.
Mamy 13 183 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Ustalenie prawa do dziedziczenia gospodarstwa rolnego

Autor: Łukasz Obrał • Opublikowane: 22.10.2009

Moi nieżyjący dziadkowie mieli czworo dzieci i byli właścicielami dużego gospodarstwa rolnego. Zostało ono przekazane najstarszemu synowi. Z czwórki rodzeństwa żyje tylko moja mama, czyli jego siostra, która ma obecnie 90 lat. Dziedziczący syn (czyli mój wuj) miał z nieformalnego związku (kobieta ta też już nie żyje) syna Kazimierza, który po jego śmierci stał się właścicielem tego gospodarstwa. Kazimierz zmarł prawie 8 lat temu – nie miał dzieci i nie zostawił testamentu. Przed jego śmiercią została sporządzona umowa dzierżawy na rzecz sąsiada, która w przyszłym roku się kończy. Kto w takiej sytuacji ma prawo do spadku, czy może to być moja mama, czy mogę to być ja – skoro jestem kuzynką Kazimierza?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Do dziedziczenia po Kazimierzu będą miały zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego obowiązujące w dniu otwarcia spadku, czyli w dniu śmierci spadkodawcy. Jako że Kazimierz nie pozostawił testamentu, miało miejsce dziedziczenie ustawowe.

 

Stosownie do art. 931 § 1 Kodeksu cywilnego, w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Paragraf 2 tego artykułu wskazuje, że jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

 

W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek, rodzice i rodzeństwo (art. 932 § 1 K.c.). Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu bądź z rodzicami, bądź z rodzeństwem, bądź z rodzicami i rodzeństwem spadkodawcy, wynosi połowę spadku (art. 932 § 2).

 

Według art. 933 § 1 K.c., udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z rodzeństwem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą część tego, co przypada łącznie dla rodziców i rodzeństwa. Pozostałą część dziedziczy rodzeństwo w częściach równych.

 

Stosownie do art. 933 § 2 K.c., jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada po połowie drugiemu z rodziców i rodzeństwu spadkodawcy.

 

Jeżeli do spadku powołani są obok małżonka tylko rodzice albo tylko rodzeństwo, dziedziczą oni w częściach równych to, co przypada łącznie dla rodziców i rodzeństwa (art. 933 § 3).

 

Art. 934 K.c. wskazuje, iż jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

 

W braku zstępnych, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada jego małżonkowi (art. 935 § 1). W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom, rodzeństwu i zstępnym rodzeństwa (art. 935 § 2). Natomiast według art. 935 § 3, w braku małżonka spadkodawcy i krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu.

 

Na podstawie powyższych przepisów należy stwierdzić, iż jeżeli Kazimierz w chwili śmierci nie miał dzieci, innych zstępnych (np. wnuków), żony, rodzeństwa, a jego rodzice nie żyli, to spadek po nim odziedziczył, na podstawie art. 935 § 3 K.c., Skarb Państwa.

 

Niestety rodzeństwo rodziców spadkodawcy nie jest w kręgu osób dziedziczących spadek z ustawy. Tak więc Pani mama, właśnie jako siostra ojca spadkodawcy nie jest spadkobiercą ustawowym Kazimierza. Spadek po nim na podstawie ustawy nabył Skarb Państwa i to on jest w chwili obecnej właścicielem gospodarstwa rolnego.

 

Warto jeszcze wskazać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 września 2007 r. (sygn. akt. P. 19/2007, LexPolonica nr 1571969), w którym stwierdzono, iż art. 935 § 3 zdanie pierwsze Kodeksu cywilnego, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 38 ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2003 r. Nr 49, poz. 408) w zakresie, w jakim powołuje do dziedziczenia gminę jako spadkobiercę ustawowego, w sytuacji gdy otwarcia spadku dożyło rodzeństwo rodziców spadkodawcy, jest zgodny z art. 2, art. 18, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 47, art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

 

Trzeba zgodzić się z Sądem Rejonowym dla Krakowa-Nowej Huty, który przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, i który w uzasadnieniu swojego pytania stwierdził: „Trudno uznać za odpowiadające zasadom sprawiedliwości społecznej rozwiązanie pomijające w dziedziczeniu ustawowym bliską rodzinę spadkodawcy, za którą, jak wyżej zaznaczono, należałoby uznać m.in. rodzeństwo rodziców spadkodawcy. Dodatkowo sąd podniósł, że o ile pomiędzy wujkiem (ciotką) a bratankiem (bratanicą, siostrzeńcem, siostrzenicą) istnieją takie same relacje pokrewieństwa, to już reguły dotyczące ich wzajemnego dziedziczenia po sobie są całkowicie odmienne”.

 

Wynikiem postulatów doktryny prawa o poszerzenie kręgu spadkobierców ustawowych była nowelizacja Kodeksu cywilnego dokonana ustawą z dnia 2 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, obowiązująca od dnia 28 czerwca 2009 r., a która zmieniła kolejność dziedziczenia i poszerzyła krąg spadkobierców ustawowych o dziadków spadkodawcy, zstępnych dziadków, a także spowodowała możliwość dziedziczenia spadku przez pasierbów. Jednak nowo obowiązujące przepisy nie odnoszą się do Pani sytuacji, ponieważ – jak na wstępie wskazałem – podstawę rozstrzygnięcia spraw o stwierdzenie nabycia spadku stanowią przepisy obowiązujące w dniu otwarcia spadku, czyli w dniu śmierci spadkodawcy. Co więcej, gdyby zastosować obowiązujące obecnie przepisy do Pani sytuacji (przyjmując hipotezę, że Kazimierz zmarł w chwili obecnej) nie spowodowałyby, że Pani mama lub Pani odziedziczyłyby po nim spadek.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 5 - 3 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl