.
Mamy 13 359 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Uprawnienia związane z rodzicielstwem

Niedługo przyjdzie na świat moja córka. Chciałbym wiedzieć, jakich formalności należy dopełnić po urodzeniu się dziecka i jakie mam uprawnienia związane z rodzicielstwem (becikowe, zasiłek). Mam zamiar wziąć urlop ojcowski i zwolnienie na opiekę nad żoną, a ona chce wykorzystać cały przysługujący jej urlop macierzyński. W jaki sposób to załatwić? Dodam, że oboje pracujemy na umowę o pracę (w różnych firmach).


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Odpowiadając na Pańskie pytanie, uprzejmie informuję, że w dniu 17 czerwca 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 675). Nowelizacja wprowadziła wiele zmian w dotychczas istniejącym systemie uprawnień związanych z rodzicielstwem.

 

Pracownica, zgodnie z art. 180 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.; dalej: K.p.), nie więcej niż 6 tygodni (dotychczas były to co najmniej 2 tygodnie) urlopu macierzyńskiego może wykorzystać przed przewidywaną datą porodu.

 

W praktyce będzie to oznaczało, że może ona wykorzystać: tydzień, 2 tygodnie, 3 tygodnie, 4 tygodnie, 5 tygodni lub 6 tygodni urlopu macierzyńskiego przed przewidywaną datą porodu. Należy też zauważyć, że uprawnienie to przysługuje tylko pracownicy. Po porodzie Pańska żona wykorzysta pozostałą część urlopu macierzyńskiego, którego nie wzięła przed porodem, aż do wyczerpania limitu urlopu macierzyńskiego przysługującego w wymiarze podstawowym.

 

Na podstawie art. 180 § 1 K.p. pracownicy przysługuje urlop macierzyński, którego wysokość jest uzależniona od liczby urodzonych dzieci przy jednym porodzie i – tak jak dotychczas – wynosi:

 

  1. 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka;
  2. 31 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie;
  3. 33 tygodnie w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie;
  4. 35 tygodni w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie;
  5. 37 tygodni w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

 

Urlop macierzyński udzielany jest w tygodniach. Zgodnie z definicją przez tydzień należy rozumieć 7 kolejnych dni kalendarzowych.

 

Pracownica nie później niż 14 dni po porodzie może złożyć pisemny wniosek o udzielenie jej bezpośrednio po urlopie macierzyńskim dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze, a bezpośrednio po takim urlopie – urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze. Pracodawca jest zobligowany uwzględnić wniosek.

 

Pracownica na podstawie art. 1821 § 1 K.p. ma prawo do dodatkowego urlopu macierzyńskiego w wymiarze:

 

  1. do 6 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie (do 2013 r. pracownik mógł skorzystać z 4 tygodni dodatkowego urlopu macierzyńskiego);
  2. do 8 tygodni w przypadku urodzenia dwojga i większej liczby dzieci przy jednym porodzie (przed zmianą w 2013 r. dodatkowy urlop macierzyński w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przysługiwał w wymiarze 6 tygodni).

 

Urlop dodatkowy udzielany jest w dwóch częściach (dotychczas urlop mógł być wykorzystany jednorazowo), bezpośrednio jedna po drugiej, po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego, w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności. Aby skorzystać z tego uprawnienia, należy złożyć wniosek, który pracodawca powinien uwzględnić.

 

Wniosek o ten urlop:

 

  1. pracownica powinna złożyć w terminie do 14 dni po porodzie lub
  2. pracownik (a więc ojciec dziecka, a także pracownica, która nie złożyła wniosku w terminie do 14 dni po porodzie) powinien złożyć wniosek w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem tego urlopu.

 

Pracownik ma możliwość łączenia wykonywania pracy z przebywaniem na dodatkowym urlopie macierzyńskim. W takiej sytuacji podjęcie pracy następuje na pisemny wniosek, składany na 14 dni przed rozpoczęciem wykonywania pracy. Wniosek powinien zawierać informację o wymiarze czasu pracy (nie przekraczający połowy wymiaru czasu pracy) i okresie, przez który pracownik będzie łączył wykonywanie pracy z korzystaniem z dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Dodatkowy urlop macierzyński udzielany jest na pozostałą część dobowego wymiaru czasu pracy.

 

Na mocy ustawy z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy zostało wprowadzone nowe uprawnienie związane z rodzicielstwem: urlop rodzicielski. Bezpośrednio po wykorzystaniu dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze pracownikowi przysługuje urlop rodzicielski w wymiarze 26 tygodni. Jego długość jest stała i nie jest uzależniona od żadnych dodatkowych przesłanek, np. liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie. Można z niego skorzystać bezpośrednio po wykorzystaniu dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze.

 

Jak już zostało wskazane, pracownica w terminie do 14 dni po porodzie może złożyć wniosek o udzielenie bezpośrednio po dodatkowym urlopie macierzyńskim – urlopu rodzicielskiego. Wniosek o urlop rodzicielski może być złożony przez pracownika w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu. Pracodawca jest związany takim wnioskiem.

 

Wniosek powinien zawierać następujące informacje:

 

  1. wskazanie terminu zakończenia dodatkowego urlopu macierzyńskiego;
  2. jeżeli wniosek dotyczy kolejnej części urlopu rodzicielskiego – datę zakończenia poprzedniej części tego urlopu oraz okres dotychczas wykorzystanego urlopu rodzicielskiego.

 

Dodatkowo pracownik składający wniosek o urlop rodzicielski powinien załączyć oświadczenie o braku zamiaru korzystania przez drugiego z rodziców z tego urlopu w okresie objętym wnioskiem lub oświadczenie o okresie, w którym drugi z rodziców zamierza korzystać z tego uprawnienia.

 

Wnioski o urlop macierzyński i rodzicielski składa się u swojego pracodawcy (każde z Państwa musi go złożyć w swoim zakładzie pracy). Wzory wniosków oraz oświadczeń o niekorzystaniu z urlopu przez małżonka powinny się znajdować u pracodawcy, gdyż nie ma jednego odgórnego wzoru.

 

Zgodnie z art. 1823 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracownik-ojciec wychowujący dziecko ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze 2 tygodni, nie dłużej jednak niż:

 

  1. do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia albo
  2. do upływu 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie i nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10 roku życia.

 

Urlopu ojcowskiego udziela się na pisemny wniosek pracownika-ojca wychowującego dziecko, składany w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu; pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika.

 

Urlop ojcowski jest nowym uprawnieniem związanym z rodzicielstwem wprowadzonym do K.p. ustawą nowelizującą z dnia 6 grudnia 2008 r. Prawo do tego urlopu przysługuje, począwszy od dnia 1 stycznia 2010 r., przy czym w 2010 r. i 2011 r. jego wymiar wynosił tydzień, a obecnie* wynosi dwa tygodnie.

 

Urlop ojcowski jako uprawnienie ściśle związane z pracownikiem-ojcem wychowującym dziecko nie może być wykorzystany przez żadną inną osobę. Prawo to przysługuje także ojcu dziecka, który korzystał z urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Pracownik może z niego skorzystać w każdym czasie do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia lub w przypadku pracownika-ojca, który przysposobił dziecko – do upływu 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie i nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko siódmego roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie dziesiątego roku życia. Może to mieć zatem miejsce także w czasie, gdy matka dziecka korzysta z urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego bądź urlopu wychowawczego.

 

Warunkiem udzielania tego urlopu jest złożenie przez pracownika pisemnego wniosku, nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z niego. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika w tej sprawie. Urlop ojcowski jest udzielany w dniach kalendarzowych, podobnie jak urlop macierzyński. Przepisy nie przewidują możliwości dzielenia przez pracownika urlopu na części.

 

Pracownikowi korzystającemu z urlopu ojcowskiego przysługuje zasiłek macierzyński z ubezpieczenia społecznego.

 

Becikowe od 1 stycznia 2013 r. przysługuje matce lub ojcu dziecka (opiekunowi prawnemu lub opiekunowi faktycznemu dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1922 zł. Wysokość zapomogi nie ulega zmianie – nadal jest to kwota 1000 zł wypłacana jednorazowo.

 

Do obliczania dochodu brany jest pod uwagę dochód z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy. Okres zasiłkowy trwa od 1 listopada do 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych.

 

Na złożenie wniosku o wypłatę becikowego mają Państwo 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka. Aby otrzymać tę formę pomocy, do wniosku (pobranego z miejskiego ośrodka pomocy społecznej) należy dołączyć następujące dokumenty:

 

1. Skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub inny dokument stwierdzający wiek dziecka (z urzędu stanu cywilnego);

2. Dokumenty stwierdzające wysokość dochodu rodziny, w tym odpowiednio:

a) zaświadczenia z urzędu skarbowego albo oświadczenia członków rodziny o dochodzie  podlegającym opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy; wzory zaświadczenia i oświadczenia są określone odpowiednio w załącznikach nr 4 i 5 do rozporządzenia,

b) oświadczenia członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne o dochodzie osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy; wzór oświadczenia jest określony w załączniku nr 6 do rozporządzenia,

c) oświadczenia członków rodziny o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy; wzór oświadczenia jest określony w załączniku nr 7 do rozporządzenia,

d) zaświadczenia albo oświadczenia członków rodziny zawierające informację o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy; wzór oświadczenia jest określony w załączniku nr 8 do rozporządzenia,

e) zaświadczenie właściwego organu gminy nakaz płatniczy albo oświadczenie o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy; wzór oświadczenia jest określony w załączniku nr 9 do rozporządzenia,

f) umowę dzierżawy – w przypadku oddania części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego w dzierżawę, na podstawie umowy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, albo oddania gospodarstwa rolnego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej,

g) umowę o wniesieniu wkładów gruntowych – w przypadku wniesienia gospodarstwa rolnego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną,

h) odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty na rzecz osób w rodzinie lub poza rodziną lub odpis protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody sądowej, lub odpis zatwierdzonej przez sąd ugody zawartej przed mediatorem, zobowiązujących do alimentów na rzecz osób w rodzinie lub poza rodziną,

i) przekazy lub przelewy pieniężne dokumentujące wysokość zapłaconych alimentów, jeżeli członkowie rodziny są zobowiązani orzeczeniem sądu, ugodą sądową lub ugodą zawartą przed mediatorem do ich płacenia na rzecz osoby spoza rodziny,

j) w przypadku gdy osoba uprawniona nie otrzymała alimentów albo otrzymała je w wysokości niższej od ustalonej w orzeczeniu sądu, ugodzie sądowej lub ugodzie zawartej przed mediatorem:

– zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów, lub

– informację właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą, jeżeli dłużnik zamieszkuje za granicą,

k) dokument określający datę utraty dochodu oraz miesięczną wysokość utraconego dochodu,

l) dokument określający wysokość dochodu uzyskanego przez członka rodziny oraz liczbę miesięcy, w których dochód był osiągany – w przypadku uzyskania dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy,

m) dokument określający wysokość dochodu uzyskanego przez członka rodziny z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty – w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy;

3. Kartę pobytu – w przypadku cudzoziemca przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

4. Odpis prawomocnego orzeczenia sądu orzekającego rozwód lub separację albo odpis zupełny lub skrócony aktu zgonu małżonka lub rodzica dziecka – w przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko.

5. Odpis prawomocnego postanowienia sądu orzekającego przysposobienie lub zaświadczenie sądu lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobieniu dziecka.

6. Orzeczenie sądu o powołaniu opiekuna prawnego dziecka.

7. Zaświadczenie lekarskie o pozostawaniu pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną musi być potwierdzone zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną.

8. Zaświadczenie potwierdzające fakt odbycia co najmniej trzech wizyt u ginekologa – w każdym trymestrze ciąży. Musi zostać wypisane na specjalnym formularzu określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 września 2009 r.

9. Kserokopię dokumentu tożsamości osoby ubiegającej się o zapomogę.

 

Oprócz becikowego rządowego rodziny ubogie – te, które kwalifikują się do zasiłku rodzinnego – z okazji narodzin dziecka mogą otrzymać dodatkowe becikowe rodzinne w wysokości również 1000 złotych. W takiej sytuacji rodzina otrzyma w sumie 2000 zł. Becikowe rodzinne, czyli dodatek do zasiłku z tytułu urodzenia dziecka, przyznawane jest rodzinom o niskich dochodach (nie więcej niż 539 zł na osobę dla rodzin ze zdrowym dzieckiem, nie więcej niż 623 zł, jeśli w rodzinie jest dziecko niepełnosprawne). To świadczenie dostaną tylko ci, którzy mają ustalone prawo do zasiłku rodzinnego (tu należy spełniać określone kryteria).

 

Kolejna formą pomocy dla młodych rodziców jest becikowe samorządowe – zależy ono od miejscowości, w której się zamieszkuje. Ustalane jest ono oddzielnie przez niektóre gminy lub samorządy i finansowane przez nie z ich własnych środków. Należy się zorientować w urzędzie miasta lub gminy, czy taka pomoc jest wypłacana i jakie warunki należy spełnić, by ją otrzymać.

 

 

 

* Stan prawny z 12 sierpnia 2013 r.

Masz problem prawny? Opisz swoją sprawę, wypełniając  formularz poniżej  ▼▼▼

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 9 minus 10 =
.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

spadek.info

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl