Mamy 11 676 opinii naszych Klientów
Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Zagadnienia związane z ubezwłasnowolnieniem

Autor: Łukasz Obrał • Opublikowane: 14.02.2008

Artykuł omawia zagadnienia związane z ubezwłasnowolnieniem.



Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Z chwilą osiągnięcia pełnoletniości człowiek nabywa pełną zdolność do czynności prawnych. Taka osoba może swym własnym działaniem nabywać i tracić prawa oraz zaciągać zobowiązania.

 

Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy dana osoba nie jest zdolna właściwie pokierować swoim postępowaniem i potrzebuje czyjejś pomocy. Są to najczęściej osoby, które z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innych zaburzeń psychicznych mają ograniczoną zdolność do prawidłowego kierowania swoim postępowaniem. Takie osoby mogą być oszukane, wykorzystane, mogą zawierać niekorzystne dla siebie umowy lub nienależycie kierować swoim postępowaniem w sprawach dotyczących ochrony zdrowia i życia.

 

Osoby, które nie potrafią same się o siebie zatroszczyć, pomóc sobie i zaopiekować sobą, potrzebują pomocy w zarządzie własnymi interesami i majątkiem. W celu ochrony takich osób ustawodawca wprowadził instytucję ubezwłasnowolnienia – częściowego lub całkowitego.

 

Zgodnie z art. 13 § 1 Kodeksu cywilnego można ubezwłasnowolnić osobę całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. Ubezwłasnowolnienie całkowite może zostać orzeczone w stosunku do osoby pełnoletniej jak i niepełnoletniej, ale mającej ukończonych lat trzynaście.


Czynności prawne dokonane przez osobę ubezwłasnowolnioną całkowicie są nieważne. Ubezwłasnowolniony nie może więc np. sprzedać lub podarować swojego majątku, nie może niczego wartościowego kupić, zaciągnąć jakiegokolwiek zobowiązania, zawrzeć małżeństwa, uznać dziecka, sporządzić lub odwołać testamentu. Taka osoba może skutecznie dokonać czynności, które są określane w ustawie jako drobne, bieżące sprawy życia codziennego. Są to np. drobne zakupy. Jeżeli jednak nawet taka czynność pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby ubezwłasnowolnionej – i ona jest nieważna.

 

Wszelkich czynności prawnych, prócz należących do bieżących spraw życia codziennego, dokonuje w imieniu osoby opiekun prawny. Opiekuna dla osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej ustanawia rejonowy sąd opiekuńczy po uprawomocnieniu się postanowienia o ubezwłasnowolnieniu.


Niektórych czynności w imieniu ubezwłasnowolnionego opiekun nie może dokonać. Te czynności to np. sporządzenie i odwołanie testamentu, zawarcie małżeństwa. W przypadku czynności przekraczających zwykły zarząd interesami lub majątkiem ubezwłasnowolnionego, opiekun, przed dokonaniem czynności, musi uzyskać zgodę sądu opiekuńczego.

 

Jeżeli z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, wskutek tej choroby osobie potrzebna jest pomoc do prowadzenia swych spraw, a ubezwłasnowolnienie całkowite nie jest konieczne, sąd może taką osobę ubezwłasnowolnić częściowo.

 

Osoba ubezwłasnowolniona częściowo ma ograniczoną zdolność do wykonywania czynności prawnych. Oznacza to, iż ważność czynności prawnych dokonanych przez taką osobę jest uzależniona od zgody kuratora, którego ustanawia sąd opiekuńczy.

 

Osoba ubezwłasnowolniona może bez zgody przedstawiciela ustawowego zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego. Bez zgody przedstawiciela może rozporządzać swoim zarobkiem, chyba że sąd opiekuńczy postanowi inaczej. Ubezwłasnowolniony częściowo może nawiązać stosunek pracy oraz dokonywać czynności prawnych, które dotyczą tego stosunku. Jednakże, gdy stosunek pracy sprzeciwia się dobru tej osoby, przedstawiciel ustawowy, za zezwoleniem sądu opiekuńczego, może stosunek pracy rozwiązać. Osoby ubezwłasnowolnione częściowo nie mogą podejmować niektórych czynności np. sporządzić i odwołać testamentu.

 

Orzeczenie ubezwłasnowolnienia ustanawia się wyłącznie na czas nieokreślony. Obowiązuje ono aż do uchylenia lub, bądź zmiany jego zakresu (z całkowitego na częściowe i odwrotnie).

 

Przyczyny, z powodu których może dojść do ubezwłasnowolnienia częściowego lub całkowitego, są takie same. W obu przypadkach orzeczenie ubezwłasnowolnienia może nastąpić tylko z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych. Inna ułomność osoby – niezależnie od tego, co jest jej przyczyną – nie daje podstaw do ubezwłasnowolnienia.

 

Należy pamiętać, że ubezwłasnowolnienie może zostać orzeczone wyłącznie w interesie osoby mającej zostać ubezwłasnowolnioną. Kto, działając w złej wierze albo lekkomyślnie, zgłasza wniosek o ubezwłasnowolnienie, podlega karze grzywny do 1000 zł.

 

W sprawach o ubezwłasnowolnienie właściwy jest sąd okręgowy miejsca zamieszkania osoby, która ma być ubezwłasnowolniona, a w braku miejsca zamieszkania – sąd miejsca jej pobytu. Wniosek o ubezwłasnowolnienie mogą złożyć zstępni (dzieci, wnuki), rodzice, małżonek, przedstawiciel ustawowy. W przypadku braku takich osób – prokurator.

 

W toku postępowania, niezwłocznie po jego wszczęciu, sąd wysłuchuje osobę, której dotyczy wniosek. Wysłuchanie odbywa się w obecności biegłego psychologa oraz – w zależności od stanu zdrowia osoby, która ma być wysłuchana – biegłego lekarza psychiatry lub neurologa.


Wniosek powinien zawierać zakres ubezwłasnowolnienia (całkowite, częściowe), uzasadnienie przyczyn, dla których wniosek został złożony, stan cywilny osoby, która ma być ubezwłasnowolniona.

 

Do wniosku należy dołączyć odpisy aktów stanu cywilnego wykazujące stopień pokrewieństwa w linii prostej między wnioskodawcą a uczestnikiem postępowania. Sąd może zażądać aktualnego zaświadczenia lekarskiego.

 

Opłata od wniosku o ubezwłasnowolnienie jest stała i wynosi 40 zł.


Stan prawny obowiązujący na dzień 14.02.2008


Indywidualne Porady Prawne

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Komentarze (0):

Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>

  • 10 - IV =

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika »