Mamy 11 195 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Umowny dział spadku

Autor: Łukasz Obrał • Opublikowane: 08.06.2008

Artykuł omawia zagadnienia związane z umownym działem spadku.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Z chwilą śmierci spadkodawcy – jeżeli spadek przypadł kilku osobom – pomiędzy spadkobiercami powstaje wspólność praw i obowiązków spadkowych. Zgodnie z art. 1035 Kodeksu cywilnego do wspólności majątku spadkowego stosuje się przepisy współwłasności w częściach ułamkowych.

 

Udziały poszczególnych spadkobierców w majątku spadkowym wynikają z dziedziczenia ustawowego lub z testamentu jaki pozostawił spadkodawca. Do czasu przeprowadzenia działu spadku każdy ze spadkobierców ma prawo do współposiadania przedmiotów należących do spadku, chyba że spadkodawca powołał w testamencie wykonawcę testamentu lub został powołany kurator spadku nieobjętego.

 

Do czasu dokonania działu spadku, każdy ze spadkobierców jest ograniczony w możliwości rozporządzania swoim udziałem w majątku spadkowym i – aby jego rozporządzenie było skuteczne – konieczna jest zgoda pozostałych współspadkobierców.

 

Należy pamiętać, iż wspólność majątku spadkowego jest stanem przejściowym. Aby przyznać każdemu ze spadkobierców określone przedmioty wchodzące w skład spadku i znieść wspólność praw i obowiązków, należy dokonać działu spadku. Zgodnie z art. 1037 § 1 Kodeksu cywilnego dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy pomiędzy spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu, wydanego na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.

 

Przeprowadzenie umownego działu spadku jest możliwe tylko w sytuacji, kiedy istnieje zgoda wszystkich spadkobierców, co do dokonania działu spadku. Wszyscy spadkobiercy muszą się zgodzić co do warunków i sposobu działu. Jeżeli choćby jeden z nich nie wyrazi zgody na dokonanie umownego działu spadku, zawarcie umowy nie będzie możliwe.

 

Umowa o dział spadku może być zawarta w dowolnej formie. Może to być również umowa ustna. Jednak zgodnie z art. 1037 § 2 Kodeksu cywilnego, jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

 

W umowie o dział spadku spadkobiercy nie mogą określać swoich udziałów w sposób odmienny, niż wynika to z testamentu lub ustawy. Jeżeli spadkobiercy ustalą w umowie swoje udziały inaczej niż wynika to z ustawy lub testamentu, umowa o dział spadku będzie nieważna.

 

Umowny dział spadku może objąć cały spadek lub być ograniczony do jego części i jest to uzależnione od zgodnej woli wszystkich spadkobierców. Dopuszczalne jest bowiem dokonanie umownego podziału jedynie części spadku (art. 1038 § 2 K.c.).

 

Dokonując umownego działu spadku, należy pamiętać, iż zgodnie z art. 1039 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn.

 

Spadkodawca może zwolnić określoną osobę z obowiązku doliczenia otrzymanej od niego darowizny. Oświadczenie spadkodawcy o zwolnieniu określonej darowizny z obowiązku zaliczenia może być złożone przy dokonywaniu darowizny lub w innym momencie. Przepisy prawa nie wymagają szczególnej formy takiego oświadczenia. Zwolnienie spadkobiercy z obowiązku doliczenia darowizny otrzymanej od spadkodawcy może również wynikać z okoliczności danej sprawy.

 

Obowiązek zaliczenia darowizny na schedę spadkową nie występuje, jeżeli osoby określone w art. 1039 § 1 Kodeksu cywilnego nabywają spadek na podstawie testamentu.

 

W przypadku gdy spadkobiercy otrzymali od spadkodawcy darowizny, wartość przysługującego im udziału spadkowego oblicza się w ten sposób, że do majątku spadkowego dolicza się wartość otrzymanych darowizn, a następnie oblicza się wartość udziałów każdego ze spadkobierców, doliczając do przysługującego udziału wartość darowizny.

 

Jeśli spadkobierca otrzymał darowiznę o wartości przekraczającej wartość jego udziału spadkowego, nie jest on zobowiązany do zwrotu nadwyżki. Taki spadkobierca nie jest brany pod uwagę przy ustalaniu udziałów w spadku każdego ze spadkobierców, a darowizna, którą otrzymał, nie podlega zaliczeniu do wartości całego spadku.

 

Należy również pamiętać, iż nie podlegają zaliczeniu na schedę spadkową drobne darowizny zwyczajowo w danych stosunkach przyjęte.

 

Ważne natomiast jest, że w dziale spadku nie dokonuje się podziału długów spadkowych. Dział spadku obejmuje jedynie jego aktywa. Wartość czynną spadku określa się wedle stanu i ceny na dzień dokonywania działu, a oblicza się ją przez odjęcie od wartości całego spadku długów spadkowych.

 

Działu spadku można dokonać na trzy sposoby:

 

  1. Podział fizyczny przedmiotów wchodzących w skład spadku, co oznacza, że poszczególne przedmioty zostają podzielone i przyznane spadkobiercom według wielkości ich udziałów w spadku. Jeżeli nie doprowadzi to do zniszczenia rzeczy, można również podzielić pojedynczą rzecz wchodzącą w skład spadku. W ramach tego podziału dopuszczalne jest ustalenie dopłat na rzecz niektórych spadkobierców, jeżeli nie da się podzielić spadku tak, aby wartość przedmiotów przyznanych spadkobiercą była równa udziałowi w spadku.
  2. Przyznanie niektórych przedmiotów ze spadku jednemu albo kilku spadkobiercom z ustaleniem obowiązków spłat na rzecz pozostałych spadkobierców.
  3. Podział cywilny składników majątkowych, co oznacza sprzedaż majątku spadkowego i podział uzyskanych ze sprzedaży środków pomiędzy spadkobierców, według wielkości ich schedy spadkowej.

 

Na osobie, która w wyniku działu spadku nabyła rzeczy lub prawa majątkowe ponad udział w spadku, ciąży obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych. Podstawę opodatkowania stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału w spadku.

 

Stawka podatku przy przeniesieniu własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, praw do lokalu spółdzielczego wynosi 2%, a przy przeniesieniu własności innych praw majątkowych – 1%.

 

Podatek należy zapłacić w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy, chyba że podatek jest pobierany przez notariusza (w przypadku umowy w formie aktu notarialnego).


Stan prawny obowiązujący na dzień 08.06.2008


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 1 + siedem =

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »