonków w majątku wspólnym jest możliwość ustalenia innej wielkości tych udziałów, tj. nierównych udziałów.

 

Warunkiem ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: 1) istnienie ważnych powodów i 2) przyczynienie się małżonków do powstania majątku wspólnego w różnym stopniu.

 

Ustawa nie definiuje pojęcia „ważne powody”. Ogólnie mówiąc, rozumie się przez nie takie okoliczności, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego przemawiają za nieprzyznaniem jednemu z małżonków korzyści z majątku wspólnego w takim zakresie, w jakim nie przyczynił się on do powstania tego majątku. Przy ocenie istnienia „ważnych powodów”, w rozumieniu art. 43 § 2, należy mieć na względzie całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w zakresie wykonywania ciążących na nich obowiązków względem rodziny, którą przez swój związek założyli (postanowienie SN z 5 października 1974 r., III CRN 190/74, LexPolonica nr 322056).

 

Jednak o istnieniu ważnych powodów nie świadczy okoliczność, że jedno z małżonków nie przyczyniło się do powstania majątku wspólnego z powodów niezawinionych, niezależnych od niego albo z innych usprawiedliwionych względów, np. gdy z powodu choroby lub bezrobocia nie miało możliwości uzyskania zatrudnienia albo gdy pobierało naukę w celu osiągnięcia kwalifikacji zawodowych.

 

Ponadto przyczynianie się małżonków do powstania majątku wspólnego stanowią nie tylko ich działania prowadzące bezpośrednio do powiększenia substancji tego majątku, ale także kształtuje je całokształt starań o założoną przez zawarcie małżeństwa rodzinę i zaspokojenie jej potrzeb. O stopniu tego przyczyniania się nie decyduje wyłącznie wysokość zarobków lub innych dochodów osiąganych przez małżonków, wykorzystanych na zaspokojenie potrzeb rodziny. Dla jego określenia ma znaczenie, czy posiadanymi zasobami małżonkowie gospodarują racjonalnie, a w szczególności czy lekkomyślnie ich nie trwonią.

 

Jeżeli ważne powody według Pana zachodzą, to może Pan żądać nierównych udziałów, chociaż, jak wynika z Pana wyjaśnień, moim zdaniem nie ma podstaw do tego żądania.

 

Ponadto we wniosku o podział majątku można żądać według art. 45 K.r.o., aby każdy z małżonków zwrócił wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodziny. Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dług jednego z małżonków został zaspokojony z majątku wspólnego.

 

Powyższy przepis będzie podstawą do rozliczenia nakładów na wspólne mieszkanie. Jeżeli dobrze zrozumiałem, mieszkanie otrzymał Pan w darowiźnie, a następnie zostało wykupione w trakcie trwania małżeństwa, dlatego nakład z Pana majątku osobistego na to mieszkanie będzie stanowiła wartość prawa istniejącego przed przekształceniem a należąca do Pana majątku osobistego. Pana żona może dochodzić zwrotu swojego nakładu (10 000 zł) jako nakładu z majątku osobistego na majątek wspólny. Sąd ustali procentowy nakład z majątków osobistych na majątek wspólny, a potem ten procent odniesie do wartości mieszkania w chwili podziału majątku wspólnego. Gdy w podany przeze mnie sposób sąd ustali nakłady, to najprawdopodobniej przyzna mieszkanie Panu (i tego powinien się Pan domagać) i nakaże spłacić żonę w odpowiedniej kwocie.

 

Na tej samej zasadzie będzie mógł Pan żądać zwrotu połowy zapłaconych rat wspólnie zaciągniętych zobowiązań. Ich żądanie po ustaniu małżeństwa uważam za nie do podważenia, sąd natomiast może nie uznać spłat jeszcze w trakcie trwania małżeństwa (gdyż i tak istniała wspólność majątkowa, a zarobki każdego z małżonków wchodzą do majątku wspólnego). Jeszcze raz zaznaczam, iż musi Pan w tym postępowaniu przedstawić dowody zapłaty tych rat z Pana rachunku bankowego. W przeciwnym razie sąd uzna je za nieudowodnione.

 

Zgodnie z art. 566 Kodeksu postępowania cywilnego, w sprawie o podział majątku wspólnego rozstrzyga sąd miejsca położenia majątku, a jeżeli jeden z małżonków zmarł – sąd spadku. Właściwy do rozpoznania wniosku jest sąd rejonowy.

 

We wniosku o podział majątku należy dokładnie określić składniki majątku, podlegające podziałowi oraz przedstawić dowody prawa własności. Przede wszystkim do wniosku należy dołączyć odpis z księgi wieczystej, jeżeli w skład majątku wchodzi nieruchomość.

 

W przypadku rzeczy ruchomych sądy w zasadzie nie wymagają specjalnych dokumentów. Jeżeli jednak dojdzie do sporu między małżonkami, konieczne będzie przedstawienie dowodów na poparcie swoich racji. Bardzo popularnym środkiem dowodowym jest przesłuchanie świadków, wskazanych przez małżonków.

 

Wniosek powinien zawierać:

 

  • oznaczenie sądu, do którego jest skierowany, dane osobowe uczestników, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników,
  • formułkę „Wniosek o podział majątku wspólnego”,
  • określenie wartości majątku podlegającego podziałowi,
  • przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie oraz przedstawienie dowodów na poparcie tych okoliczności,
  • podpis wnioskodawcy albo jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika,
  • załączniki.

 

Wraz z wnioskiem o podział majątku należy sądowi przedstawić dokument, który potwierdza ustanie wspólności majątkowej, np. wyrok rozwodowy, małżeńską umowę majątkową (w formie notarialnej), wyrok sądu ustanawiający rozdzielność majątkową w trakcie małżeństwa.

 

Skład i wartość majątku ulegającego podziałowi ustala sąd. Skład majątku ustala się według stanu na dzień ustania wspólności majątkowej, zaś jego wartość według cen rynkowych z daty podziału.

 

Jeśli między małżonkami istnieje rozbieżność co do wartości majątku, niezbędne może się okazać powołanie biegłego. Dotyczy to głównie wyceny nieruchomości. Za opinie sporządzoną przez biegłego płacą małżonkowie.

 

Podejmując decyzję o sądowym podziale majątku, małżonkowie powinni liczyć się z następującymi kosztami:

 

  • opłata sądowa,
  • wynagrodzenie biegłego,
  • koszty apelacji (w razie niekorzystnego rozstrzygnięcia sprawy).

 

Opłatę sądową od wniosku o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej pobiera się w wysokości stałej w kwocie 1000 zł. Jeżeli zaś wniosek zawiera zgodny projekt podziału tego majątku, opłata stała wynosi 300 zł.

 

Koszty wynagrodzenia biegłego mogą wahać się od kilkuset do nawet kilku tysięcy złotych (szczególnie jeśli pojawią się spory między małżonkami i trzeba będzie powołać kilku biegłych).

 

W postępowaniu o podział majątku, każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Regulują to odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego.

 

Oczywiście, tak jak Pan zapewnie wie – ustanie wspólności ustawowej ani nie wyłącza, ani nie ogranicza dotychczasowej odpowiedzialności małżonków opartej na przepisach prawa rzeczowego. Za dług, który solidarnie obciążał obojga małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej, odpowiadają oni nadal tak samo po ustaniu tej wspólności.

 

Czyli po ustaniu małżeństwa, jeżeli pożyczka obciąża obojga małżonków, to nadal oboje są odpowiedzialni za zapłatę. Jeżeli jedno zapłaci, drugie może domagać się zwrotu połowy.

 

W Pana sytuacji podział po rozwodzie będzie nieunikniony, dlatego proszę już gromadzić dokumenty na swoje potrzeby. Raczej nieuniknione w tej sprawie będzie również skorzystanie z pomocy fachowego pełnomocnika, gdyż te sprawy nie są łatwe, a możliwość utraty majątku przez błędy stron znaczna.

 

Reasumując, może Pan żądać dopuszczenia do posiadania swojego mieszkania, jak i podziału majątku i żądania zwrotu nakładów na zasadach, o których wspominałem.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 6 plus VI =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »