Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Uznanie za zmarłego

Autor: Monika Cieszyńska • Opublikowane: 07.10.2007

W artykule zostały opisane przesłanki uznania osoby zaginionej za zmarłą oraz przebieg procedury sądowej, która skutkuje uzyskaniem aktu zgonu dla takiej osoby.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Śmierć człowieka jest zdarzeniem mającym istotne znaczenie także w kontekście prawnym, zwłaszcza w zakresie prawa spadkowego i prawa rodzinnego. Co do zasady, kwestia rejestracji zgonów nie należy do kompetencji sądów powszechnych. Wyjątek od tej zasady stanowią: stwierdzenie zgonu i uznanie za zmarłego.

 

Uznanie za zmarłego to instytucja pozwalająca na uznanie, iż nastąpiła śmierć osoby fizycznej, która zaginęła. Zasadnicza różnica między uznaniem za zmarłego a stwierdzeniem zgonu polega na tym, że w tym pierwszym przypadku chodzi o osobę zaginioną, co do której nie wiadomo na pewno, czy żyje, czy też zmarła, podczas gdy stwierdzić zgon można tylko wówczas, gdy śmierć osoby jest niewątpliwa, a brak jedynie jej aktu zgonu.

 

Ze stosownym wnioskiem o uznanie osoby zaginionej za zmarłą należy wystąpić do sądu rejonowego ostatniego miejsca zamieszkania zaginionego. W razie jego braku – sądem właściwym będzie sąd miejsca ostatniego pobyty. Gdy i tej okoliczności nie można ustalić – wniosek należy skierować do Sądu Rejonowego dla Miasta Stołecznego Warszawy.

 

Legitymację do wniesienia wniosku ma każdy zainteresowany. Za taką osobą należy uznać każdego, kogo dotyczy wynik postępowania, np. spadkobiercę testamentowego, spadkobiercę ustawowego, kuratora czy Rzecznika Praw Obywatelskich.

 

W celu nadania wnioskowi dalszego biegu wnioskodawca w swym piśmie musi wykazać następujące okoliczności:

 

  • osoba, której wniosek dotyczy, zaginęła, i nie jest jasne, czy żyje, czy też zmarła;
  • upłynęło lat dziesięć od końca roku kalendarzowego, w którym – według istniejących wiadomości – osoba ta jeszcze żyła;

 

– chyba że osoba zaginiona w chwili uznania za zmarłego ukończyła lat siedemdziesiąt, wówczas wystarcza upływ lat pięciu. Natomiast w przypadku, gdy zaginionym jest osoba młodociana, która nie ukończyła lat 23, to uznanie jej za zmarłą nie może nastąpić przed upływem roku kalendarzowego, w którym osoba ta ukończyłaby 23 lata.

 

Nadto we wniosku należy wskazać:

 

  • imię, nazwisko i wiek zaginionego, imiona jego rodziców oraz nazwisko rodowe matki;
  • ostatnie znane miejsce zamieszkania i pobytu zaginionego;
  • i dołączyć akt urodzenia i akt małżeństwa, nadto wniosek musi być należycie opłacony – wpis stały w wysokości 30 zł.

 

Ustawodawca przewidział odmienne, krótsze terminy dopuszczalności uznania za zmarłego dla zaginionych w katastrofach lotniczych czy morskich lub w innych okolicznościach stwarzających bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia (np. trzęsienie ziemi, pożar, powódź).

 

Ten, kto zaginął w czasie podróży powietrznej lub morskiej, w związku z katastrofą statku lub okrętu albo w związku z innym szczególnym zdarzeniem, może być uznany za zmarłego już po upływie sześciu miesięcy od dnia, w którym nastąpiła katastrofa albo inne szczególne zdarzenie.

 

Natomiast, kto zaginął w związku z innym bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia, ten może być uznany za zmarłego po upływie roku od dnia, w którym niebezpieczeństwo ustało albo według okoliczności powinno było ustać.

 

Prawomocne postanowienie o uznaniu za zmarłego stanowi podstawę do sporządzenia w urzędzie stanu cywilnego aktu zgonu osoby uznanej za zmarłą. W postanowieniu tym winny się znaleźć następujące ustalenia: nazwisko, imię (imiona), nazwisko rodowe, stan cywilny, miejsce i data urodzenia, miejsce zamieszkania zmarłego, nazwisko, imię (imiona) oraz nazwisko rodowe małżonka osoby zmarłej, nazwiska rodowe i imiona rodziców zmarłego oraz rok, miesiąc, dzień i godzina (domniemanej) śmierci zaginionego.

 

Gdy na podstawie odtworzonych okoliczności nie można ustalić prawdopodobnej chwili śmierci zaginionego, za taką należy przyjąć pierwszy dzień terminu, z którego upływem uznanie za zmarłego stało się możliwe.

 

Jeśli sąd w postanowieniu nie wskaże godziny domniemanej śmierci zaginionego, urząd stanu cywilnego może wpisać godzinę 24.00 określonego przez sąd roku, miesiąca i dnia. Brak w postanowieniu pozostałych ustaleń obliguje sąd do uzupełnienia zapadłego orzeczenia.

 

Data zgonu jest istotna zwłaszcza z punktu widzenia spadkobrania, od tej chwili spadkobiercy mają na przykład czas na odrzucenie spadku, bądź przyjęcie go z dobrodziejstwem inwentarza.

 

Powyższe domniemanie jest obalane i może być wzruszone za pomocą stosownego przeciwdowodu.

 

Jeżeli kilka osób utraciło życie podczas grożącego im wspólnie niebezpieczeństwa, domniemywa się, że zmarły jednocześnie.


Stan prawny obowiązujący na dzień 07.10.2007


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • jeden minus trzy =

 

»Podobne materiały

Postępowanie uproszczone – wybrane zagadnienia

Z dniem 1 lipca 2000 r. w polskiej procedurze cywilnej pojawiło się nowe postępowanie odrębne – postępowanie uproszczone. Miało ono przyspieszyć i usprawnić rozpatrywanie drobnych i nieskomplikowanych spraw w sądzie. Charakteryzuje się ono wieloma specyficznymi uregulowaniami znacznie odb

 

Zdolność do czynności prawnych

Artykuł wskazuje przesłanki warunkujące nabycie i utratę zdolności do czynności prawnych przez osoby fizyczne, osoby prawne i inne jednostki organizacyjne.

 

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych oraz odsetki za opóźnienie

Artykuł omawia kwestie związane z terminami zapłaty w transakcjach handlowych oraz z konsekwencjami opóźnienia w zakresie odsetek przysługujących z tego tytułu.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »