Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Użyczenie rzeczy

Autor: Karol Jokiel • Opublikowane: 05.07.2012 • Zaktualizowane: 05.07.2012

Artykuł omawia wybrane zagadnienia związane z wykonywaniem umowy nieodpłatnego użyczenia rzeczy (ruchomej lub nieruchomości).



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W praktyce bardzo często – przede wszystkim w stosunkach rodzinnych, ale nie tylko – zdarza się, że jedna osoba zezwala drugiej przez czas oznaczony lub nieoznaczony na bezpłatne używanie oddanej jej w tym celu rzeczy (ruchomej np. samochodu lub nieruchomej – w tym gruntu czy lokalu mieszkalnego) i tę rzecz jej wydaje. Taka właśnie sytuacja skutkuje powstaniem stosunku prawnego użyczenia (oznacza zawarcie umowy użyczenia rzeczy).

 

Umowa użyczenia rzeczy może być zawarta w dowolnej formie (ustnej, pisemnej, w formie aktu notarialnego, także przez czynności konkludentne – dorozumiane).

 

W konsekwencji oddania rzeczy do bezpłatnego używania powstaje jednak cała gama kwestii, które mogą rodzić spór pomiędzy stronami (użyczającym z jednej strony oraz biorącym rzecz w użyczenie z drugiej). Większość takich kwestii, celem uniknięcia wzajemnych nieporozumień, może, a w zasadzie nawet powinna, zostać uregulowana już w samej umowie. Strony posiadają w tej sprawie praktycznie nieograniczoną swobodę – mówiąc w pewnym uproszczeniu – co wspólnie postanowią, będzie dla nich wiążące. Jedynie na wypadek braku wyraźnych uzgodnień w tym zakresie, ustawodawca ustanowił przepisy prawne mające w takim przypadku zastosowanie posiłkowe.

 

Do najważniejszych regulacji dotyczących tego zagadnienia należy przepis art. 712 Kodeksu cywilnego, który stanowi, iż gdy umowa nie określa sposobu używania rzeczy, biorący może rzeczy używać w sposób odpowiadający jej właściwościom i przeznaczeniu (np. lokal mieszkalny winien on wykorzystywać dla celów zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych nie zaś dla prowadzenia weń działalności gospodarczej).

 

Idąc dalej, należy zauważyć, że to biorący do używania ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej. Pod pojęciem „zwykłych kosztów utrzymania rzeczy użyczonej” rozumieć należy wydatki i nakłady pozwalające zachować rzecz w stanie niepogorszonym, a więc przykładowo: koszty bieżących remontów czy drobnych napraw w lokalu mieszkalnym oraz nawożenia gleby w przypadku oddania w użyczenie gruntu itd. Pozostałe koszty utrzymania rzeczy oraz inne wydatki z nią związane obciążają użyczającego (w tym, co zazwyczaj zgodnie przyjmuje się w praktyce, podatki oraz ubezpieczenie).

 

Ustawodawca, uwzględniając okoliczność, że biorący do używania uzyskuje rzecz nieodpłatnie, ustanowił go w pewnym zakresie odpowiedzialnym (przerzucił na niego ryzyko) za przypadkową utratę lub uszkodzenie oddanej mu rzeczy (np. wskutek pożaru czy wichury). Chodzi tu o sytuacje przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy, które nastąpiły w czasie, gdy biorący do używania korzystał z rzeczy w sposób sprzeczny z umową albo z właściwościami lub z przeznaczeniem rzeczy, albo gdy – nie będąc do tego upoważnionym przez umowę ani zmuszonym przez okoliczności – powierzył rzecz innej osobie, a rzecz nie byłaby uległa utracie lub uszkodzeniu, gdyby jej używał w sposób właściwy albo gdyby ją zachował u siebie.

 

Co więcej, niezależnie od powyższego, jeżeli biorący używa rzeczy w sposób powtarzalny, a sprzecznie z umową albo z właściwościami lub z przeznaczeniem rzeczy, jeżeli powierza rzecz innej osobie nie będąc do tego upoważnionym przez umowę ani zmuszonym przez okoliczności. Albo jeżeli rzecz stanie się potrzebna użyczającemu z powodów nieprzewidzianych w chwili zawarcia umowy (np. gdy użyczający na skutek nieoczekiwanego pogorszenia sytuacji życiowej zmuszony jest rzecz dotychczas użyczoną wynająć celem uzyskania środków utrzymania) – użyczający może żądać zwrotu rzeczy, chociażby umowa była zawarta na czas oznaczony (art. 716 K.c.).

 

Należy podkreślić, że bez zgody użyczającego biorący nie może oddać rzeczy użyczonej osobie trzeciej do używania (art. 712 § 2 K.c.). Przepis ten ma swoje racjonalne uzasadnienie, wszak w zamyśle użyczającego oddawana rzecz zasadniczo ma służyć zaspokojeniu potrzeb biorącego w użyczenie nie zaś osób trzecich.

 

Ustawodawca dostrzegł nadto doniosłość prawną sytuacji, w której wychodzi na jaw, iż rzecz użyczona ma wady (np. samochód jest niesprawny, albo lokal mieszkalny oddany do użyczenia jest zamieszkany przez osoby trzecie). W takiej sytuacji użyczający obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził biorącemu przez to, że wiedząc o wadach, nie zawiadomił go o nich (art. 711 K.c.). Przy czym forma wspomnianego zawiadomienia może być dowolna. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy biorący, oceniając rzecz rozsądnie, mógł wadę z łatwością zauważyć.

 

Po zakończeniu użyczenia biorący obowiązany jest zwrócić użyczającemu rzecz w stanie niepogorszonym; jednakże nie ponosi on odpowiedzialności za zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego używania. Przykładowo, normalnym następstwem używania samochodu przez kilka lat, za które biorący do użyczenia – stosownie do tego co napisano powyżej – nie ponosiłby odpowiedzialności, jest jego zwiększona awaryjność czy zmniejszone osiągi.

 

Przepis art. 719 Kodeksu cywilnego reguluje kwestie przedawnienia niektórych roszczeń wynikających z umowy użyczenia rzeczy. Roszczenia użyczającego przeciwko biorącemu do używania o naprawienie szkody za uszkodzenie lub pogorszenie rzeczy, jak również roszczenia biorącego do używania przeciwko użyczającemu o zwrot nakładów na rzecz oraz o naprawienie szkody poniesionej wskutek wad rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy.

 

Dla innych, niż wymienione, roszczeń stron stosuje się ogólne terminy przedawnienia.


Stan prawny obowiązujący na dzień 05.07.2012


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (1):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • siedem - IV =

30.04.2013

I tak nadal nie wiem jak oszacować wartość uzyczenia komputera :)

Zyta

 

»Podobne materiały

Umowa sprzedaży rzeczy ruchomej

Właściciel może zbyć należącą do niego ruchomość w zamian za zapłatę umówionej ceny. Do sprzedaży rzeczy ruchomej nie jest wymagane, co do zasady, zawarcie umowy w formie pisemnej. Wyjątki w tym zakresie występują w odniesieniu do umów zawieranych z udziałem konsumentów.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »