Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rodzaje i zasady umorzenia udziałów w spółce z o.o.

Autor: Monika Cieszyńska • Opublikowane: 04.05.2009

W artykule tym autorka omawia rodzaje i zasady umorzenia(unicestwiania) udziałów w spółce z o.o.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Celem umorzenia udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (określaną dalej spółką z o.o.) jest ich unicestwienie. Udział stanowi cząstkę (część) kapitału zakładowego spółki, jest ogółem praw i obowiązków wspólnika związanych z określoną częścią kapitału zakładowego. Tym samym z chwilą umorzenia udziałów wygasają wszelkie prawa i obowiązki związane z tym udziałem, a wspólnik przestaje być wspólnikiem spółki z o.o. Należy jednak pamiętać, że to unicestwienie nie dotyczy praw i obowiązków, które były już wymagalne w chwili umorzenia udziału.

 

Wymagalność oznacza, iż wierzyciel ma prawo żądać spełnienia świadczenia, a dłużnik obowiązany jest je spełnić. Zatem świadczenie wymagalne to takie, które powinno być już spełnione. W konsekwencji wspólnik, którego udział został umorzony, ma prawo dochodzić swoich roszczeń w stosunku do spółki, które były wymagalne jeszcze przed jego umorzeniem; i odwrotnie – wspólnik ten odpowiada za wierzytelności wobec spółki związane z tym udziałem, które winny być spełnione przed jego unicestwieniem.

 

Umorzenie może dotyczyć całości lub części udziału. Jeśli następuje umorzenie tylko części udziału, to wspólnik nie przestaje być wspólnikiem spółki, a jedynie obniżona zostaje wartość nominalna jego udziału. Należy przy tym pamiętać, że wartość udziału nie może spaść poniżej 50 zł.

 

Podstawowe przyczyny umorzenia udziału to:

 

  • chęć rezygnacji przez danego wspólnika z członkowstwa w spółce z o.o. (tj. umorzenie dobrowolne), albo
  • chęć wykluczenia danego wspólnika ze spółki z o.o. – mocą decyzji spółki (tj. umorzenie przymusowe).

 

Umorzenie dobrowolne polega na tym, że wspólnik zgadza się na umorzenie udziału w drodze jego nabycia przez spółkę. Umorzenie przymusowe odbywa się bez zgody wspólnika. W celu niedopuszczenia do nadużyć, umowa spółki winna określać przesłanki umorzenia przymusowego. Przykładowo powodem przymusowego zbycia udziału może być podjęcie przez wspólnika działalności konkurencyjnej czy też jego nielojalność.

 

Za umorzony udział wspólnikowi co do zasady należy się stosowne wynagrodzenie – nie niższe od wartości księgowej udziału, a w przypadku gdy umorzenie następuje w trybie umorzenia przymusowego – wynagrodzenie to nie może być niższe od wartości przypadających na udział aktywów netto, wykazanych w sprawozdaniu finansowym za ostatni rok obrotowy, pomniejszonych o kwotę przeznaczoną do podziału między wspólników.

 

Powyższa reguła znajduje uzasadnienie w majątkowym charakterze udziału. Nieodpłatne umorzenie jest wyjątkiem od powyższej zasady, na które wspólnik (którego udziały mają zostać umorzone) musi wyrazić zgodę.

 

Zgodnie z brzmieniem art. 199 § 1 Kodeksu spółek handlowych (dalej K.s.h.) udział może być umorzony jedynie po wpisie spółki do rejestru i tylko w przypadku, gdy przewiduje to umowa spółki. Przez rejestr należy rozumieć Krajowy Rejestr Sądowy (KRS). Wpis w rejestrze jest warunkiem sine qua non (warunkiem niezbędnym) powstania pełnoprawnej spółki z ograniczoną odpowiedzialności. Od momentu podpisania umowy spółki do chwili dokonania wpisu w KRS mamy do czynienia ze spółką z o.o. w organizacji. W tej formie spółka może działać przez okres 6 miesięcy. Jeśli w podanym terminie nie zostanie dokonany wpis do KRS, spółka z o.o. w organizacji ulegnie likwidacji. Z uwagi na brak wpisu umorzenie udziałów nie może nastąpić w spółce z o.o. w organizacji.

 

Kwestię dopuszczalności unicestwienia udziału ustawodawca pozostawił samej spółce. Jeśli umowa spółki nie przewiduje takiej możliwości, wówczas umorzenie udziałów w ogóle nie wchodzi w grę, chyba że umowa spółki zostałaby zmieniona i wprowadzono by do niej stosowne zapisy zezwalające na tę czynność prawną.

 

Co do zasady, aby udziały mogły zostać umorzone, konieczna jest uchwała najwyższego organu spółki, czyli zgromadzenia wspólników, chyba że w umowie spółki znalazł się zapis, iż umorzenie udziałów nastąpi w razie ziszczenia się określonego zdarzenia już bez uchwały wspólników (tzw. umorzenie automatyczne). Przykładowo, takim zdarzeniem może być nadejście oznaczonego terminu, działanie wspólnika na szkodę spółki, czy spadek zysku w spółce.

 

Uchwała podjęta w przedmiocie umorzenia udziału powinna zatem zawierać następujące elementy:

 

  • podstawę prawną umorzenia (czyli: czy jest to umorzenie dobrowolne, czy przymusowe),
  • wysokość wynagrodzenia jakie otrzyma wspólnik za umorzony udział (tylko za wyraźną zgodą wspólnika dopuszczalne jest umorzenie udziału bez wynagrodzenia – art. 199 § 3 K.s.h.). W przypadku umorzenia przymusowego uchwała powinna dodatkowo zawierać uzasadnienie, w którym należy wykazać, że zaszły przesłanki umorzenia udziału w tym trybie.

 

Źródła wypłaty wynagrodzenia za umorzony udział to:

 

  • kapitał zakładowy, bądź
  • czysty zysk.

 

Jeśli wypłata następuje z kapitału zakładowego, konieczna jest uchwała zarządu o obniżeniu kapitału zakładowego (z tym że należy pamiętać, iż kapitał zakładowy spółki z o.o. musi wynosić co najmniej 5000 zł). Wówczas umorzenie udziału nastąpi dopiero po podjęciu tejże uchwały i zarejestrowaniu jej w KRS. Obniżenie kapitału zakładowego powoduje albo obniżenie wartości nominalnej udziałów, albo zmniejszenie ich ilości.

 

Kapitał zakładowy pozostaje nienaruszony, kiedy umorzenie następuje z czystego zysku wypracowanego przez spółkę z o.o., a na udziały istniejące przypadnie odpowiednio większa część majątku spółki, niż wynikałoby to z ich wartości nominalnej. Wówczas wspólnicy mogą zlikwidować powstałą dysproporcję, zmieniając umowę spółki i dostosowując wartość istniejących udziałów do wartości kapitału zakładowego (tak: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 1997 r.; sygn. III CZP 15/97).


Stan prawny obowiązujący na dzień 04.05.2009


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • jeden - 1 =

 

»Podobne materiały

Dobrowolne umorzenie akcji

Umorzenie akcji w spółce akcyjnej może być dokonane za zgodą akcjonariusza (umorzenie dobrowolne), lub bez takiej zgody (umorzenie przymusowe). Niezależnie od sposobu, w jaki zostało dokonane umorzenie akcji, zawsze wymagane jest jednak powzięcie uchwały o obniżeniu kapitału zakładowego spółki.

 

Dobrowolne umorzenie udziałów spółki z o.o.

Dobrowolne umorzenie udziałów w spółce z o.o. jest obok umorzenia przymusowego i automatycznego jednym z trybów, w jakim może nastąpić umorzenie udziałów spółki. Wymaga ono w szczególności zgody wspólnika oraz zawarcia umowy pomiędzy wspólnikiem a spółką.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
wizytówka Szukamy ambitnego prawnika »