Mamy 11 279 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Upośledzenie umysłowe spadkobiercy a zachowek

Autor: Michał Soćko • Opublikowane: 03.04.2018

Moja nieżyjąca matka miała zdiagnozowaną chorobę psychiczną, mimo to udało jej się to zataić przed notariuszem i wydziedziczyła mnie jako niegodnego spadku. Jedyne co miała, mieszkanie, zapisała mojemu bratu, który jest upośledzony umysłowo i wyrokiem sądu został umieszczony w domu pomocy społecznej. Było nas tylko dwóch. Wiem, że mogę podważyć testament, lecz nie mam pewności, że to się uda. Dlatego chciałbym wiedzieć, czy brat może zrzec się spadku, przekazując go mnie lub choćby połowy spadku? Sprawa spadkowa jeszcze się nie odbyła. Czy można dokonać zrzeczenia się przed sądem podczas odczytywania testamentu? Jeśli brat mi tego mieszkania nie przekaże, to przepadnie, ponieważ on nie ma środków na jego utrzymanie. Mam dwoje niepełnoletnich dzieci, wiem, że mogę starać się w ich imieniu o zachowek po babci. Z tego co słyszałem, państwo często takim osobom jak mój brat zabiera majątek. Gdyby moje dzieci uzyskały zachowek, a mieszkanie zostało sprzedane i gmina z tych pieniędzy dopłacałaby do DPS, jak wyegzekwować należne moim dzieciom pieniądze? Dodam, że brat ma tylko rentę, z której 70% zabiera DPS, a resztę dopłaca gmina.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zastanawia się Pan nad podważeniem testamentu matki, lecz nie ma Pan pewności, że to się uda. Jest to oczywiste, gdyż żaden szanujący się prawnik nie zapewni Pana o pozytywnym zakończeniu takiej sprawy sądowej. Musi Pan rozważyć, czy podjąć ryzyko, czy nie.

 

Po pierwsze rozważyłbym postępowanie o stwierdzenie nieważności testamentu jako sporządzonego z wyłączeniem świadomego albo swobodnego powzięcia decyzji i wyrażenia woli przez Pana mamę. Oczywiście będzie to trudne, przede wszystkim dlatego, że testament został sporządzony u notariusza, który zawsze stwierdzi, że nie zauważył nic podejrzanego w zachowaniu Pana mamy. Zarzut nieważności testamentu można zgłosić podczas postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.

 

Dalej w tym postępowaniu (o stwierdzenie nabycia spadku) Pana brat nie może się zrzec spadku na czyjąś rzecz. Musi go najpierw skutecznie nabyć, a następnie zbyć w drodze darowizny na Pana rzecz. Takie czynności będą zwolnione z podatku, jeżeli zostaną zgłoszone do US w odpowiednich terminach.

 

Pana brat może też spadek odrzucić z testamentu, a przyjąć z ustawy. Ma na to jednak określony ustawą czas.

 

Zgodnie bowiem z art. 1015 Kodeksu cywilnego (K.c.):

 

„§ 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.

§ 2. Brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w § 1 jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.”

 

Jeżeli więc upłynął termin 6 miesięcy od śmierci Pana mamy, to Pański brat nie może już spadku odrzucić, a odrzucenie spadku w terminie spowodowałoby, że przyjąłby razem z Panem spadek, chyba że nie podważyłby Pan zapisu testamentu wydziedziczającego Pana (wtedy dziedziczyłyby moim zdaniem Pana dzieci, z ustawy).

 

Według bowiem art. 1022 K.c. – „Spadkobierca powołany do spadku zarówno z mocy testamentu, jak i z mocy ustawy może spadek odrzucić jako spadkobierca testamentowy, a przyjąć spadek jako spadkobierca ustawowy.”.

 

Jak wynika z powyższego – odrzucenie spadku przypadającego na podstawie testamentu powoduje dopiero, że do dziedziczenia dochodzą spadkobiercy ustawowi. Odrzucając spadek z testamentu, Pana brat powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak przyjmuje spadek z ustawy.

 

Ma Pan dwoje niepełnoletnich dzieci, które mogą starać się o zachowek po Pana mamie, a swojej babci.

 

Zgodnie z art. 991 K.c. – spadkobiercom pominiętym w testamencie należy się zachowek w wysokości 1/2 tego, co by im przypadło w razie dziedziczenia ustawowego, którego reguły obowiązują automatycznie, gdy spadkodawca nie zostawił testamentu. Jeśli jednak spadkobierca jest małoletni albo niezdolny do pracy, należy mu się zachowek w wysokości 2/3 schedy spadkowej.

 

Zstępni (dzieci, wnuki) wydziedziczonego są uprawnieni do zachowku, chociażby wydziedziczony przeżył spadkodawcę (art. 1011 K.c.). Udział spadkowy, który przypadłby wydziedziczonemu przez spadkodawcę, przypada zstępnym wydziedziczonego (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28.05.1971 r., sygn. akt III CZP 5/71, RPEiS 1972, nr 1, s. 350).

 

Jak z tego wynika, to nie Pan jako wydziedziczony, ale Pana dzieci (jako zstępni wydziedziczonego) mogą dochodzić zachowku w wysokości 1/2 albo 2/3 – gdy są trwale niezdolne do pracy albo małoletnie – tego, co dziedziczyłby Pan, gdyby nie został wydziedziczony i gdyby cały spadek nie przypadł Pana bratu.

 

Pana dzieci są więc osobami uprawnionymi do zachowku, który by przypadł Panu, gdyby Pan nie został wydziedziczony i mieszkanie nie zostałoby zapisane bratu.

 

Jeśli po śmierci Pana mamy jedynymi spadkobiercami ustawowymi jest Pan i brat, to gdyby nie testament na rzecz Pana brata, dziedziczyłby Pan spadek w wysokości 1/2 udziału. Zachowek dla Pana dzieci, z uwagi na fakt wydziedziczenia Pana w testamencie, wynosi po 1/8 (1/2 x 1/2 x 1/2) lub 1/6, jeśli na dzień śmierci spadkodawcy Pana dzieci były nieletnie (a tak było).

 

Zasadą jest, że obliczenie zachowku następuje na podstawie wartości spadku ustalonej według cen z daty orzekania. Dzięki temu istnieje możliwość uwzględnienia realnej wartości spadku. Takie stanowisko potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26.03.1985 r. (sygn. akt III CZP 75/84).

 

W Pana sprawie dochodzić swoich praw do zachowku można w ciągu 5 lat od ogłoszenia testamentu. Po tym czasie roszczenie ulega przedawnieniu.

 

Pana brat nie jest ubezwłasnowolniony, stąd na dzień dzisiejszy nikt mu majątku nie zabierze i będzie można spokojnie spróbować zaspokoić roszczenia o zachowek z jego majątku (odziedziczonego mieszkania).

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • dwa - V =

»Podobne materiały

Zachowek od spadku, który został wcześniej przekazany darowizną

Mój ojciec (mama nie żyje) przekazał dom swojemu bratu (darowizna aktem notarialnym – służebność dożywotnia), jestem jedynym dzieckiem. Czy w przypadku śmierci ojca mam prawo do zachowku? Jeżeli pozostawi testament, ustanawiając mnie spadkobiercą, a dom jest darowany jego bratu, to czy będę mi

 

Skutki darowania nieruchomości jednemu z dzieci, jeśli pozostałe dzieci nic nie otrzymały

Jeśli rodzice w formie darowizny podarowali mi dom, to czy moja siostra ma jakiekolwiek prawa do tego domu w przyszłości tzn. po śmierci rodziców? Co w sytuacji, gdy siostra otrzymała od rodziców darowiznę pieniężną? Jej wartość jest mi nieznana i nie wiem, w jaki sposób mogę udowodnić np. w sądzie,

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »