Mamy 11 258 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Ustalenie nabycia własności gospodarstw rolnych, które znajdowały się w posiadaniu rolników w dniu 4 listopada 1971 r.

Autor: Krzysztof Bigoszewski • Opublikowane: 02.03.2010

Niniejszy artykuł omawia możliwości dochodzenia ustalenia nabycia własności gospodarstw rolnych, które znajdowały się w posiadaniu rolników w dniu 4 listopada 1971 r.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Często dochodzi do sytuacji, gdy wraz ze śmiercią rolnika posiadającego od wielu lat gospodarstwo rolne pojawia się problem, czy pozostawione gospodarstwo wejdzie w skład spadku po tymże rolniku, który nie figuruje w treści księgi wieczystej nieruchomości rolnej jako jego właściciel. Jednakże ta sama kwestia może okazać się istotna również za życia rolnika posiadającego takie gospodarstwo, który postanowił uregulować kwestię jego własności.

 

W powyższej sprawie można uczynić zasadniczo dwie rzeczy – zbadać, czy doszło do zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości lub sprawdzić, czy nieruchomość ta stała się własnością rolnika w oparciu o przepisy ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250 ze zm.).

 

Niniejszy artykuł dotyczy możliwości związanych z ustaleniem prawa własności na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych.

 

Po pierwsze wskazać należy, iż wyżej wymieniona ustawa obecnie już nie obowiązuje, gdyż została uchylona ustawą z 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1982 r. Nr 11, poz. 81 ze zm.), gdzie w art. 4 stwierdza się jednakże, że pozostaje w mocy nabyta na podstawie uchylonej ustawy z 1971 r. własność nieruchomości oraz związane z tym nabyciem skutki prawne oraz, co ważne, rozpoznawanie spraw o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego oraz o odroczenie terminu zapłaty należności z tytułu nabycia własności tych nieruchomości przekazuje się sądom.

 

Dlatego też, pomimo iż ustawa z 1971 r. już nie obowiązuje, wciąż stosuje się ją przy rozpatrywaniu stanów faktycznych, które istniały w chwili jej wejścia w życie.

 

Wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 omawianej ustawy „nieruchomości wchodzące w skład gospodarstw rolnych, zwane dalej »nieruchomościami«, i znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy [tj. 04.11.1971 r. – przyp. aut.] w samoistnym posiadaniu rolników stają się z mocy samego prawa własnością tych rolników, jeżeli oni sami lub ich poprzednicy objęli te nieruchomości w posiadanie na podstawie zawartej bez prawem przewidzianej formy umowy sprzedaży, zamiany, darowizny, umowy o dożywocie lub innej umowy o przeniesienie własności, o zniesienie współwłasności albo umowy o dział spadku”.

 

Ponadto (ust. 2): „Rolnicy, którzy do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy posiadają nieruchomości jako samoistni posiadacze nieprzerwanie od lat pięciu, stają się z mocy samego prawa właścicielami tych nieruchomości, chociażby nie zachodziły warunki określone w ust. 1. Jeżeli jednak uzyskali posiadanie w złej wierze, nabycie własności następuje tylko wtedy, gdy posiadanie trwało co najmniej przez lat dziesięć”.

 

W opisanych powyżej sytuacjach nabycie własności następowało z mocy prawa i nie było uwarunkowane przeprowadzeniem żadnego postępowania. Odpowiednie postępowanie konieczne jest jedynie w celu ustalenia, że własność nieruchomości rolnej została na mocy omawianej ustawy nabyta. Orzeczenie stwierdzające ten fakt nie jest zatem orzeczeniem tworzącym prawo, a jedynie potwierdzającym istnienie prawa.

 

Powyższe stanowisko potwierdza orzecznictwo, gdzie w postanowieniu Sądu Wojewódzkiego w Koninie z siedzibą w Słupcy z 07.07.1976 r. I Cz 273/76 wskazano, iż rolnik nabywający z mocy art. 1 ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych własność gospodarstwa rolnego staje się jego właścicielem z dniem wejścia w życie tej ustawy tj. z dniem 04.11.1971 r. Ponadto śmierć rolnika po wejściu w życie cytowanej ustawy a przed wydaniem aktu własności ziemi na podstawie jej art. 1 nie ma wpływu na nabyte już przez niego prawo własności gospodarstwa rolnego. W takim wypadku rolnik może rozporządzać w testamencie tym gospodarstwem rolnym i w chwili jego śmierci spadkobiercy stają się właścicielami tego gospodarstwa.

 

Zmiana właściciela nie ma zasadniczo wpływu na inne prawa dotyczące uwłaszczonej nieruchomości, gdyż obciążające dotychczas nieruchomość ograniczone prawa rzeczowe i dożywocie pozostają w mocy.

 

Zmianie uległa właściwość organów odpowiednich do stwierdzenia nabycia własności nieruchomości rolnej, o ile bowiem uprzednio właściwe były organy administracji, o tyle z wejściem w życie ustawy z 1982 r. sprawy te przejęły sądy. Zmiana ta stworzyła w praktyce wątpliwości co do krzyżowania się kompetencji obu wymienionych organów.

 

Uchwałą z 11.09.1986 r. III CZP 65/86 Sąd Najwyższy stwierdził, że nie jest dopuszczalna droga sądowa dla rozpoznania złożonego po 05.04.1982 r. wniosku o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego, jeżeli przed wejściem w życie ustawy z 26.03.1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych właściwy organ administracji państwowej odmówił takiemu żądaniu tej samej osoby decyzją ostateczną.

 

Obecnie postępowanie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości rolnej odbywa się w drodze postępowania nieprocesowego na wniosek osoby zainteresowanej, który składa się w sądzie właściwym według miejsca położenia nieruchomości. Sąd przeprowadza rozprawę.

 

We wniosku należy wskazać dane personalne i adresy uczestników postępowania – osób zainteresowanych wynikiem postępowania, w szczególności poprzedniego właściciela nieruchomości lub jego spadkobierców. Koniecznym jest również wskazanie dowodów (np. świadków) na okoliczność samoistnego posiadania nieruchomości.

 

Niezbędnym dokumentem jest aktualny odpis z księgi wieczystej lub zaświadczenie, że nieruchomość nie posiada założonej księgi wieczystej. Potrzebne może być złożenie aktualnego wypisu z ewidencji gruntów oraz kopii mapy ewidencyjnej zaopatrzonych w klauzulę, że są przeznaczone do dokonywania wpisów w księgach wieczystych oraz zaświadczenia z właściwego urzędu gminy, że nieruchomość nie była przedmiotem postępowania uwłaszczeniowego w postępowaniu administracyjnym.

 

Wysokość opłaty od wniosku, zgodnie z art. 23 pkt 1) ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), wynosi 40 zł.


Stan prawny obowiązujący na dzień 02.03.2010


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (1):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 6 plus 5 =

15.04.2012

Dzień dobry, do artykułu dotyczącego postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia własności nieruchomości rolnej na podstawie ustawy z 1971 r. wkradła się pewna nieścisłość. W tekście można przeczytać, że "Wysokość opłaty od wniosku, zgodnie z art. 23 pkt 1) ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wynosi 40 zł.".
Sam przepis art. 23 u.k.s.c. w pkt 1) stanowi, że opłatę stałą w kwocie 40 złotych pobiera się od wniosku o wszczęcie postępowania nieprocesowego lub samodzielnej jego części, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
W ustawie z 1982 r. znajduje się taki przepis szczególny, tj. art. 5 § 4: Postępowanie (w sprawach wymienionych w § 1) jest wolne od opłat sądowych.
Pozdrawiam.

Życzliwy

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »