Ugoda za zgodę na rozwód, alimenty i dowody z SMS-ów

Czy można zawrzeć ugodę o rozwód?

W sprawie rozwodowej trzeba odróżnić dwie rzeczy: sam rozwód oraz kwestie, które sąd rozstrzyga przy okazji rozwodu. Co do samego rozwiązania małżeństwa nie zawiera się ugody w takim znaczeniu, w jakim zawiera się ugodę w typowej sprawie cywilnej o zapłatę. Małżonkowie nie mogą skutecznie umówić się, że między nimi nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia, że rozwód ma zostać orzeczony albo że sąd ma pominąć badanie przesłanek rozwodowych.

Zgodnie z art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rozwód może być orzeczony wtedy, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Sąd musi to ustalić samodzielnie na podstawie twierdzeń stron, dowodów i całokształtu okoliczności. Sama zgoda małżonków ułatwia postępowanie, ale nie zastępuje oceny sądu.

Nie oznacza to, że małżonkowie nie mogą dojść do porozumienia. Mogą wspólnie ustalić, że nie chcą prowadzić sporu o winę, mogą uzgodnić sposób wykonywania władzy rodzicielskiej, kontakty z dzieckiem, alimenty, korzystanie ze wspólnego mieszkania czy wybrane rozliczenia majątkowe. Takie ustalenia są jednak oceniane przez sąd, zwłaszcza gdy dotyczą dziecka.

Zgoda na rozwód bez orzekania o winie

Art. 57 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że orzekając rozwód, sąd orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Jednocześnie na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie. W praktyce oznacza to, że rozwód bez orzekania o winie jest możliwy tylko wtedy, gdy oboje małżonkowie zgodnie tego chcą.

Jeżeli jeden z małżonków żąda rozwodu z wyłącznej winy drugiego, sąd musi zbadać przyczyny rozkładu pożycia i ocenić, czy wina rzeczywiście występuje. Sam fakt, że po kilku latach separacji faktycznej jeden małżonek ułożył sobie życie z inną osobą, nie zawsze automatycznie przesądza o jego wyłącznej winie. Znaczenie ma to, kiedy doszło do trwałego rozpadu małżeństwa, jakie były jego przyczyny i czy nowy związek powstał przed czy po faktycznym rozpadzie więzi małżeńskich.

Nie należy jednak proponować drugiej stronie schematu: „oddam dom, spłacę debet albo nie złożę określonego wniosku, jeżeli zgodzisz się na rozwód bez winy”. Taka propozycja może zostać odebrana jako próba kupienia stanowiska procesowego. Jeżeli druga strona przedstawi ją w sądzie, może to pogorszyć wiarygodność osoby składającej taką ofertę.

Kiedy sąd mimo rozkładu pożycia nie orzeknie rozwodu?

Nawet jeżeli rozkład pożycia jest zupełny i trwały, rozwód nie zawsze zostanie orzeczony. Zgodnie z art. 56 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rozwód jest niedopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Dodatkowo, zgodnie z art. 56 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rozwód zasadniczo nie jest dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, a drugi małżonek nie wyraża zgody. Sąd może jednak orzec rozwód, jeżeli odmowa zgody jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. To ocena bardzo konkretna, zależna od przebiegu małżeństwa, czasu separacji, sytuacji dzieci i zachowania obojga małżonków.

Co można ustalić w mediacji lub porozumieniu rozwodowym?

Mediacja nie służy do „załatwienia” samego rozwodu bez udziału sądu, ale może pomóc w ograniczeniu sporu. W sprawie o rozwód sąd może skierować strony do mediacji, zwłaszcza w celu pojednania małżonków albo ugodowego ustalenia spornych kwestii dotyczących rodziny, alimentów, dzieci, kontaktów oraz spraw majątkowych podlegających rozstrzygnięciu w wyroku rozwodowym.

W praktyce w mediacji można ustalić między innymi wysokość alimentów na dziecko, harmonogram kontaktów, sposób wykonywania władzy rodzicielskiej, zasady korzystania ze wspólnego mieszkania, a czasem także elementy podziału majątku. Jeżeli chodzi o dziecko, sąd nie zatwierdzi jednak porozumienia automatycznie. Musi ono odpowiadać dobru dziecka.

W sprawach majątkowych trzeba zachować ostrożność. Sąd rozwodowy może dokonać podziału majątku wspólnego tylko wtedy, gdy przeprowadzenie takiego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu. W bardziej skomplikowanych sytuacjach podział majątku zwykle odbywa się po rozwodzie, w odrębnym postępowaniu.

Alimenty i dom w zamian za zgodę na rozwód

Obietnica, że nie zostanie złożony wniosek o obniżenie alimentów, nie powinna być traktowana jako karta przetargowa za zgodę na rozwód. Alimenty na dziecko służą zaspokajaniu jego usprawiedliwionych potrzeb i zależą od możliwości zarobkowych oraz majątkowych zobowiązanego. Rodzice mogą uzgadniać wysokość świadczeń, ale sąd ocenia, czy ustalenia zabezpieczają interes dziecka.

Jeżeli po wydaniu orzeczenia o alimentach nastąpi istotna zmiana stosunków, można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej alimentów na podstawie art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Sam spadek dochodów nie zawsze wystarczy, bo sąd bada nie tylko realnie osiągany dochód, ale także możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego.

Przekazanie domu lub udziału w nieruchomości również wymaga właściwej formy prawnej. Zależnie od sytuacji może chodzić o podział majątku wspólnego, umowę majątkową, darowiznę, zniesienie współwłasności albo rozliczenie po ustaniu wspólności. Takich działań nie należy mieszać z naciskiem na stanowisko procesowe w sprawie rozwodowej.

Wspólne konto, debet i rozliczenia między małżonkami

Jeżeli między małżonkami istnieje wspólność majątkowa, środki zgromadzone na wspólnym rachunku co do zasady należą do majątku wspólnego, nawet gdy faktycznie zarabiał je jeden z małżonków. Dlatego samo korzystanie przez jednego małżonka ze wspólnego konta zwykle nie jest prostą sprawą karną o kradzież.

Nie oznacza to jednak, że takie zachowanie zawsze pozostaje bez znaczenia. Jeżeli jeden z małżonków trwoni majątek wspólny, zadłuża konto, ukrywa pieniądze albo wykorzystuje środki wyłącznie na własne potrzeby, może to mieć znaczenie przy podziale majątku, rozliczeniu nakładów i wydatków, a w wyjątkowych sytuacjach także przy ocenie innych roszczeń. Wszystko zależy od tego, kiedy i na co zostały wydane pieniądze, jaki był ustrój majątkowy oraz czy istniała zgoda drugiego małżonka.

Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa powinno być składane tylko wtedy, gdy rzeczywiście istnieją konkretne podstawy do takiego zawiadomienia. Nie należy zapowiadać go jako sposobu wywarcia presji na małżonka w negocjacjach rozwodowych.

SMS-y i wiadomości jako dowody w sprawie rozwodowej

Wiadomości SMS, komunikatory, e-maile, zrzuty ekranu i nagrania mogą być dowodami w sprawie rozwodowej, jeżeli dotyczą faktów istotnych dla rozstrzygnięcia. W szczególności mogą mieć znaczenie przy ocenie winy, relacji między małżonkami, gróźb, obraźliwych zachowań, prób nacisku, przebiegu separacji faktycznej albo sytuacji dziecka.

Dowody elektroniczne trzeba przedstawić tak, aby sąd mógł ocenić ich autentyczność. Warto zachować telefon, pełny wątek korespondencji, daty, numery nadawców, zrzuty ekranu oraz wydruki. W razie sporu co do autentyczności wiadomości można wnosić o oględziny telefonu, zobowiązanie strony do przedstawienia urządzenia lub o dowód z opinii biegłego.

Nie warto wybierać pojedynczych SMS-ów bez kontekstu, jeżeli cała korespondencja może pokazywać inny obraz rozmowy. Sąd ocenia dowody swobodnie, ale wszechstronnie. Im lepiej uporządkowany materiał, tym większa szansa, że zostanie potraktowany poważnie.

Jak bezpiecznie negocjować w sprawie rozwodowej?

Najbezpieczniej rozdzielić rozmowy o zakończeniu małżeństwa od rozmów o rozliczeniach. W stanowisku procesowym można wskazać, że zależy nam na rozwodzie bez orzekania o winie, szybkim zakończeniu sprawy i uregulowaniu sytuacji dziecka. W negocjacjach można zaproponować konkretne ustalenia alimentacyjne, opiekuńcze i majątkowe, ale bez formułowania ich jako zapłaty za zgodę na rozwód.

W pismach i wiadomościach do małżonka warto unikać gróźb, ultimatum oraz sformułowań, które mogą zostać później pokazane w sądzie jako dowód nacisku. Lepsza jest spokojna propozycja: projekt porozumienia rodzicielskiego, propozycja kontaktów, rzeczowe wyliczenie kosztów dziecka, lista spraw majątkowych do rozliczenia i gotowość do mediacji.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 236, w szczególności art. 56, art. 57, art. 58 i art. 138.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468, w szczególności art. 183^1 i nast., art. 227, art. 308, art. 309, art. 436, art. 445, art. 445^1 i art. 445^2.