Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Umowa zobowiązująca do zbycia udziału w spadku

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 23.09.2016

„Przyszywana” babcia jest właścicielką 3/4 majątku dziadka (nieruchomość). Dziadek nie zostawił testamentu, nie załatwiono jak dotąd spraw spadkowych po nim. „Babcia” jest drugą żoną dziadka (macochą mojej mamy), czyli nie jest spokrewniona z pozostałymi spadkobiercami. Wolą spadkobierców jest, aby babcia swój udział przekazała na jednego ze spadkobierców. W jaki sposób to zrobić?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Nie sprecyzował Pan, czy pyta o możliwość zbycia spadku przez babcię, czy też zrzeczenia się jej części w postępowaniu o dział spadku i zniesienie współwłasności po Pana dziadku. Tu potrzebne byłoby uściślenie. Pana dziadek nie zostawił testamentu i w związku z tym dziedziczenie odbędzie się wedle reguł przewidzianych w przepisach Kodeksu cywilnego (dziedziczenie ustawowe).

 

Zgodnie z art. 925 Kodeksu cywilnego (K.c.) spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia (czyli z chwilą śmierci spadkodawcy).

 

Nie jest to jednak nabycie definitywne i spadkobierca może złożyć stosowne oświadczenie o odrzuceniu lub o przyjęciu spadku. Oświadczenie takie spadkobierca może złożyć w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o tytule swojego powołania (w praktyce najczęściej jest to dzień dowiedzenia się o śmierci spadkodawcy).

 

Proponowałbym, aby pierwszym krokiem do uregulowania spraw spadkowych było przeprowadzenie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po dziadku. Wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, zwłaszcza przy dziedziczeniu ustawowym, jest więc rodzajem formalności, a postanowienie sądu wydawane w wyniku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku ma jedynie charakter potwierdzający ten stan rzeczy.

 

Stwierdzenie nabycia spadku nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku (spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy). Wyjątkiem od tej zasady może być sytuacja, w której wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenie o przyjęciu albo o odrzuceniu spadku.

 

Wnioskodawcą może być każdy, kto ma w tym interes prawny, a więc przede wszystkim którykolwiek ze spadkobierców. Sądem właściwym jest wydział cywilny sądu rejonowego właściwego dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku toczy się w trybie nieprocesowym.

 

We wniosku, oprócz osoby wnioskodawcy i jego adresu, należy wskazać także uczestników postępowania i ich adresy – powinno się wskazać wszystkich możliwych spadkobierców.

 

W uzasadnieniu należy wskazać okoliczności spadkobrania: podać datę śmierci i dane spadkodawcy oraz opisać wzajemne relacje między spadkodawcą a spadkobiercami (w zakresie powiązań rodzinnych).

 

Do wniosku należy dołączyć akt zgonu oraz inne akty stanu cywilnego, udowadniające pokrewieństwo osób wskazanych we wniosku jako spadkobierców po zmarłym (odpis skrócony aktu urodzenia, odpis skrócony aktu małżeństwa).

 

Do wniosku należy również dołączyć odpisy wniosku w ilości odpowiadającej liczbie uczestników postępowania. Wniosek należy opłacić znakami opłaty sądowej lub przelewem w kwocie 50 zł.

 

Po złożeniu kompletnego wniosku sędzia wyznacza rozprawę, na którą wzywa wnioskodawcę i uczestników postępowania. Pouczenie o obowiązku lub braku obowiązku stawiennictwa w sądzie znajdzie się na wezwaniu na rozprawę.

 

Po przeprowadzeniu rozprawy sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, wymieniając spadkodawcę oraz wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wysokość ich udziałów (w postaci ułamka).

 

Dla pełnej jasności dodam tylko, że obecnie nie ma konieczności przeprowadzenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku w sądzie, gdyż można przeprowadzić całą procedurę u notariusza w drodze tak zwanego aktu poświadczenia dziedziczenia.

 

Warunkiem uzyskania aktu poświadczenia dziedziczenia jest stawienie się u notariusza wszystkich osób, które mogą być brane w rachubę jako spadkobiercy ustawowi. W sporządzonym przez niego protokole dziedziczenia musi się znaleźć zgodne żądanie poświadczenia dziedziczenia złożone przez wszystkie te osoby. Podobnie jak w wypadku sądowego stwierdzenia nabycia spadku konieczne będzie dostarczenie notariuszowi odpisu aktu zgonu spadkodawcy, odpisów aktów stanu cywilnego (urodzenia, małżeństwa) spadkobierców ustawowych i ewentualnie innych dokumentów, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw do spadku. Niezwłocznie po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia notariusz wpisze ten akt za pośrednictwem systemu teleinformatycznego do centralnego rejestru takich aktów prowadzonego przez Krajową Radę Notarialną. Zarejestrowany akt będzie miał takie same skutki jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Będzie dowodem, że dana osoba jest spadkobiercą.

 

Gdy już uzyska Pan prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, bądź akt poświadczenia dziedziczenia, będzie można przeprowadzić dział spadku, aby wyjść ze współwłasności majątku spadkowego. Działu spadku nie trzeba przeprowadzać w sądzie, można to zrobić u notariusza w formie aktu notarialnego, ponieważ w skład spadku wchodzi nieruchomość i wskazana forma jest tutaj wymagana.

 

Umowny podział spadku może przebiegać na kilka sposobów:

 

  • poszczególne przedmioty są dzielone fizycznie i przyznane zostają poszczególnym spadkobiercom (podział następuje stosownie do wielkości udziałów każdej z dziedziczących osób);
  • określone składniki majątkowe mogą być przyznane za zgodą pozostałych spadkobierców jednemu lub kilku z nich (zwykle pojawia się tu obowiązek spłaty na rzecz pozostałych osób);
  • następuje tzw. podział cywilny składnika majątkowego, w którego wyniku zostaje on sprzedany osobie trzeciej, a spadkobiercy dzielą między siebie uzyskaną z tego tytułu kwotę.

 

Sprawa będzie prostsza, jeśli między spadkobiercami panuje zgoda co do tego, w jaki sposób podzielić majątek spadkowy. Z opisu wynika bowiem, że wolą spadkobierców jest, aby babcia swoje udziały przekazała na jednego ze spadkobierców.

 

Nic nie stoi na przeszkodzie, aby w ramach takiego działu babcia zrzekła się swoich udziałów na rzecz kogoś z rodziny. Oznaczać to będzie, że wnosi o przyznanie przysługujących jej udziałów na rzecz określonego uczestnika bez obowiązku spłacenia jej z tych udziałów. Jeżeli wszyscy zrzekną się swych udziałów na rzecz jednego z uczestników, to dana nieruchomość zostanie przyznana na własność w drodze tak zwanego nieodpłatnego zniesienia współwłasności nieruchomości – to znaczy wszyscy spadkobiercy zrzekną się spłat na rzecz jednego spadkobiercy.

 

Pana babcia może też zbyć należący do niej spadek na rzecz innego spadkobiercy.

 

Zgodnie z art. 1051 Kodeksu cywilnego – spadkobierca, który spadek przyjął, może spadek ten zbyć w całości lub w części. To samo dotyczy zbycia udziału spadkowego.

 

Jak więc z powyższego wynika, spadkobierca może zbyć w całości lub części spadek albo udział w spadku (art. 1051). Należy zauważyć, że komentowany przepis stanowi ogólnie o zbyciu masy spadkowej, nie przesądzając jednak o rodzaju czynności prawnej stanowiącej podstawę rozporządzenia. Oznacza to, iż spadkobierca ma swobodę wyboru typu czynności, mocą której nastąpi przeniesienie spadku lub udziału w nim na nabywcę. W praktyce będzie to najczęściej umowa sprzedaży lub darowizny.

 

Należy podkreślić, iż ten przepis odnosi się do zbycia spadku lub udziału w spadku, a więc pewnej masy majątkowej. Regulacja ta nie dotyczy zaś zbycia poszczególnych przedmiotów należących do spadku ani też udziałów w tych przedmiotach. Kwestie te normują odrębne przepisy (art. 1035-1036).

 

Zbywcą spadku lub udziału w spadku może być spadkobierca ustawowy lub testamentowy. Spadkobierca powołany do dziedziczenia zarówno z ustawy, jak i z testamentu, może przedmiotem umowy uczynić udział przypadający mu z jednego lub obu tytułów. Niezależnie od okoliczności rozporządzenie może nastąpić bez zgody współspadkobierców. Nabywcą może być każdy podmiot prawa cywilnego, w tym osoba prawna. W szczególności nabyć spadek może inny spadkobierca, zapisobierca czy też osoba trzecia.

 

Przedmiotem umowy uregulowanej w art. 1051 może być spadek lub udział w spadku. Nie ma przy tym znaczenia, czy przypada on na podstawie testamentu, czy ustawy. Przedmiotem zbycia może być całość albo część (określona ułamkowo) spadku lub udziału. W szczególności w przypadku rozporządzenia przez jednego ze współspadkobierców jedynie częścią przypadającego mu udziału, pozostaje on spadkobiercą w zakresie pozostałej części.

 

Umowa zbycia spadku lub udziału w nim może zostać zawarta dopiero po przyjęciu spadku przez spadkobiercę. Wynika to z faktu, że nabycie spadku w chwili śmierci spadkodawcy ma charakter niedefinitywny. Staje się ostateczne dopiero w momencie przyjęcia spadku. Umowa zawarta przed przyjęciem spadku jest nieważna (art. 58 § 1). Dotyczy to każdej umowy, niezależnie od tego, czy jest to umowa przedwstępna, umowa o skutku zobowiązującym, czy też zobowiązująco-rozporządzającym [por. M. Pazdan, w: K. Pietrzykowski (red.), Kodeks cywilny, t. 2, 2009, komentarz do art. 1051, uwaga 8].

 

W wyniku zbycia spadku lub udziału w nim dochodzi do sukcesji uniwersalnej ogółu praw i obowiązków spadkowych, których podmiotem był spadkobierca-zbywca (art. 1053).

 

Następnie według art. 1053 K.c. – Nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy.

 

Proszę jednak pamiętać, że według art. 1057 K.c. – Korzyści i ciężary związane z przedmiotami należącymi do spadku, jak również niebezpieczeństwo ich przypadkowej utraty lub uszkodzenia przechodzą na nabywcę z chwilą zawarcia umowy o zbycie spadku, chyba że umówiono się inaczej.

 

O treść takiej umowy proszę się nie martwić, bowiem zawsze musi być ona zawarta w formie aktu notarialnego i w tym przypadku to notariusz będzie dbał o jej prawidłową treść. Proszę pamiętać w tym wypadku jedynie to, że umowa zobowiązująca do zbycia spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To samo dotyczy umowy przenoszącej spadek, która zostaje zawarta w celu wykonania istniejącego uprzednio zobowiązania do zbycia spadku.

 

Skromny opis stanu faktycznego nie pozwala na udzielenie bardziej precyzyjnej porady.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • pięć - 6 =

»Podobne materiały

Jak odzyskać wkłady terminowe z książeczki oszczędnościowej po zmarłym ojcu?

Jak odzyskać wkłady terminowe z książeczki oszczędnościowej po zmarłym ojcu? Jestem ja, brat i dwie siostry. Jedną książeczkę mamy, ale podobno są jeszcze inne wkłady. Czy można ustalić, ile jest pieniędzy, jeżeli ojciec zgubił jedną książeczkę przed śmiercią? Czy problemem może być tajemnica b

 

Dokonanie spisu inwentarza

Jestem właścicielem 3/6 mieszkania (obecnie mieszka tam mój syn), pozostała jego część należy do trojga dzieci mojej zmarłej siostry (po jej śmierci wszystkie złożyły oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza). Wczoraj zadzwonił do mnie siostrzeniec z informacją, że za dwa dni kom

 

Koszt apelacji od wyroku w sprawie działu spadku i zniesienia współwłasności

W 2004 r. została wniesiona sprawa o dział spadku po dwóch osobach (nieżyjące małżeństwo, jedna nieruchomość). Następnie, już w toku postępowania w I instancji, sąd rejonowy połączył sprawę o dział spadku ze zniesieniem współwłasności. W 2009 r. sąd rejonowy wydał postanowienie, od którego jeden z u

 

Czy można cofnąć zrzeczenie się spadku na rzecz ojca?

Przed czterema laty na sprawie spadkowej podpisałam moje zrzeczenie się na rzecz ojca części domu przypadającej mnie w spadku. Niestety szybko okazało się, że ojcu jedynie zależało na moim podpisie. W tym roku, podczas mojej wizyty u niego posunął się nawet do rękoczynów względem mnie, straszen

 

Pełnomocnictwo od osoby przebywającej za granicą do załatwienia spraw spadkowych

Jak przygotować pełnomocnictwo dla mnie od mojego brata, abym mogła w jego imieniu występować w urzędach państwowych oraz zawierać umowy? Brat przebywa w USA. Niedawno na podstawie orzeczenia sądu został wraz z siostrą po połowie spadkobiercą spadku po rodzicach (nieruchomość). Zachodzi potrzeba dok

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »