Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Udziały w spółdzielni pracy a podział majątku

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 12.06.2015

W okresie trwania ustroju wspólności majątkowej nabyłam z majątku wspólnego udziały w spółdzielni pracy. W wyniku likwidacji spółdzielni i sprzedaży jej majątku otrzymałam, już po rozwodzie z mężem i zniesieniu ustroju wspólnoty, zwrot udziałów. Czy przy podziale masy majątkowej wartość otrzymana przeze mnie z tytułu zwrotu udziałów należy do majątku wspólnego, czy do mojego majątku odrębnego?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Przedstawione zagadnienie budzi znaczne kontrowersje w orzecznictwie i doktrynie. Rozbieżności w orzecznictwie starał się wyjaśnić Sąd Najwyższy – w postanowieniu z dnia 10 marca 2006 r., sygn. akt IV CSK 97/05, stwierdził, iż „O przynależności przedmiotów do majątku wspólnego decyduje czas ich nabycia. Przedmioty nabyte po ustaniu wspólności nie należą do dorobku małżonków z wyjątkiem jednak przedmiotów nabytych w wyniku realizacji ekspektatywy powstałej w czasie trwania małżeństwa”.

 

Będąc członkiem spółdzielni pracy, otrzymywała Pani za pracę wynagrodzenie, na które składało się wynagrodzenie bieżące i odpowiedni do wkładu pracy udział w części nadwyżki bilansowej przeznaczonej do podziału między członków. Z powołaniem się na pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1995 r., sygn. akt I PZP 18/95 (OSNC 1996, nr 7, poz. 98), wszystkie sposoby podziału części nadwyżki bilansowej przeznaczonej do podziału miedzy członków tj. udział w zysku, oprocentowanie udziałów i dopisy do udziałów stanowią wynagrodzenie za pracę. W następstwie tego, na podstawie art. 32 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, należy zaliczyć do majątku wspólnego Państwa pobrane przez Panią wynagrodzenie do czasu ustania wspólności ustawowej oraz realizację ekspektatywy do tego czasu.

 

Należy wskazać na charakter udziału jako wiązki praw majątkowych i niemajątkowych. Członkostwo w spółdzielni jest ściśle związane z osobą członka, jednak łączy się z nim nierozerwalnie majątkowe uczestnictwo w spółdzielni wyrażające się w obowiązku zadeklarowania i objęcia co najmniej jednego udziału. Wniesiony udział nie może istnieć poza spółdzielnią. Z chwilą wpłaty udziału powstaje prawo podmiotowe do udziału, wyrażające uczestnictwo członka w funduszu udziałowym, które istnieje przez cały czas trwania stosunku członkostwa.

 

Na prawo podmiotowe członka – prawo członkostwa – składają się przysługujące mu wobec spółdzielni uprawnienia organizacyjne i majątkowe. Uprawnieniami majątkowymi członka są: prawo do nadwyżki bilansowej, do żądania zwrotu udziału po wystąpieniu ze spółdzielni, do objęcia udziałów nadobowiązkowych – z czym wiąże się wysokość uczestnictwa w podziale nadwyżki bilansowej, prawo do żądania zwrotu udziałów nadobowiązkowych. Bezwarunkowe roszczenie członka o wypłatę stosownej kwoty z tytułu podziału nadwyżki bilansowej powstaje z chwilą podjęcia uchwały przez walne zgromadzenie o podziale nadwyżki między członków. Członkowie maja prawo do udziału w zysku w postaci dywidendy kapitałowej, usługowej lub towarowej. Podział zysku może nastąpić także w drodze oprocentowania udziałów. Wniesione udziały w spółdzielni są niezbywalne, natomiast dopuszczalne jest rozporządzenie roszczeniem o wypłatę udziału.

 

Jeżeli spółdzielnia weszła w stan likwidacji, członkowi może przysługiwać uprawnienie do uczestnictwa w podziale majątku pozostałego po zaspokojeniu dłużników (art. 125 § 5, 5a ustawy). Uprawnienie takie nie wynika z ustawy, która jednak przewiduje możliwość przyznania go członkom w statucie. Jeżeli statut zawiera taki zapis, to członek z momentem przyjęcia do spółdzielni nabywa prawo do partycypacji w majątku pozostałego po jej likwidacji, które traci warunkowy charakter i przekształca się w wierzytelność wobec spółdzielni po spełnieniu warunków określonych w ustawie. W razie niewprowadzenia takiego postanowienia do statutu spółdzielni członek może nabyć uprawnienie do części majątku spółdzielni dopiero na podstawie uchwały ostatniego walnego zgromadzenia, przewidującej podział pozostałego majątku spółdzielni między członków.

 

Członkowi przysługują w stosunku do spółdzielni pozostającej w stanie likwidacji uprawnienia do żądania zwrotu udziałów (art. 125 § 3). Tak jak w przypadku ustania członkostwa uprawnienie do zwrotu udziału, powstające z momentem jego wniesienia, ma charakter warunkowy Traci taki charakter i przekształca się w roszczenie bezwarunkowe wobec spółdzielni, jeżeli zostaną spełnione następujące warunki: spółdzielnia przejdzie w stan likwidacji, zostaną spłacone lub zabezpieczone należności spółdzielni i upłynie 6 miesięcy od opublikowania ogłoszenia wzywającego wierzycieli do zgłoszenia swoich wierzytelności. Roszczenie to staje się wymagalne po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego przez walne zgromadzenie.

 

Zgodnie z art. 32 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dorobkiem małżonków są przedmioty majątkowe nabyte przez oboje małżonków lub przez jedno z nich, zarówno ze środków pochodzących z majątku wspólnego, jak i pochodzących z majątku odrębnego każdego z małżonków, chyba że zachodzi surogacja z art. 33 pkt 3 Kodeksu. Pojęcie „przedmioty majątkowe” obejmuje majątkowe prawa bezwzględne prawa majątkowe względne, w tym wierzytelności, jak też tzw. oczekiwanie prawne nabycia prawa majątkowego w przyszłości, czyli ekspektatywę. Konstrukcja ekspektatywy (praw podmiotowych tymczasowych) służy ochronie sytuacji prawnej adresata normy prawnej, która nie jest jeszcze w pełni ukształtowana, ale pewna i wyraża się w oczekiwaniu na nabycie określonego prawa (np. własności lub roszczenia), gdy nie nabył on jeszcze tego prawa z uwagi na częściowe jedynie zrealizowania się zdarzenia objętego hipotezą tej normy.

 

O przynależności przedmiotów do majątku wspólnego decyduje czas ich nabycia. Przedmioty nabyte po ustaniu wspólności nie należą do dorobku małżonków z wyjątkiem jednak przedmiotów nabytych w wyniku realizacji ekspektatywy powstałej w czasie trwania małżeństwa. W orzecznictwie przyjmuje się, że w sytuacji gdy zdarzenie, z którym ustawa wiąże nabycie prawa nastąpi po ustaniu wspólności ustawowej, to prawo to, także jeżeli uzyskało je tylko jedno z małżonków, powstaje na rzecz obojga małżonków i podlega podziałowi jako składnik majątku wspólnego (wyrok SN z dnia 12 lutego 1970 r., sygn. akt I CR 444/69, OSNCP 1970, nr 11, poz. 203, uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 12 stycznia 1978 r., sygn. akt III CZP 86,77, OSNCP 1978, nr 10, poz. 171).

 

Zawartym w Kodeksie przepisom o stosunkach majątkowych między małżonkami podlegają prawa majątkowe wynikające z członkostwa w spółdzielni, w szczególności prawo do wkładu, udziału, prawo do części majątku spółdzielni w razie jej likwidacji, prawa wynikające ze spółdzielczego stosunku pracy. Mogą one należeć do majątku wspólnego małżonków, także gdy związane są z członkostwem jednego małżonka. W kategoriach przynależności do majątku wspólnego małżonków lub do majątku odrębnego nie mogą być natomiast rozpatrywane uprawnienia wynikające z członkostwa w spółdzielni, który jest stosunkiem prawnym niemajątkowym.

 

W skład majątku wspólnego wnioskodawcy i uczestniczki weszły więc związane z członkostwem prawa majątkowe nabyte prze uczestniczkę w czasie trwania wspólności ustawowej, jak i prawa nabyte – na rzecz obojga małżonków – w czasie od ustania wspólności do podziału majątku wspólnego, w wyniku realizacji istniejącej przed jej ustaniem ekspektatywy uprawniającej do ich uzyskania. W pierwszej z kategorii mieścić się będą kwoty wypłacone uczestniczce w czasie trwania wspólności ustawowej z tytułu zwrotu równowartości udziałów, na które wpłaty dokonane zostały ze środków majątku wspólnego, oraz nabyte przez nią do czasu ustania wspólności ustawowej wierzytelności z tego tytułu, natomiast w drugiej kwoty wypłacone jako równowartość udziałów, odnośnie do których uczestniczka nabyła roszczenie o ich zwrot po ustaniu wspólności w wyniku realizacji istniejącego wcześniej stanu oczekiwania prawnego.

 

Bez wątpienia udział w nadwyżce bilansowej, objęcie udziałów nieobowiązkowych po ustaniu wspólności ustawowej wchodzi w skład majątku osobistego. Realizacji praw majątkowych nabytych w trakcie wspólności ustawowej, ale dokonana po ustaniu wspólności, wchodzi w skład majątku wspólnego.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • VII + siedem =

»Podobne materiały

Przydział mieszkania spółdzielczego w trakcie małżeństwa a podział majątku

Rzecz dotyczy podziału majątku po orzeczonym w lipcu 2007 r. rozwodzie. W roku 1991 uzyskałem zgodę na adaptację strychu z decyzją, w myśl której: „koszt poniesiony na adaptację będzie równowarty kosztowi wykupu”. W remont zainwestowałem własne pieniądze. W marcu 1994 roku zameldowałem s

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »