Mamy 10 803 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Unieważnienie pełnomocnictwa notarialnego

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 07.08.2015

Jakie są szanse na unieważnienie pełnomocnictwa notarialnego? Mój dziadek był bardzo chory, leżał w szpitalu, podawano mu mocne leki przeciwbólowe i psychotropowe. W dniu śmierci dziadka jego syn (mój wujek – brat nieżyjącego taty) przyjechał do szpitala z notariuszem i dał dziadkowi do podpisania pełnomocnictwo, na podstawie którego jeszcze tego samego dnia zrobił darowiznę dziadkowego mieszkania dla siebie. Wieczorem dziadek zmarł. W historii lekarskiej są notatki, jakie leki dziadek dostawał i że miał ograniczoną świadomość (np. podczas moich wizyt dziadek wspominał, że był u niego zmarły syn, w ogóle bardzo dziwnie się zachowywał, nie wiedział, jaki jest dzień i która godzina). Czy są zatem szanse na unieważnienie tego pełnomocnictwa?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.).

 

W mojej ocenie, mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny, możemy mieć do czynienia z sytuacją, o której mowa w art. 82 K.c., zgodnie z którym nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.

 

Podstawą żądania ustalenia nieważności umowy darowizny jest przepis art. 189 K.p.c. Zgodnie z treścią powyższego przepisu powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.

 

W chwili obecnej dopuszcza się wytoczenie powództwa na podstawie art. 189 K.p.c., którego celem jest pośrednie ustalenie istniejących stosunków prawnych przez stwierdzenie nieważności bądź ważności dokonywanych czynności.

 

Darowizna jako umowa uregulowana w przepisach art. 888-902 K.c. jest jedną z czynności prawnych, w stosunku do których orzecznictwo dopuściło możliwość ustalenia istnienia takiego stosunku prawnego poprzez stwierdzenie jest nieważności.

 

W przypadku ewentualnego wniesienia pozwu należałoby się domagać ustalenia nieważności umowy darowizny na tej podstawie, że Pani dziadek w czasie podpisywania pełnomocnictwa do dokonania darowizny znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

 

Przez stan wyłączający świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli należy rozumieć np. uwiąd starczy, miażdżycę mózgu połączoną z objawami demencji starczej. Podstawą zatem takiego roszczenia, Pana jako powoda, w niniejszej sprawie jest ustalenie bezwzględnej nieważności czynności prawnej przewidzianej w art. 82 K.c.

 

Wyraźnie podkreślić należy przy tym, iż na nieważność bezwzględną czynności prawnej, o której mowa w art. 82 K.c może się powoływać każda osoba zainteresowana. Zasadnym jest zatem udzielenie sobie odpowiedzi, czy Pani taką osobą zainteresowaną jest. Jak podkreśla się w orzecznictwie „legitymowanym w takich sprawach jest każdy zainteresowany w ustaleniu tej nieważności bez względu na to, czy zainteresowanymi w takim ustalaniu są w tym samym stopniu również inne osoby” (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 1970 r., sygn. akt III CZP 49/70).

 

Zasadnym jest jednak wskazanie, iż występując z powództwem na podstawie art. 189 K.p.c. będzie Pani zmuszona jako powódka wykazać swój interes prawny. W mojej ocenie, uzasadniając taki interes, konieczne będzie wykazanie, iż na skutek pełnomocnictwa dokonanego przez Pani dziadka w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli doszło do uszczuplenia majątku przysługującego Pani ojcu (syn dziadka), tj. składników, które wchodziły po zmarłym dziadku w skład jego majątku spadkowego.

 

Jak podnosi się w literaturze przedmiotu, „jeżeli zatem interes prawny powoda przemawiałby za wytoczeniem powództwa o ustalenie w sytuacji, w której jego prawo już zostało naruszone, nie ma żadnych przeszkód do wytoczenia przez niego takiego powództwa. Interes powoda w jego wytoczeniu stanowi kryterium zasadności wyboru tej formy ochrony praw”1.

 

Występowanie interesu prawnego jest bowiem przesłanką konieczną do wytoczenia takiego powództwa. Zasadnym jest należyte opisanie stanu faktycznego i czynionych z dziadkiem rozmów.

 

Koniecznym jest jednak wskazanie dowodów, które mogą wykazać, iż pełnomocnictwo na podstawie którego następnie dokonana została darowizna, podpisane zostało w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Powyższe jest zgodne z art. 6 K.c., zgodnie z którym ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

 

W mojej ocenie zasadnym byłoby przedłożenie dowodów w postaci dokumentacji lekarskiej Pani dziadka, na okoliczność ustalenia, czy leki, które przyjmował, mogły w sposób skuteczny wyłączyć świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dokumenty te w mojej ocenie powinny być wówczas przedłożone biegłemu do wydania opinii i udzielenia odpowiedzi na pytanie jak wyżej.

 

Powyższe wynika bezpośrednio z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a w szczególności z art. 278 § 1 K.p.c., zgodnie z którym w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii.

 

Jako że stan zdrowia psychicznego ustalony na podstawie przedłożonej dokumentacji jest wiadomością specjalną, w mojej ocenie konieczne jest wnioskowanie o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na ww. okoliczność.

 

Na poparcie powyższych twierdzeń przytoczę fragment komentarza zgodnie z którym „w zasadzie określenie w procesie stopnia świadomości osoby składającej oświadczenie woli wymaga wiadomości specjalnych, którymi dysponują lekarze odpowiedniej specjalności. Jednakże nie zawsze dowód z opinii biegłych jest niezbędny. W wyroku z 26 stycznia 1999 r., I PKN 534/97 (OSNAPiUS 6/2000, poz. 215) Sąd Najwyższy stwierdził, że ustalenie stanu świadomości pracownika w chwili składania przez niego oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę za porozumieniem stron (art. 82 k.c. w zw. z art. 300 k.p.) może nastąpić na podstawie innych dowodów niż opinia biegłych (art. 278 § 1 k.p.c.). Takim innym, stosownym dowodem mogą być akta sądowe zawierające orzeczenia oraz opinie lekarskie dotyczące stanu zdrowia psychicznego i fizycznego pracownika wydane w postępowaniu rentowym”2.

 

Przedmiotem dowodu mogą być bowiem fakty, które mają dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie, tj. dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych itp.

 

Nie jest przy tym wymagane, aby ustalenie nieważności umowy darowizny wymagało wykazania przesłanek koniecznych do ubezwłasnowolnienia. Wyłączenie świadomego powzięcia decyzji i wyrażenia woli może nastąpić bez całkowitej utraty świadomości, a jedynie przy takim ilościowym albo jakościowym nasileniu działających przyczyn, które powoduje, że powzięcie decyzji i wyrażenie woli było na tyle wadliwe, że nie było działaniem w pełni świadomym.

 

Przyczyny, o których mowa powyżej, mogą być zarówno przyczynami zewnętrznymi, jak i wewnętrznymi. Przez przyczyny wewnętrzne należy rozumieć choroby przebyte lub istniejące w chwili składania oświadczenia woli, które mogą objawiać się w nienależytym pojmowaniu rzeczywistości. Przyczyny zewnętrzne to natomiast przyczyny, które wywołane przez czynniki zewnętrzne, tj. osoby trzecie, alkohol, środki odurzające, lekarstwa uspokajające, które mogę zawierać składniki otumaniające.

 

Konkludując, podstawę prawną stanowi art. 189 K.p.c. Zgodnie z treścią powyższego przepisu powód może żądać ustalenia przez sąd nieważności umowy darowizny, gdy ma w tym interes prawny. Opłata od takiego pozwu wynosi 5% wartości majątku objętego darowizną.

 

Pragnę jednocześnie poinformować, że serwis ePorady24.pl świadczy także usługi w zakresie sporządzania pism w tym pism procesowych, reprezentacji przedsądowej oraz sądowej.

 

 

 

 

-------------------------------

  1. Jędrzejewska Maria, Ereciński Tadeusz, Gudowski Jacek, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze. Część druga, Postępowanie zabezpieczające., Warszawa 2007 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie II) ss. 1897
  2. Dmowski Stanisław, Rudnicki Stanisław, Najnowsze wydanie:  Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga pierwsza. Część ogólna, Warszawa 2007 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie VIII) ss. 520

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

wersja do druku drukuj

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 2 minus jeden =

»Podobne materiały

Przedawnienie długu paletowego

Pracuję w firmie handlowej – w hurtowni. Towar od dostawców otrzymujemy na paletach euro, które nie są fakturowane. Większość naszych kontrahentów nie monitoruje na bieżąco stanu zadłużenia paletowego i obecnie zdarza się, że jesteśmy wzywani do zwrotu palet za bardzo długi okre

Odpowiedzialność podwykonawcy za stany magazynowe

Dwa lata temu podjąłem współpracę z pewną firmą. Firma ta podpisała umowę z dostawcą sprzętu na instalacje tego sprzętu. Ja byłem jej podwykonawcą, ale nie wiązała nas żadna umowa pisemna. Dostawca przysyłał sprzęt bezpośrednio do mnie (na magazyn), z przeznaczeniem na konkretną instalację. Dos

Zabezpieczenie transakcji sprzedaży nieruchomości pokrytej z kredytu

Sprzedaję nieruchomość, którą klient kupi za pieniądze z kredytu. Będziemy podpisywać akt notarialny, który przenosi własność nieruchomości i stanowi dla banku dowód konieczny do przekazania środków. Obawiam się jednak, czy kupujący przypadkiem nie zostanie właścicielem działki, nie pobierając jedna
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »