Mamy 10 833 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Usunięcie zapisu o służebności a zachowek

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 03.12.2018

Mam dwóch braci. Rodzice za życia, 20 lat temu, przepisali mi aktem notarialnym (umowa darowizny razem ze służebnością) domek z działka. Kilka lat od zapisu usunęli zapis o służebności, bo nieruchomość miała zostać sprzedana. Do sprzedaży jednak nie doszło, a służebność nie została ponownie wpisana. Rodzice zmarli. Najstarszy brat wystąpił do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po rodzicach. Czy może domagać się podziału majątku i wypłaty zachowku?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Fot. Fotolia

Usunięcie zapisu o służebności a zachowek

Uprawnienie do zachowku wynika z art. 991 Kodeksu cywilnego (K.c.), zgodnie z którym:

 

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

 

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

 

Z cytowanego powyżej przepisu wynikają następujące zasady:

 

  • roszczenie z tytułu zachowku jest zawsze roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniężnej (równowartość w pieniądzu 2/3 – gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni lub 1/2 udziału spadkowego – w pozostałych wypadkach – przysługującego spadkobiercy ustawowemu, który nie został powołany do dziedziczenia z mocy testamentu);
  • roszczenie z tytułu zachowku przysługuje wtedy, gdy dany spadkobierca należy do kręgu spadkobierców ustawowych, a przy dziedziczeniu testamentowym nie został powołany do spadku i nie otrzymał od spadkodawcy darowizny i/lub zapisu w testamencie.

 

Należy pamiętać, że o zachowek można wystąpić tylko w ściśle określonym okresie czasu.

 

Uprawnienie do zachowku opiera się na istnieniu bliskiej więzi rodzinnej między spadkodawcą a uprawnionym. Ustawa zakreśla więc krąg uprawnionych podmiotów stosunkowo wąsko. Zgodnie z powyższym przepisem są to jedynie zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki itd.), małżonek oraz rodzice spadkodawcy.

 

Według art. 993 „przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę”.

 

Natomiast stosownie do art. 995 § 1 „wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku”.

 

Darowizna uczyniona przez Pani rodziców na rzecz Pani będzie zaliczana do spadku, ponieważ nie jest to drobna darowizna zwyczajowo w danych stosunkach przyjęta i została dokonana na rzecz osoby uprawnionej do zachowku, czyli Pani.

 

Należy wziąć pod uwagę zwłaszcza § 2 art. 991, z którego wynika, że spadkodawca ma wybór co do sposobu zapewnienia uprawnionemu zachowku. Może on powołać uprawnionego do dziedziczenia po sobie, ustanowić na jego rzecz zapis, a także przed swoją śmiercią dokonać na jego rzecz darowizny.

 

Dopiero w sytuacji, jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku w jeden z powyższych sposobów, przysługuje mu roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do jego pokrycia.

 

O zachowku możemy mówić jedynie po śmierci spadkodawcy, w terminie 5 lat od chwili śmierci. Jeżeli Pani rodzic po śmierci nie pozostawili testamentów to zachowek po Pani tacie uległ już „przedawnieniu” i Pani braciom już się nie należy. W sytuacji, gdyby Pani ojciec zostawił po swojej śmierci testament, to przedawnienie roszczenia o zachowek zaczynałoby swój bieg dopiero po ogłoszeniu testamentu, czyli przeprowadzenia postępowania spadkowego.

 

Zakładam, że Pani ojciec nie pozostawił testamentu, a więc Pani bracia mogą domagać się zachowku, tylko po Pani mamie, czyli od wartości 1/2 darowizny, którą Pani od rodziców otrzymała. Jeżeli bracia w chwili śmierci Pani mamy byli pełnoletni i zdolni do pracy, nie otrzymali w spadku po mamie niczego wartościowego, ani żadnych wartościowych darowizn za jej życia, to mogą domagać się zachowku w wysokości 1/12 wartości całej darowizny każdy (1/3 czyli udział spadkowy każdego z dzieci Pani mamy razy 1/2, czyli wartość należnego zachowku od połowy wartości nieruchomości, czyli jeszcze razy 1/2 =1/12). 

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 9 plus dziesięć =

»Podobne materiały

Mieszkanie darowane ze służebnością a prawo do zachowku

Zmarła matka mojego męża. Jak wynika z księgi wieczystej, mieszkanie aktem darowizny przekazała bratu męża. Jednak po dziesięciu latach darowizna została cofnięta i ponownie dokonana na rzecz wnuczka (syna obdarowanego) z ustanowieniem służebności. Czy mąż ma prawo do zachowku?

Prawo do zachowku po śmierci macochy

Po śmierci mojego ojca w 1994 r. decyzją sądu spadek po nim nabyłem ja i moja macocha. Aktem notarialnym udzieliłem jej pełnomocnictwa do działania w moim imieniu (otrzymałem połowę mieszkania), ponieważ należało ustanowić nowego głównego lokatora mieszkania po ojcu (nakaz prawa spółdzielczego). Mia
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »