.
Mamy 12 627 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Ustalenie wysokości należnego zachowku

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 05.02.2015

W 2012 roku otrzymałam od taty w drodze darowizny 1/3 udziału w spółdzielczym własnościowym prawie do mieszkania. Jednocześnie zostało ustanowione na rzecz taty nieodpłatne i dożywotnie prawo użytkowania darowanego udziału określone na kwotę 20 tys. złotych. Tata zmarł rok później. Czy wartość dożywocia może być odliczona od wartości darowizny i w ten sposób może umniejszyć wysokość zachowku żądanego przez spadkobiorcę ustawowego?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zanim przejdę do meritum odpowiedzi, pozwolę sobie przedstawić Pani regulacje odnoszące się do instytucji zachowku, co uczyni moją odpowiedź bardziej wyczerpującą.

 

Otóż, zgodnie z przepisem art. 991 § 1 i następnymi Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.; w skrócie K.c.) „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

 

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

 

Należy pamiętać, że bardzo istotne podczas ustalania zachowku jest określenie wartości schedy, od której będzie on wyliczony. Od tego zależy, jaki komu przysługuje zachowek, kto i ile ma komu dopłacić. Na tę wartość składa się nie tylko to, co spadkodawca pozostawił w chwili śmierci. Uwzględnia się także wartość darowizn, i to nawet poczynionych na rzecz osób obcych.

 

Zawsze dolicza się do wartości spadku wszystkie darowizny uczynione na rzecz spadkobierców i osób uprawnionych do zachowku bez względu na to, kiedy ich dokonano.

 

Wartość spadku ustala się według cen z daty orzekania o roszczeniach z tytułu zachowku, tak samo jest z wartością darowizn – co wynika wprost z art. 995 K.c.

 

Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od śmierci spadkodawcy lub od dnia otwarcia testamentu.

 

Dokonywane przez Panią remonty, ulepszenia zwiększające wartość tej nieruchomości nie będą brane pod uwagę przy wyliczaniu zachowku.

 

Podstawę ustalenia sumy stanowiącej zachowek stanowi tzw. substrat zachowku. Substrat zachowku to wartość stanu czynnego spadku wraz z wartością darowizn podlegających doliczeniu.

 

Aby ustalić wysokość należnego zachowku, należy ustalić wartość aktywów spadku pozostawionego przez spadkodawcę – należy zsumować wartość przedmiotów spadkowych pozostawionych przez spadkodawcę po jego śmierci oraz odjąć od tej kwoty pasywa spadku (długi spadkowe). Do tego należy doliczyć aktualną wartość darowizn na dzień dzisiejszy.

 

Przykładowy sposób obliczenia zachowku:

 

Wartość spadku ustalona dla potrzeb obliczenia zachowku x (razy) udział danego spadkodawcy wynikający z dziedziczenia ustawowego x (razy) ułamek należnego zachowku – (minus) darowizny dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.

 

Zdecydowanie wartość służebności obniży wartość zachowku.

 

Służebność można obliczyć w następujący sposób:

 

Oblicza się wartość przedmiotu darowizny według cen dzisiejszych i pomniejsza się o %, w jakim wartość roczna służebności pomnożona przez okres jej obowiązywania pozostawała w stosunku do ówczesnej wartości przedmiotu darowizny.

 

Przykładowo:

 

Wartość darowizny = 250 tys. zł. Roczna wartość służebności ustalona w akcie notarialnym – 12 tys. zł. Służebność była ustalona przez 18 lat (dopóki spadkodawca nie zmarł).

 

Jeśli wartość darowizny = 250 tys. zł, to wartość faktyczna służebności = 12 tys. zł x np. 18 lat = 216 tys. zł.

 

216 tys. zł to 86,4% 250 tys. zł.

 

Jeśli zatem dzisiaj wartość przedmiotu darowizny wynosiłaby np. milion złotych, to należałoby odliczyć 864 tys. zł i do masy spadkowej weszłaby równowartość kwoty 136 tys. zł.

 

Proszę pamiętać, że ostateczna zasadność roszczeń o zachowek może zostać zaprzeczona (bądź potwierdzona) jedynie na podstawie prawomocnego orzeczenia sądowego, gdzie w toku postępowania ustalone zostaną wszelkie okoliczności w tej sprawie.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 0 minus dziewięć =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »