.
Mamy 12 627 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Ustanowienie służebności przesyłu

Autor: Marcin Górecki • Opublikowane: 16.05.2013

Przez moje działki przebiegają dwie linie energetyczne. Gdy stawialiśmy dom, musieliśmy go odsunąć od linii. Ponieważ zakład energetyczny wystąpił do nas o zgodę na całkowitą przebudowę linii (wymianę słupów i przewodów) i za opłatą ok. 11 tys. zł – na wieczyste użytkowanie terenu, wystąpiliśmy z prośbą o przebudowę linii na kablową. Otrzymaliśmy odpowiedź, że możemy to zrobić na własny koszt, który wyceniony został przez zakład energetyczny na ok. 100 tys. zł. Czy mamy szansę uzyskania odszkodowania za bezumowne korzystanie z naszych gruntów i ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem? Jakie powinniśmy podjąć kroki?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Na wstępie pragnę wskazać, że podstawą niniejszej odpowiedzi będą przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.) dotyczące służebności gruntowych, a w szczególnie służebności przesyłu. Regulacje dotyczące służebności gruntowych znajdują się w art. 285-295 K.c., natomiast dotyczące służebności przesyłu w art. 3051-3054 K.c.

 

Na zadane przez Państwa pytanie prawne należy udzielić odpowiedzi twierdzącej, mogą Państwo starać się o ustanowienie służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego, w tym wypadku będzie to zakład energetyczny, którego linie przebiegają przez Państwa nieruchomość.

 

W pierwszej kolejności należy wystąpić w przedmiotowej sprawie do przedsiębiorstwa przesyłowego z ofertą zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu. W związku z tym istnienie linii przesyłowej przebiegającej przez nieruchomość zostałoby usankcjonowane poprzez stosowną umowę, natomiast przedsiębiorstwo winno opłacać odpowiednie, ustalone przez strony wynagrodzenie. Można takim pismem objąć również żądanie zapłaty stosownego odszkodowania za poprzedzający zawarcie umowy okres bezumownego korzystania z państwa nieruchomości.

 

Odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowi równowartość miesięcznego czynszu pomnożonego przez ilość miesięcy, za które chcą Państwo żądać odszkodowania, jednak nie dłużej niż za okres 10 lat, w związku z przedawnieniem roszczenia.

 

Podstawę powyższego znajdziemy w art. 3051 K.c., który stanowi, że: „nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu)”.

 

Art. 49 § 1 K.c. natomiast stwierdza, że: „urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych nieruchomości, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa”.

 

Linia przesyłowa energii elektrycznej stanowi urządzenie służące do przesyłu energii elektrycznej, nie należy do części składowych nieruchomości i wchodzi w skład poszczególnych przedsiębiorstw przesyłowych. Tym samym w Państwa przypadku zostały spełnione wszelkie przesłanki do żądania ustanowienia służebności za odpowiednim wynagrodzeniem.

 

Jednakże jeżeli brak będzie zgody którejkolwiek ze stron na zawarcie powyższej umowy, każda ze stron może żądać ustanowienia przez sąd służebności za odpowiednim wynagrodzeniem. Stanowi o tym art. 3052 § 1: „jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem” i § 2 K.c.: „jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu”.

 

Zatem mogą się Państwo zwrócić do sądu z wnioskiem o ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem, równocześnie żądając odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

 

Pewnym zagrożeniem dla Państwa roszczenia może być instytucja zasiedzenia służebności, istnieje taka możliwość na mocy art. 292 K.c., który stanowi, że: „Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio”.

 

W przedmiotowej sprawie takie zasiedzenie byłoby możliwe w sytuacji, gdyby korzystanie z urządzenia (linii) trwało nieprzerwanie przez 30 lat (w związku z wybudowaniem linii bez zgody właściciela). W chwili budowy przedsiębiorstwo przesyłowe było w złej wierze, co powoduje wydłużenie terminu potrzebnego do zasiedzenia do lat 30. Jednakże, jak wynika z przytoczonego powyżej przepisu, aby przedsiębiorstwo przesyłowe zasiedziało służebność, potrzebne jest korzystanie z trwałego i widocznego urządzenia.

 

Linie przesyłowe zgodnie z aktualnym orzecznictwem Sądu Najwyższego są trwałymi i widocznymi urządzeniami (por. postanowienie SN z 6 lipca 2011 r., I CSK 157/11). Dla nabycia przez zasiedzenie służebności przesyłu (art. 292 K.c. w zw. z art. 3054 K.c.) nie jest niezbędne, by widoczne elementy trwałego urządzenia, będącego przedmiotem korzystania przez przedsiębiorcę przesyłowego, znajdowały się na nieruchomości, którą obciążać ma ta służebność. Podobne stanowisko zajął SN w postanowieniu z 4 października 2006 r. (II CSK 119/06).

 

Ewentualne stwierdzenie zasiedzenia polegałoby właśnie na powstaniu służebności przesyłu z mocy prawa. Taka służebność powoduje, że przedsiębiorstwo przesyłowe jest uprawnione do korzystania z przedmiotowej linii z mocy samego prawa, oczywiście po stwierdzeniu powyższego postanowieniem sądu.

 

Oczywiście również w tej sytuacji będzie przysługiwać Państwu wynagrodzenie za korzystanie ze służebności, a za okres wcześniejszy, tzn. przed ustanowieniem ewentualnej służebności – odszkodowanie za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

 

Ponadto dzisiaj również przysługuje Państwu takie odszkodowanie, natomiast w jakiej wysokości, to już zależy od okoliczności faktycznych, a przede wszystkim od rodzaju nieruchomości, na których owe słupy się znajdują, stosownie do ich wartości. Należy wziąć pod uwagę jednocześnie długość linii energetycznej nad Państwa nieruchomościami.

 

Proszę również mieć na uwadze, że ustanowiona służebność powinna w możliwie najmniejszym stopniu być uciążliwa dla nieruchomości obciążonej. Możliwe jest zatem, również po jej ustanowieniu, wystąpienie na drogę postępowania sądowego w celu zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności. Realizacji tej zasady służy art. 291 K.c., który dotyczy zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności gruntowej z ważnej potrzeby gospodarczej po stronie nieruchomości obciążonej na żądanie jej właściciela. Powyższa norma prawna poprzez treść art. 3054 K.c. ma także odpowiednie zastosowanie do służebności przesyłu.

 

Art. 291 K.c. stanowi, że: „jeżeli po ustanowieniu służebności gruntowej powstanie ważna potrzeba gospodarcza, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać za wynagrodzeniem zmiany treści lub sposobu wykonywania służebności, chyba że żądana zmiana przyniosłaby niewspółmierny uszczerbek nieruchomości władnącej”. Takie roszczenie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy służebność powstała w drodze czynności prawnej lub w wyniku orzeczenia (postanowienia) sądu.

 

Art. 3054 K.c. stanowi, że: „do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych”. 

 

Należy również pamiętać, że nawet gdyby sąd na mocy wyroku ustanowił służebność lub też stwierdził, że została ona zasiedziana, to w takiej sytuacji należy się wynagrodzenie dla właściciela nieruchomości za ustanowienie służebności na jego nieruchomości.

 

Należy zwrócić uwagę, że od momentu ustanowienia służebności wyłączona będzie możliwość dochodzenia odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości, natomiast będzie należne wynagrodzenie za ustanowienie na nieruchomości służebności.

 

Podsumowując, mogą Państwo podejmować wobec przedsiębiorstw przesyłowych – operatorów wskazane powyżej działania. Oczywiście warto zacząć od złożenia wniosku (oferty) zawarcia stosownego porozumienia w celu ustanowienia służebności, a dopiero w sytuacji niepowodzenia tego kroku powinni Państwo zdecydować się na skierowanie sprawy na drogę postępowania sądowego.

 

Od wysokości żądanej kwoty uzależnione jest także wynagrodzenie radcy prawnego lub adwokata. Określa je bezpośrednio umowa łącząca klienta z radcą lub adwokatem. Co do zasady stawki wyznaczone zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, w którym (w § 6) stwierdzono, że: „stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy:

 

1) do 500 zł – 60 zł;

 

2) powyżej 500 zł do 1.500 zł – 180 zł;

 

3) powyżej 1.500 zł do 5.000 zł – 600 zł;

 

4) powyżej 5.000 zł do 10.000 zł – 1.200 zł;

 

5) powyżej 10.000 zł do 50.000 zł – 2.400 zł;

 

6) powyżej 50.000 zł do 200.000 zł – 3.600 zł;

 

7) powyżej 200.000 zł – 7.200 zł”.

 

Wartością przedmiotu sporu w Państwa przypadku byłaby wysokość żądanej kwoty. Nie ulega jednak wątpliwości, że możliwe jest ustalenie niższego wynagrodzenia. Należy jednak wskazać, że wniesienie pozwu łączy się z obowiązkiem uiszczenia opłaty sądowej. Opłatę stosunkową pobiera się w sprawach o prawa majątkowe; wynosi ona 5% wartości przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskarżenia, jednak nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 100 tys. zł. Innymi słowy oprócz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika wniesienie pozwu wiąże się z obowiązkiem zapłaty opłaty sądowej w wysokości 5% wartości przedmiotu sporu.

 

Trudno jednocześnie wskazać na czas trwania spawy, albowiem uzależniony jest on od wielu czynników, tj. wielkości sądu, liczby wpływających spraw, stanowiska pozwanego zakładu energetycznego.

 

Pragnę jednocześnie poinformować, że serwis ePorady24.pl świadczy także usługi w zakresie sporządzania pism, w tym procesowych, reprezentacji przedsądowej oraz sądowej.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VI plus 1 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »