.
Mamy 12 156 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Unieważnienie małżeństwa

Autor: Tomasz Ciasnocha • Opublikowane: 29.06.2012

Z lektury Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wiem, że można żądać unieważnienia małżeństwa z powodu choroby psychicznej jednego z małżonków (art. 12 § 2). Czy można unieważnić z tego powodu małżeństwo po 21 latach jego trwania, jeśli w tym czasie przyszło na świat dwoje dzieci? Depresje mojego obecnego męża prowadziły – jeszcze przed ślubem – do prób samobójczych. Niestety nie zachowała się dokumentacja jego leczenia z tamtego okresu. Czy ewentualnym dowodem w sprawie mogą być zeznania świadków? Zaznaczę, że możliwe jest udokumentowanie leczenia psychiatrycznego po ślubie. I ostatnia już sprawa. Czy unieważnienie małżeństwa cywilnego pociąga za sobą automatycznie unieważnienie ślubu kościelnego?

 


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Jak słusznie Pani zauważyła, zgodnie z art. 12 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (w skrócie K.r.o.), niedorozwój umysłowy lub choroba psychiczna stanowią podstawę do żądania unieważnienia małżeństwa.

 

Dyspozycję art. 12 § 2 K.r.o. należy interpretować w powiązaniu z poprzedzającym go § 1. Oznacza to, że sąd unieważnia małżeństwo, jeżeli stan zdrowia lub umysłu małżonka zagraża małżeństwu albo zdrowiu przyszłego potomstwa bądź jeżeli małżonek został ubezwłasnowolniony całkowicie.

 

Ustawodawca zakazał w sposób bezwzględny zawierania małżeństw osobie upośledzonej lub chorej psychicznie w stopniu nakazującym ubezwłasnowolnienie. W sytuacji gdy choroba psychiczna lub upośledzenie nie ma takiego natężenia, sąd może wyrazić zgodę na zawarcie przez tę osobę małżeństwa, jeżeli stan zdrowia lub umysłu takiej osoby nie zagraża małżeństwu ani zdrowiu przyszłego potomstwa i jeżeli osoba ta nie została ubezwłasnowolniona całkowicie.

 

W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że nie ma podstawy do unieważnienia małżeństwa, jeżeli choroba psychiczna (a do takiej można zaliczyć depresję) nie zagraża małżeństwu ani zdrowiu przyszłych dzieci.

 

Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z dnia 9 maja 2002 r. (III CZP 7/02): „Jeżeli bowiem, stosownie do art. 12 § 3 K.r.o., nie można unieważnić małżeństwa z powodu choroby psychicznej jednego z małżonków po jej ustaniu, to tym bardziej nie do przyjęcia jest możliwość jego unieważnienia w sytuacji, gdy zostało ono zawarte bez zezwolenia, lecz w chwili zawarcia choroba ta nie zagrażała małżeństwu ani zdrowiu przyszłego potomstwa. Unieważnienie małżeństwa nie jest bowiem sankcją za dokonanie czynności sprzecznej z prawem, polegającej na zawarciu go bez ustawowo wymaganego zezwolenia, lecz następstwem zawarcia go mimo istnienia ustawowej przeszkody”.

 

Sąd Najwyższy wskazuje, że „w sprawie o unieważnienie małżeństwa z powodu choroby psychicznej albo niedorozwoju umysłowego jednego z małżonków sąd ustala istnienie okoliczności wymienionych w art. 12 § 1 zdanie drugie K.r.o.”.

 

Jak Pani podaje, małżeństwo trwało 21 lat i mają Państwo dwoje dzieci. Trudno więc byłoby stwierdzić, iż trwanie małżeństwa mimo choroby psychicznej małżonka w jakikolwiek sposób mogło lub może zagrozić małżeństwu czy zdrowiu dzieci. Odpada zatem przesłanka do stwierdzenia jego nieważności.

 

Mając na względzie trwałość małżeństwa mimo choroby psychicznej jednego z małżonków, orzecznictwo sądowe idzie jeszcze dalej, wskazując, że w pewnych sytuacjach żądanie stwierdzenia nieważności małżeństwa z powodu choroby psychicznej jest nadużyciem prawa podmiotowego i podlega oddaleniu na podstawie art. 5 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.). Do tych sytuacji należą: długotrwałość związku i dobro dzieci.

 

W wyroku z dnia 4 lutego 1985 r. (IV CR 557/84) Sąd Najwyższy stwierdził: „Wyjątkowo, gdy zachodzą szczególne okoliczności (np. długotrwałe i prawidłowe funkcjonowanie małżeństwa oraz pochodzenie z małżeństwa zdrowych, dorosłych dzieci), zasady współżycia społecznego mogą przemawiać za oddaleniem powództwa o unieważnienie małżeństwa z powodu choroby psychicznej (art. 5 K.c.)”.

 

Podsumowując, jako że małżeństwo trwa już 21 lat i choroba psychiczna nie stanowiła zagrożenia dla małżeństwa oraz zdrowia dzieci, a także biorąc pod uwagę istniejące w tym temacie orzecznictwo, uważam, że sąd oddali Pani wniosek o unieważnienie małżeństwa.

 

Odpowiadając na Pani drugie pytanie – abstrahując od braku podstawy do unieważnienia małżeństwa – należy stwierdzić, że postępowanie w sprawie unieważnienia małżeństwa nie podlega ograniczeniom dowodowym. Zatem mogłaby Pani udowadniać chorobę psychiczną męża wszelkimi przewidzianymi w Kodeksie postępowania cywilnego dowodami, w tym dowodem z zeznań świadków.

 

Nie istnieje możliwość unieważnienia małżeństwa kościelnego na skutek unieważnienia małżeństwa cywilnego. Unieważnienie małżeństwa kościelnego jest zupełnie odrębnym postępowaniem – niezależnym i w żaden sposób niepowiązanym z sądowym postępowaniem cywilnym. Zasada ta wynika bezpośrednio z Konkordatu zawartego między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską, który stanowi w art. 10:

 

„Art. 10. (…)

3. Orzekanie o ważności małżeństwa kanonicznego, a także w innych sprawach małżeńskich przewidzianych w prawie kanonicznym, należy do wyłącznej kompetencji władzy kościelnej.

 

4. Orzekanie w sprawach małżeńskich w zakresie skutków określonych w prawie polskim należy do wyłącznej kompetencji sądów państwowych”.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (1):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 6 minus 7 =

17.05.2015

W KPK nie ma unieważnień a tzw. orzeczenie nieważności wzg. rozwiązanie.
dr Arletta Bolesta
adwokat kościelny

Arletta Bolesta

.
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »

porady spadkowe

porady budowlane

porady prawnika odpowiedziprawne.pl

ozdobne poduszki Hampton