Mamy 11 498 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Ubieganie się o część majątku po ojcu przepisanego na dzieci

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 09.05.2020

W ubiegłym roku zmarł mój teść. Pozostawił trzy córki. Kilkanaście lat temu przekazał najmłodszej córce 14-hektarowe gospodarstwo rolne w zamian za rentę z KRUS-u. Najmłodsza córka dosrała również dom mieszkalny na działce. Najstarsza córka dostała działkę budowlaną położoną obok domu najmłodszej, o takiej samej wielkości. Trzecia córka za życia teścia nie otrzymała nic. Teść nie pozostawił spadku. Uprzejmie proszę o informację, czy trzecia córka może się ubiegać o jakąś część majątku przepisanego przez ojca na rzecz dwóch pozostałych? Postępowania spadkowego do chwili obecnej nie przeprowadzono.


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Ubieganie się o część majątku po ojcu przepisanego na dzieci

Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego zwanego dalej K.c. oraz przepisy Kodeksu postępowania cywilnego zwanego dalej K.p.c.

Doliczanie darowizn z majątku do spadku

Istotny z punkt widzenia Pana interesu jest przepis art. 994 § 1 K.c., zgodnie z którym przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego.

 

Pomimo treści ww. przepisy pragnę wskazać na poglądy orzecznictwa. Zgodnie z tezą wyroku z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt I ACa 285/04, Sądu Apelacyjnego w Białymstoku „na poczet zachowku nie dolicza się darowizn dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty na rzecz osób nie będących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku (art. 994 § 1 k.c.). »A contrario« należy przyjąć, iż podlegają zaliczeniu darowizny uczynione na rzecz spadkobierców lub uprawnionych do zachowku bez względu na datę ich dokonania”.

 

Stanowisko to znajduje wyraz także w doktrynie prawa cywilnego. Andrzej Kidyba w Komentarzu do Kodeksu cywilnego (tom IV – Spadki, 2011) wskazał, iż „darowizny uczynione na rzecz spadkobierców oraz osób uprawnionych do zachowku są doliczane do spadku bez względu na czas ich dokonania”. Stanowisko to zostało nadto zaaprobowane w glosie Michała Niedośpiał. Jak wynika z glosy, „jeżeli chodzi o spadkobierców, to doliczenie darowizny do spadku jest niezależne od tytułu powołania do spadku (ustawa, testament), jak też od tego, czy spadkobierca obdarowany jest jednocześnie osobą uprawnioną do zachowku”.

 

Przedstawione powyżej stanowisko znalazło ostatnimi czasy wyraz z poglądzie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie w wyroku z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt I ACa 548/12 w którego tezie wskazano, iż „wynikające z art. 994 § 1 k.c. ograniczenie doliczania darowizn za okres 10 lat nie dotyczy sytuacji gdy darowizny zostały dokonane na rzecz spadkobierców lub osób uprawnionych do zachowku.”

Prawo do zachowku i ubieganie się o niego

Zgodnie z art. 991 § 1 K.c. „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

 

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia. Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni. Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę.

 

Istotne znaczenie dla Pana interesu ma przepis art. 995 § 1 K.c., zgodnie z którym wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Ubieganie się o część majątku przez córkę zmarłego

Na chwilę obecną zarówno doktryna, jak i orzecznictwo stoją na stanowisku, iż darowizna dokonana na rzecz dzieci wlicza się do spadku, od którego liczymy zachowek, bez względu na to, kiedy została dokonana. Z daleko posuniętej ostrożności, w mojej ocenie, zasadne jest nadto powoływanie się na treść art. 5 K.c., zgodnie z którym nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1981 r., sygn. akt III CZP 18/81, w sprawie o zachowek nie jest wyłączone obniżenie wysokości należnej z tego tytułu sumy na podstawie art. 5 K.c.

 

Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów zwykłych i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu.

 

Reasumując, wskazać należy, iż nikt nie jest trzeciej siostrze w wstanie dać 100% gwarancji korzystnego dla niej rozstrzygnięcia i oddalenia powództwa o zapłatę zachowku.

 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

 

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 5 + dziewięć =

»Podobne materiały

Pozew o zachowek przed potwierdzeniem wiarygodności testamentu?

Czy proces o zachowek może się rozpocząć przed wydaniem prawomocnego postanowienia o ważności testamentu? O zachowek wystąpiły wnuki wydziedziczonej córki, która zmarła kilka dni przed ogłoszeniem postanowienia, które potwierdzało ważność testamentu.

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »